Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Gaziantep’te dişleri sulu, ortası henüz odunlaşmamış taze sarımsak başları koyun eti ve nohutla pişirilir. Yumurta ve süzme yoğurtlu karışım katılan yemek, sarımsağın uygun olduğu kısa dönemde hazırlanır; haspirli sadeyağla sıcak sunulur.
UNESCO ilişkisiGaziantep gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gaziantep Sarımsak Aşı nedir?
Gaziantep Sarımsak Aşı, uygun olgunluktaki taze sarımsak başlarının koyun eti, nohut ve yoğurtla pişirildiği yemektir. Haspirli yağla sıcak sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sarımsağın kısa uygunluk dönemi
Gaziantep merkez veya Nizip sarımsağı kullanılır. Dişler sulu, aroma henüz keskinleşmemiş ve orta bölüm odunlaşmamış olur; uygun hazırlık dönemi yılda 3–5 haftadır.
Hallik veya Karaman eti ve haspir
Yerel koyun eti ve küçük nohut kullanılır. Yumurta, zeytinyağı ve süzme yoğurtla hazırlanan karışım yemeğe katılır; haspir ve karabiberli sadeyağ üzerine dökülür.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
- 2,5 kg taze sarımsak
- 500 g kemikli parça koyun eti
- 1 su bardağı nohut
- 1 adet yumurta
- 3 su bardağı süzme yoğurt
- 1 tatlı kaşığı zeytinyağı
- 1 yemek kaşığı sadeyağ
- 1 yemek kaşığı aspir çiçeği (haspir)
- 1 çay kaşığı karabiber
Tuz ve suyun reçetedeki kapsamı
Yeterince tuz ve su
Yöresel taze sarımsağın seçimi
Gaziantep Sarımsak Aşı yapımında Gaziantep merkez veya Nizip’te üretilen, tadı ve kokusu çok keskin olmayan sarımsaklar kullanılır. Bu sarımsakların başlarının çapı 4–5 cm’dir. Kullanılacak sarımsakların dişleri sulu ve sarımsak aroması henüz çok keskinleşmemiş olmalıdır.
Yemeğin yapımında; Gaziantep’te yetişen ve yerel koyun ırkı olan “hallik” veya “karaman” koyunun eti, Gaziantep’in Yavuzeli ve Araban ilçeleri ile Adana ve Kahramanmaraş illerini Gaziantep’e bağlayan yolların geçtiği dağlarda yetiştirilen hayvanların sütlerinden elde edilen sadeyağ ve yörede üretilen küçük ebatlı nohutlar kullanılır. Koyun eti 6–7 su bardağı su ile kaynatılıp kefi (köpüğü) alınır.
Geceden ıslatılan nohut ve yeterince tuz ilave edilerek etler pişirilir.
Ön hazırlık ve pişirme
Diğer taraftan, sarımsakların kabukları soyulur. Baş kısmındaki kök püskülleri oyulup atılır. Eğer sarımsak başının ortası bu yemek için uygun olmayacak şekilde sertleşmişse bu sert odunsu kısım sap kısmından çekip çıkarılır. Ayrı bir tencerede sarımsaklar soğuk suda bir müddet bekletilerek acılığı alınır. Daha sonra sarımsaklar pişen nohutla etin üzerine ilave edilir. Sarımsaklar ayrı bir tencerede haşlanarak da yemeğe katılabilir.
Süzme yoğurdun içine bir yumurta kırılır.
1 tatlı kaşığı zeytinyağı ve az miktarda su ilavesiyle hafif ateş üzerinde yoğurt kaynayıncaya kadar sürekli karıştırılarak pişirilir. Bu sırada pişmekte olan et ve sarımsakların suyundan 2–3 kepçe su alınarak yoğurda karıştırılır. Böylece yoğurt biraz daha inceltilmiş olur.
Sosun hazırlanması
Nohut, et ve sarımsaklar bir taşım kaynatıldıktan sonra üzerine hazırlanan pişmiş yoğurt ilave edilir. 1–2 taşım daha kaynatıldıktan sonra ocaktan alınır. Sadeyağ ısıtılarak içine haspir ve karabiber eklenerek yemeğin üzerine dökülür.
Yöresiyle bağı nedir?
Gaziantep Sarımsak Aşı; yöre ile özdeşleşen, uzun yıllardır bilinen ve yörenin kültürel birikimi ile günümüze ulaşan özel bir üründür. Üretimi ustalık becerisi gerektirdiğinden üretim aşamalarının tamamı Gaziantep ilinde gerçekleştirilmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Yemek sıcak sunulur. Haspir ve karabiberle kızdırılmış sadeyağ etli, nohutlu ve yoğurtlu sarımsak karışımının üzerine dökülür.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicil yemeği 20. yüzyıl başlarından itibaren yaygın olarak yapılan yerel hazırlık olarak anlatır. Samırsak aşı ve samsak aşı adları da kullanılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
591 tescil numaralı Gaziantep Sarımsak Aşı mahreç işareti olarak 15 Kasım 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Gaziantep Sarımsak Aşı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gaziantep Sarımsak Aşı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Uzman desteği ve hakların korunması
Denetim mercii, gerektiğinde ilgili alanda uzman kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.
Denetim dönemi ve şikâyet süresi
Düzenli denetim taze sarımsağın yetiştiği ilkbahar ve yaz başlangıcı döneminde yılda bir kez yapılır. Şikâyetten itibaren 15 gün içinde ayrıca denetim gerçekleştirilir. Denetim mercii bileşenler ve üretim aşamalarının sicile uygunluğunu kontrol eder.
Tescil belgesinde açıklığa kavuşturulması gereken kayıt 1
Tescil belgesine ilişkin açıklama: Sicil belgesinin künyesi ile resmî portal veya ana kayıt arasında tarih farkı bulunmaktadır. Bu sayfadaki sicil bilgisi belge kaynağına dayanır; diğer kayıtlardaki farklı tarih bu seçimle düzeltilmiş sayılmaz.
Bu kaynak farkı bu sayfada kesin bir ölçüm, uygulama talimatı veya uygunluk sonucu olarak yorumlanmamıştır. Tescil ettirenin veya TÜRKPATENT’in yazılı açıklaması gereklidir.
UNESCO ile bağlantısı
Gaziantep gastronomi kültürü: Gaziantep Sarımsak Aşında sarımsak, et ve nohutla pişirilir; yoğurtlu karışım yemek suyuyla ılıştırılarak eklenir. Yoğurdun kesilmeden yemeğe katılması ve yağlı son sos, şehrin yoğurtlu yemek hazırlama bilgisini gösterir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
