Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te pilavlık bulgur, yağlı koyun kıyması, soğan, sarımsak ve salçayla yoğrulan köfteler yassı şekillendirilir. Süzek denilen süzgeçte kaynar suya değmeden buharda pişirilir; karışıma yoğurma sırasında su eklenmez.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Süzek Yapması / Antep Süzek Yapması nedir?
Gaziantep Süzek Yapması / Antep Süzek Yapması, Gaziantep’te pilavlık bulgur, yağlı koyun kıyması, soğan, sarımsak ve salçayla yoğrulan köfteler yassı şekillendirilir. Süzek denilen süzgeçte kaynar suya değmeden buharda pişirilir; karışıma yoğurma sırasında su eklenmez.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Pilavlık bulgur ve yağlı koyun kıyması
Pilavlık bulgur, yağlı koyun kıyması, soğan, sarımsak ve salçalar su katılmadan yoğrulur. Ceviz büyüklüğündeki parçalar yassı biçimlendirilir; köftelik ince bulgurla aynı girdi olarak anlatılmaz.
Suya değmeden süzekte pişirme
Yörede süzek denilen süzgeç kaynar suyun üzerine yerleştirilir. Köfteler suya temas etmeden 35–40 dakika buharda pişer. Yöntem doğrudan suda haşlama veya yağda kızartma değildir.
Gaziantep mutfağındaki yeri
Sicil köftenin yemek kitapları, tanıtıcı filmler ve bilimsel makalelerde yer almasını yöresel tanınırlığı içinde anlatır. Bu üretim bilgisi Gaziantep ile ün bağının gerekçesidir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Üretimde kullanılan bileşenler
Malzemeler
Malzemeler ve ölçüler
- 250–500 g yağlı koyun kıyma
- 350–500 g pilavlık bulgur 1 büyük soğan (100 g)
- 1 diş sarımsak (5–10 g)
- 30–50 g domates salçası
- 30–50 g biber salçası
- 10–15 g toz biber
- 10–20 g tuz
- 5–10 g karabiber
Bulgur ve etli harcın yoğrulması
Yapılışı Bir kap içerisine bulgur, kıyma, ince doğranmış soğan ve sarımsak, salçalar, toz biber, tuz, karabiber, kırmızıbiber koyulur ve su katılmadan yoğurulur. Hazırlanan karışımdan ceviz büyüklüğünde köfteler yapılarak yassı şekil verilir. Başka bir kapta ateş üzerinde kaynatılmakta olan suyun üzerine süzgeç koyularak köfteler bu süzgecin üzerine dizilir.
Köfteler, suya temas etmeden 35–40 dk buharda pişirilerek servise hazır hale getirilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Gaziantep Süzek Yapmasının /Antep Süzek Yapmasının ustalık becerisi gerektiren yerel üretim metodu nedeniyle coğrafi sınır ile ün bağı vardır. Bu sebeple üretimin tüm aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir. Bu sebeple Gaziantep Süzek Yapmasının / Antep Süzek Yapmasının coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
754 tescil numaralı Gaziantep Süzek Yapması / Antep Süzek Yapması mahreç işareti olarak 15 Mayıs 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep Süzek Yapması / Antep Süzek Yapması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep Süzek Yapması / Antep Süzek Yapması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Gaziantep Büyükşehir Belediyesinden, Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ve Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliğinden konuda uzman birer üye olmak üzere toplam 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetim kriterlerine aşağıda yer verilmektedir. Kullanılan malzemelerin uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Ürünün şeklinin uygunluğu.
Gaziantep Süzek Yapması /Antep Süzek Yapması ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Gaziantep Süzek Yapmasında bulgur ve koyun kıymasıyla hazırlanan yassı köfteler, kaynayan suyun üstündeki süzgeçte pişirilir. Köfteler suya değmez. Bu buharda pişirme düzeni, Gaziantep’in köfte yapım bilgisindeki farklı yöntemlerden biridir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
