Coğrafi işaretli ürün · Antalya
Antalya’da yetişen bergamotların kabuklarıyla hazırlanan bir reçeldir. Rulo halinde ipe dizilen kabukların acılığı, haşlama ve suda bekletmeyle giderilir; kabuklar daha sonra şerbette pişirilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Antalya Bergamot Kabuğu Reçeli nedir?
Antalya Bergamot Kabuğu Reçeli; pamuk iplere dizilerek rulo şekli verilen ve önce suda kaynatılıp daha sonra soğuk suda bekletilerek acılığı giderilen bergamot kabukları kullanılarak üretilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sicilde tanımlanan özellikler ve ölçüler
Suda çözünür kuru madde miktarı 67–69 Brikstir.
Hammadde ve bileşim
Antalya Bergamot Kabuğu Reçelinin üretiminde, Antalya’da yetiştirilen yerli A-41 çeşidi bergamot kullanılır.
Rulo biçimi ve kabuk hazırlama
Bergamot kabukları pamuk ipe dizilerek rulo biçiminde hazırlanır. Haşlama ve suda bekletme, kabukların acılığının giderilmesini sağlar.
* Ürünün sicil belgesinde A-41 bergamotunun kabuğu aynı tanımda hem sarı ve pürüzsüz hem koyu turuncu ve pürüzlü olarak anlatılmakta; ortalama meyve ağırlığı için de 150–180 g ve 140–170 g olmak üzere iki aralık verilmektedir. Bu noktanın açıklığa kavuşması için TÜRKPATENT ile tescil ettiren ve denetleyen kurumların (Antalya Ticaret ve Sanayi Odası; Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü; Batı Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü; Gıda Mühendisleri Odası Antalya Şubesi) teyidi beklenmektedir.
Nasıl üretilir?
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg bergamot kabuğu
- 1 kg şeker ve 0,5 l su
- 1 adet limonun suyu veya 1 g limon tuzu
Kabukların hazırlanması ve rulo biçimi
Bergamot kabuğunun sarı dış kısmı (flavedo) rendelenir. Kabuklar, meyvenin büyüklüğüne göre 6–8 parçaya dilimlenerek meyve etinden ayrılır. İçteki beyaz kısım (albedo) bıçakla hafifçe sıyrılır; kabuklar rulo haline getirilip pamuk ipe dizilir.
Haşlama
İpe dizilen kabuklar acılığını gidermek üzere su içinde kaynatılır. Kaynatma işleminin süresi, kabukların üzerlerine bastırıldığında dağılmayacak şekilde ayarlanır.
Soğutma ve suda bekleterek acılık giderme
Daha sonra bergamot kabuğu dizileri, soğuk suyla yıkanarak soğutulur ve günde 3–4 kez suyu değiştirmek suretiyle, acılığı gidene kadar 3 ila 4 gün (meyvenin olgunluk durumuna göre) oda sıcaklığında suda bekletilip suları süzülür.
Şerbetin hazırlanması ve pişirme
Bir kazanda su ve şeker kaynatılır. Şurup kaynamaya başlayınca bergamot kabuğu dizileri eklenir. Ara sıra karıştırarak kaynatma işlemine devam edilir. Reçelin kıvamı refraktometre ile ölçülür ve suda çözünür kuru madde miktarı 60 Briks olduğunda limon tuzu (sitrik asit) veya limon suyu ilave edilip kaynatmaya devam edilir.
Son kıvam ve sıcak dolum
Suda çözünür kuru madde miktarı 67–69 Briks olunca kaynatma işlemine son verilerek bergamot kabuğu dizilerinin ipleri kesilir ve kavanozlara sıcak dolum yapılır. Kavanozların kapakları kapatılıp ters çevrilir.
Yetişme ve hasat dönemi
Üretimde Antalya’da yetiştirilen yerli A-41 bergamot çeşidi kullanılır; hasat dönemi ocak–şubat aylarıdır. Sicilde ağacın dağınık ve yayvan taçlı olduğu, soğuktan zarar görme eşiğinin 0 °C olduğu ve yüksek pH ile kirece toleranslı olduğu belirtilir. Meyve, az çekirdekli; meyve eti sarı ve sulu olarak tanımlanır.
Aynı sicil paragrafında kabuk için hem sarı ve pürüzsüz, hem koyu turuncu ve pürüzlü ifadeleri bulunur. Ortalama meyve ağırlığı da aynı paragrafta 150–180 g ve 140–170 g olarak verilir. Bu iki tanımın hangi kapsamlara ait olduğu açık olmadığından, kabuk görünümü ve meyve ağırlığı kesin bir ayırt edici değer olarak kullanılmaz.
Muhafaza koşulları
Reçeller güneş ışığından korunarak serin ve kuru yerde muhafaza edilmelidir. Kavanoz açılmadığı sürece raf ömrü 2 yıldır.
Dolum sonrası depolama
Kavanozlar soğuduktan sonra kapaklar yukarıya gelecek şekilde depoya, oradan da satışa sunulur.
Yöresiyle bağı nedir?
Ürünün Antalya ile bağı, yüzyıldan uzun geçmişine ve kabukların hazırlanmasında gereken ustalığa dayanır. Sicil, üretim aşamalarının tamamının belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmesini şart koşar.
Kökeni ve üretim geleneği
Antalya’da yüzyıldan fazla geçmişe sahip olan ve yerli turistlerin olduğu kadar yabancı turistlerin de ilgisini çeken Antalya Bergamot Kabuğu Reçelinin üretimi, ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeple üretim aşamalarının tamamı, coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
771 tescil numaralı Antalya Bergamot Kabuğu Reçeli mahreç işareti olarak 26 Mayıs 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Başvuru 7 Aralık 2018 tarihinde yapılmıştır. Antalya Bergamot Kabuğu Reçeli ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Antalya Bergamot Kabuğu Reçeli ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Antalya Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde ve Antalya Ticaret ve Sanayi Odası, Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Batı Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü ile Gıda Mühendisleri Odası Antalya Şubesinde görevli ürün konusunda uzman en az 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler yılda bir kez düzenli olarak, gerekli görüldüğünde veya şikâyet halinde her zaman yapılır. Denetim kriterlerine aşağıda yer verilmektedir.
Üretimde kullanılan bergamot çeşidinin ve diğer malzemelerin uygunluğu. Üretim metodunun uygunluğu. Bergamot kabuklarının hazırlanması ve rulo şekli verilmesinin uygunluğu. Reçelin Briks değerinin uygunluğu. Antalya Bergamot Kabuğu Reçeli ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
