Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te koyun kıymalı ve pirinçli kabak dolmaları, kuşbaşı etle önceden pişirilen taze fasulyenin arasına dik yerleştirilir. Aynı tencerede pişirme tamamlanır; ayrı hazırlanan iki bölümün fasulye ve dolma olarak aynı tabakta sunulması yemeğin kimliğini belirler.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması nedir?
Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması, kabak dolmalarının etli taze fasulyeyle aynı tencerede tamamlandığı, iki bileşenli Gaziantep yemeğidir. Dolmaların etli harcıyla fasulyenin kuşbaşı eti ayrı hazırlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolmasında sakız kabağının harcı yağlı koyun kıymasıyla hazırlanır; etli fasulye bölümünde ise yağsız kuşbaşı koyun eti kullanılır.
Dolma ve fasulye ayrı hazırlanır
Kabak dolmasının harcı koyun kıymalı ve pirinçlidir. Taze fasulye ise kuşbaşı koyun etiyle ayrı ön pişirilir; iki bileşen listesi birbirine karıştırılmaz.
Aynı tencerede birleşen iki bölüm
Dolmalar ön pişmiş fasulyenin arasına dik yerleştirilir. Pişirme birlikte tamamlanır; fasulye ve dolmalar aynı tabakta sunulur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Beş–altı kişilik reçete
5–6 kişilik Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması için malzemeler:
Malzemeler ve ölçüler
- 12 adet küçük boy sakız kabağı
- 200 g yağlı koyun kıyması
- 150 –
- 175 g pirinç
- 1 adet domates
- 1 adet kuru soğan
- 2 diş sarımsak
- 0,5 yemek kaşığı domates salçası
- 0,5 yemek kaşığı biber salçası
- 0,5 çay kaşığı karabiber
- 500 g yağsız kuşbaşı koyun eti
- 1000 g taze fasulye
- 350 g domates
- 2 adet yeşilbiber
- 1 yemek kaşığı domates salçası
- 1,5 yemek kaşığı sadeyağ veya tereyağı
- 1 tatlı kaşığı toz şeker
- 1 çay kaşığı karabiber
Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolmasının hazırlanması
İnce doğranan kuru soğan, sarımsak, domates salçası, biber salçası, kıyma, karabiber ve istenilen miktarda tuz, yıkanmış pirinç ile karıştırılarak dolma iç harcı hazırlanır. Sakız kabaklarının içleri oyulduktan sonra dolma harcıyla, yarısından biraz fazla doldurulur. Kabakların ağız kısımları, kesilmiş domates parçalarıyla kapatılır. Çok derin olmayan bir tencereye kuşbaşı koyun eti ve bir fincan su koyularak suyunu çekinceye kadar kavrulur.
Pişirme ve sunum
Kavrulan etin üzerine sadeyağ veya tereyağı ile ince kıyılmış yeşilbiber, doğranmış kuru soğan ve ayıklanarak doğranmış olan yeşil fasulye ilave edilir. Malzemeler, 8–10 dakika aralıklarla tencerenin silkelenip karıştırılması ile kavrulur. Malzemelerin üzerini biraz aşacak kadar sıcak su ile birlikte domates salçası, biber salçası, toz şeker, karabiber ve istenilen miktarda tuz ilave edilerek fasulyeler hafif yumuşayıncaya kadar yaklaşık 15 dakika pişirilir.
Pişmeye yakın fasulyenin ortasına ara yerler açılarak önceden hazırlanan dolmalar bu yerlere dik şekilde yerleştirilir. Fasulye ve dolmaların hizasına kadar sıcak su koyulur. Yemeğin üzerine domatesler doğranıp ilave edilerek yaklaşık 45–50 dakika kısık ateşte pişirilir. Dolmalar pişince tencere ocaktan alınarak dolmalar ve taze fasulyeler aynı tabakta servis edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolmasının geçmişi eskiye dayanır ve ustalık becerisi gerektiren üretim metodu, coğrafi sınıra özgü koşullar bulundurur. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolmasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sicil, kabak dolmalarındaki pirincin yemeğin yanında ayrıca pilav hazırlama ihtiyacını ortadan kaldırmasını yöresel sunumun bir özelliği olarak açıklar.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
730 tescil numaralı Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması mahreç işareti olarak 20 Nisan 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Gaziantep Büyükşehir Belediyesinin koordinasyonunda ve Gaziantep İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gaziantep Esnaf ve Sanatkârlar Odası ile Gaziantep Büyükşehir Belediyesinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler her yıl bir kere düzenli olarak, ayrıca gerektiğinde ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan malzemelerin uygunluğu, üretim metoduna uygunluk ve Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolması ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Gaziantep Fasulyeli Kabak Dolmasında fasulye önceden pişirilir, doldurulmuş kabaklar tencerede açılan aralara yerleştirilir. İki bölümün aynı kapta dengeli pişirilmesi, Gaziantep’in sebzeli tencere yemeklerine özgü bir hazırlama becerisidir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
