Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’e özgü mumbar dolması, koyun bağırsağının iç harçla doldurulup gevrekleşene kadar kızartılmasıyla hazırlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Mumbar Dolması/ Antep Mumbar Dolması nedir?
Gaziantep Mumbar Dolması/ Antep Mumbar Dolması, koyun bağırsağının koyun kıyması ile genellikle bulgurdan, tercihe göre ise pirinçten hazırlanan iç harçla doldurulmasıyla yapılan bir yemektir. Ürün Gaziantep iline özgüdür.
Pişirme sonrasında sadeyağ veya tereyağında kızartılması, mumbarın dış yüzeyine gevrek bir yapı kazandırır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Doldurulmuş koyun mumbarı
Yemeğin temel gövdesini, bölgede mumbar adıyla bilinen koyun bağırsağı oluşturur. Mumbarın iç harçla doldurulması, ürünün dolma karakterini belirler.
Bulgur veya pirinçli iç harç
İç harç koyun kıymasıyla hazırlanır ve üründe genel olarak bulgur kullanılır. Tercihe göre bulgur yerine pirinçle de hazırlanabilir.
Gevrek dış yüzey
Pişirilen mumbarlar eritilmiş tereyağı veya sadeyağda gevrek hale gelinceye kadar kızartılır. Bu son işlem, ürünün dış yüzeyini gevrekleştirir.
Üretim süreci nasıl ilerler?
Mumbarın temizlenmesi
Mumbarın iç ve dış tarafı çevrilerek iyice temizlenir; yıkanan mumbar ters çevrilip su altında bıçak yardımıyla kazınır. Mumbar tuz ve soğanla ovulur, ardından sirkeli suda 2-3 saat kadar bekletilir. Temizleme için hazırlanan sirkeli su, 0,5 litre sirke ve yeterince su içerir; isteğe göre 1 adet portakal kabuğu veya limon kabuğu eklenebilir. Kullanılacak mumbarın Hayvansal Gıdalar İçin Özel Hijyen Kuralları ve ilgili gıda mevzuatına uygun olması gerekir.
İç harcın hazırlanması
5-6 kişilik menü için bileşen listesinde 1 kg koyun mumbarı, 300-500 g yağlı koyun kıyması, 300-400 g bulgur, isteğe göre 300-400 g pirinç, 30-50 g domates salçası, 30-50 g biber salçası ve 25-35 g sadeyağ veya tereyağı yer alır. Listede ayrıca 40-100 g kuru soğan, 3-4 diş sarımsak, 3-7 g karabiber, 1-2 tatlı kaşığı tuz, isteğe göre 1-2 yemek kaşığı kırmızı pul biber ve yarım çay kaşığı yenibahar bulunur. Bileşenler karıştırılarak iç harç hazırlanır; harçta genellikle bulgur, tercihe göre ise pirinç kullanılır.
Doldurma ve kapatma
Mumbar yeniden yıkanır ve yağlı kısmı içe gelecek şekilde, dolma doldurmada kullanılan aparatlardan yararlanılarak çevrilip doldurulur. Temizleme ve doldurma sırasında mumbarın delinmemesine veya yırtılmamasına dikkat edilir; pişerken patlamaması için içi fazla doldurulmaz. Doldurulan mumbarın uçları bağlanır ve birkaç yerinden şişle delinir.
Pişirme ve kızartma
Mumbarlar tencereye dizilir ve üstlerini geçecek kadar su eklenerek pişirilir. Pişen mumbarlar tencereden çıkarılıp tavaya alınır, sonra eritilmiş tereyağı veya sadeyağda gevrek hale gelinceye kadar kızartılır.
Servis ve tüketim
Gaziantep Mumbar Dolması/ Antep Mumbar Dolmasının sıcak olarak servis edilmesi ve tüketilmesi tavsiye edilir.
Geleneksel hazırlanma dönemi
Ürün genellikle Kurban Bayramı döneminde yapılır. Hazırlanması zahmetli olan yemek, ustalık becerisi gerektirir.
Gaziantep iliyle bağı nedir?
Coğrafi sınır Gaziantep ilidir ve ürünün Gaziantep ile bilinirlilik ve ün bağı bulunur. Gaziantep ile özdeşleşen ürünün tüm üretim aşamalarının belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Yöresel üretim kültürü
Yerel ad ve üretim geleneği
Ürün bölgede halk arasında “bumbar” adıyla da bilinir. Gaziantep Mumbar Dolması/ Antep Mumbar Dolması uzun yıllardır bölgede bilinen ve yörenin kültürel birikimiyle günümüze ulaşan bir üründür. Üretimin her aşaması ustalık becerisi gerektirir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı
Gaziantep Mumbar Dolması/ Antep Mumbar Dolması, mahreç işareti olarak 6 Ağustos 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 8 Temmuz 2020 tarihinden itibaren korunmaktadır.
İşaretleme kuralları
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde “Gaziantep Mumbar Dolması / Antep Mumbar Dolması” ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. Ürün veya ambalaj üzerinde kullanımın mümkün olmadığı durumlarda ibare ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve kapsamı
Denetimler, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi koordinatörlüğünde; Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Gaziantep Esnaf ve Sanatkârları Odaları Birliğinden birer üyenin katılımıyla en az 3 kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim mercii, coğrafi işaretin kullanım biçimini, bileşen listesini ve üretim metoduna uygunluğu kontrol eder. Tespit edilen uygunsuzluklar ve alınması gereken tedbirler, denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim sıklığı ve raporlama
Denetim yılda en az bir kere yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ayrıca denetim gerçekleştirilebilir. Denetim sonuçları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanır ve her yıl Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da uzman gerçek ve tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.