Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te bulgurlu koyun kıyması hamuru, Antep Fıstığı ve cevizli iç harcın altına ve üstüne yayılır. Tepside üç kat oluşur; baklava dilimi biçiminde kesilip fırınlanan yemek sadeyağla tamamlanarak sıcak sunulur.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Sini Köftesi nedir?
Sicil kaydı: “Gaziantep Sini Köftesi, Gaziantep’te bulgurlu koyun kıyması hamuru, Antep Fıstığı ve cevizli iç harcın altına ve üstüne yayılır. Tepside üç kat oluşur; baklava dilimi biçiminde kesilip fırınlanan yemek sadeyağla tamamlanarak sıcak sunulur.”
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İki dış kat ve bir iç kat
Sicil kaydı: “Koyun kıymalı ince bulgur hamurunun yarısı tepsiye yayılır. Antep Fıstığı ve cevizli yağlı kıyma içi bunun üzerine, kalan hamur da en üste serilir. Böylece üç katlı yapı oluşur.”
Tepsi, kesim ve fırın
Sicil kaydı: “45–50 cm tepside alt hamur yaklaşık 1 cm kalınlığındadır. Baklava dilimleri halinde kesilen köfteye sadeyağ sürülür ve 200°C fırında 30–35 dakika pişirilir. Fırın derecesi ürünün merkez sıcaklığı değildir.”
Yerel tanınırlık ve ustalık
Sicil köfteyi Gaziantep mutfağındaki geçmişi ve tanınırlığıyla il ile ün bağı içinde anlatır. İç harçtaki Antep Fıstığı tescilli girdidir; yemek kendisi AB tescilli gibi gösterilmez.
Dış köfte karışımı
Sicil kaydı: “İnce bulgur, koyun kıyması, soğan ve baharatlar dış köfte harcını oluşturur.”
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Sicil kaydı: malzemeler ve ölçüler
- 600–800 g ince bulgur (simit)
- 250–350 g çiğ köftelik koyun kıyması
- 1 adet kuru soğan
- 20–25 g buğday unu / 40–50 g galeta unu*
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre dış köfte listesinde buğday unu veya galeta unu bulunur; hazırlama yöntemi bu girdiyi ekleme aşamasını açıklamaz. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
- 20–25 g kırmızı pul biber
- 4–6 g karabiber
- 10–16 g tuz
- 400–500 g yağlı kıyma
- 3 adet kuru soğan
- 80–100 g ceviz içi
- 80–100 g Antep Fıstığı
- 50–100 ml zeytinyağı
- 50–100 g sadeyağ
- 2–4 g karabiber
- İsteğe bağlı aspir
Sicil kaydı: antep fıstığının iç kabuğunun soyulması
Sicil kaydı: “Dış kabuğu ayıklanmış Antep Fıstığı bir süre sıcak suda bekletildikten sonra ince kabuğu soyulur.”
Sicil kaydı: hazırlama yöntemi
Sicil kaydı: “Kıyma, bir tencerede zeytinyağı ile kavrulur.”
Sicil kaydı: harcın hazırlanması
Sicil kaydı: “İçine, ince doğranmış kuru soğanlar ilave edilerek soğanlar soluncaya kadar kavurma işlemine devam edilir. Kıymanın kavrulmasına yakın karabiber ve tercihe göre aspir ilave edilerek karıştırılır. Kavrulduktan sonra ocaktan alınan kıymanın içine Antep Fıstığı ve ceviz içi ilave edilip karıştırılır ve hazırlanan iç harç soğumaya bırakılır.”
Sicil kaydı: “Köfte harcı hazırlamak için; ince bulgur, çiğ köftelik kıyma, kırmızı toz biber, karabiber, tuz ve ince doğranmış soğan bir kapta eller su ile azar azar ıslatılarak köfte harcı iyice yoğrulur ve iki eşit parçaya ayrılır. 45–50 cm çapında bir tepsinin tabanı yağlanarak, içine yoğrulmuş köftenin yarısı yaklaşık 1 cm kalınlıkta yayılır.”
Sicil kaydı: köfteye biçim verme
Sicil kaydı: “Üzerine iç harç eşit olacak şekilde yayılır. Köfte harcının kalan yarısı iç harcın üzerine yerleştirilir. İç harcın üzeri tamamen kaplandıktan sonra köftenin üzeri hafif ıslatılmış avuç içiyle düzleştirilir. Keskin bir bıçağın ucu soğuk suya batırılıp köfteler baklava dilimi şeklinde dilimlenir. Sadeyağ eritilerek köftenin üzerine sürülür.”
Sicil kaydı: köftenin pişirilmesi
Sicil kaydı: “Önceden ısıtılmış 200°C’lik fırında 30–35 dakika pişirilir. Fırından çıkarılan köftelerin üzerine bir-iki avuç su serpilerek ıslatılır ve tepsinin üzeri örtülerek kısa bir süre bekletilir. Böylelikle köftelerin yumuşak olması sağlanır.”
Sicil kaydı: servis ve sunum
Sicil kaydı: “Gaziantep Sini Köftesinin servisi, sıcak olarak yapılır.”
Yöresiyle bağı nedir?
Gaziantep Sini Köftesinin geçmişi eskiye dayanır ve Gaziantep ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Gaziantep Sini Köftesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Gaziantep mutfağında önemli bir yere sahip olan Gaziantep Sini Köftesinin geçmişi eskiye dayanır ve coğrafi sınır ile arasında ün bağı bulunur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1071 tescil numaralı Gaziantep Sini Köftesi mahreç işareti olarak 11 Nisan 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep Sini Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep Sini Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
İç harcında ise 27 sayı ile coğrafi işaret olarak tescilli Antep Fıstığı, ceviz içi, yağlı kıyma ve baharatlar bulunur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin koordinatörlüğünde, Gaziantep Büyükşehir Belediyesinden 1 kişi, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden 1 kişi ve Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden 1 kişi olmak üzere konuda uzman 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler, düzenli olarak yılda en az bir kere yapılır.
Ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hallerde her zaman yapılır.
Denetimlerin sonucu Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından raporlanarak Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, aşağıdaki kriterlere bağlı olarak denetim faaliyetlerini gerçekleştirir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Üretim metodunun uygunluğu.
Gaziantep Sini Köftesi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Antep Sini Köftesinde bulgurlu dış harç ikiye ayrılır; kıymalı iç, tepside iki kat arasına yerleştirilir. İç harca Antep fıstığı veya ceviz eklenebilir. Şehrin bulgur köftesi ustalığı bu üründe tepsi yemeğine dönüşür. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
