Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te erkek koyun eti veya kıyma tavada kavrulur, domatesler ise ayrı olarak közlenir. Bu iki hazırlığın birleşmesi yemeğin adını açıklar; köz domates, pişmiş et ve doğranmış yeşilbiberle tamamlanan tava sıcak sunulur.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep / Antep Yarım Tava nedir?
Gaziantep / Antep Yarım Tava; erkek koyundan elde edilen et veya kıymanın tavada kavrulması ve üzerine, közlenmiş domateslerin doğranmasıyla elde edilen sosun dökülmesi suretiyle üretilen tava yemeğidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yarım tava adının anlamı
Erkek koyun eti veya kıyma tavada kavrulur; domates ayrı olarak közlenir. Ad, bileşenlerin farklı iki yöntemle hazırlanmasından gelir.
Köz domatesle birleştirme
Közlenen domates soyulup ezilir. Kavrulan et domatesin üzerine yerleştirilir; karabiber ve doğranmış yeşilbiber eklenir. Kırmızıbiber ve maydanoz isteğe bağlıdır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşenler (4 kişilik)
- 600–800 g orta yağlı veya yağsız kıyma ya da yaprak şeklinde doğranmış erkek koyun eti
- 1–1,5 kg domates
- 3–5 adet orta boy yeşilbiber
- 30–45 g tereyağı veya sadeyağ ya da 35–50 ml zeytinyağı
- 3–6 g karabiber
- 3–6 g tuz (isteğe bağlı)
- 1–2 adet kırmızıbiber (isteğe bağlı)
- 2–4 dal maydanoz (isteğe bağlı)
Gaziantep / Antep Yarım Tavanın hazırlanması
Domatesler soyulmadan bütün olarak veya ikiye bölünerek şişlere takılıp mangalda veya fırında 10–15 dakika közlenir. Közlenen domateslerin kabuğu soyulur, tahtadan yapılmış bir tokmak veya bardağın altı ile ya da bıçakla ezilir, tuz eklenir ve bakır bir tavaya veya tabağa koyulur. Bir tavaya kıyma veya yaprak şeklinde doğranan koyun eti, yağ ve tuz konularak suyunu çekinceye kadar 15–25 dakika kavrulur.
Pişen etler, közlenmiş domatesin üzerine yerleştirilir ve üzerine sırasıyla karabiber, ince doğranmış yeşilbiber konur.
Yöresiyle bağı nedir?
Yöresel üretim bilgisi, bileşen seçimi ve mutfak geleneği ürünün Gaziantep ili ile ün bağını oluşturur. Sicil, bütün üretim aşamalarının belirlenen coğrafi sınırda gerçekleştirilmesini zorunlu tutar.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sıcak olarak servis yapılır. Gaziantep / Antep Yarım Tavanın servisi sıcak olarak yapılır ve üzerine, isteğe bağlı olarak kırmızıbiber ve ince kıyılmış maydanoz serpiştirilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1076 tescil numaralı Gaziantep / Antep Yarım Tava mahreç işareti olarak 13 Nisan 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep / Antep Yarım Tava ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında Gaziantep / Antep Yarım Tava ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep’i Geliştirme Vakfının koordinasyonunda ve Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odası, Gaziantep Üniversitesi Gastronomi Bölümü ile Gaziantep’i Geliştirme Vakfından konuda uzman birer kişinin katılımıyla 5 kişiden oluşan denetim mercii tarafından, düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk, ürünün sunum şeklinin uygunluğu ve Gaziantep / Antep Yarım Tava ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Antep Yarım Tavada domates közlenip ezilirken et ayrı bir tavada pişirilir. Adı, hazırlığın bir bölümünün közde, diğer bölümünün tavada yapılmasına dayanır. Gaziantep mutfağındaki közleme ve et pişirme bilgisini aynı yemekte birleştirir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
