Coğrafi işaretli ürün · Van
Van’ın Tuşba ilçesinde yetiştirilen eliptik, sarı-turuncu renkli yazlık kavundur. Ortalama 140–150 günde olgunlaşır; kuru madde miktarı düşük olduğu için az tatlıdır ve taze tüketilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sıhke Kavunu nedir?
Sıhke Kavunu; Van ili Tuşba ilçesinde yetiştirilen ve Latince tür adı Cucumis melo L. olan, eliptik şekilde, sarı-turuncu renkli yazlık kavundur.
Ayırt edici özellikleri
Sıhke Kavunu ortalama 140–150 günde olgunlaşır.
* Ürünün sicil belgesinde sitrik asit değeri “6504–6421 µg/g TA” şeklinde azalan sırada yazılmaktadır; alt ve üst sınırların sırası ile TA kısaltmasının anlamı açık değildir. Bu noktanın açıklığa kavuşması için TÜRKPATENT ile tescil ettiren ve denetleyen kurumların (Van Ticaret Borsası; Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü; Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğü) teyidi beklenmektedir.
Bitki ve meyve özellikleri
Sıhke Kavununun meyve ağırlığı yaklaşık 1–2 kg, boyu 18–22 cm, çapı 14–16 cm’dir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Suda çözünebilir kuru madde miktarı düşük olduğundan az tatlıdır.
Tablo-1: Sıhke Kavununun bazı bitki ve meyve özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan sıhke kavununun bazı bitki ve meyve özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-2: Sıhke Kavununun bazı asit içerikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan sıhke kavununun bazı asit içerikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan sıhke kavununun bazı asit içerikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Sitrik asit (µg/g TA) | 6504-6421 |
| Malik asit (µg/g TA) | 1986-2099 |
| Tartarik asit (µg/g TA) | 107-127 |
| Suksenik asit (µg/g TA) | 48,3-62,3 |
| Okzalik asit (µg/g TA) | 15,4-16,4 |
| Fumarik asit (µg/g TA) | 4,8-6,1 |
Sıhke Kavunu Nasıl Yetiştirilir?
Toprak hazırlığı
Tarla sonbaharda derince sürülür, ilkbaharda tekrar sürülüp diskaro çekilir.
Tohum ekimi dönemi
Tohum ekimi iklim ve toprak koşullarına bağlı olmakla birlikte 10 Mayıs-1 Haziran tarihleri arasında 120–150 cm x 60–90 cm sıra aralık ve üzeri mesafelerde yapılır. Tohum ekim derinliği 2–3 cm’dir. Tohum, ekiminden itibaren 140–150 günde olgunlaşır.
Çapalama işlemi
Yabancı ot kontrolü ve toprak yüzeyinde oluşan kaymak tabakasının kırılması amacıyla birkaç yapraklı dönemde ve bitkiler kol atmaya başladıklarında bitkilerin çevresindeki toprak çapalanır ve boğazlar toprak çekilerek doldurulur. Meyve kalitesini artırmak için bitkilerde ayrıca uç alma ve meyve seyreltmesi de yapılabilir. Bu uygulamada oluşan ilk meyveler koparılıp, bitkinin vejetatif olarak gelişmesi teşvik edilir. Daha sonra tutan meyvelerden 3–4 yaprak bırakılarak sürgün ucu koparılır.
Gübreleme işlemi
Sıhke Kavunu yetiştiriciliğinde dekara yaklaşık 10–20 kg saf azotlu, yaklaşık 10–15 kg fosforlu ve 20–25 kg potasyumlu gübre uygulanır. Gübrelerden fosfor ve potasyumun tamamı, azotun ise 1/3’ü mayıs ayında taban gübresi olarak verilir. Azotun diğer 1/3’ü haziran ayında ve kalan 1/3’ü’de temmuz ayında sırayla çapayla birlikte verilir.
Sulama işlemi
Buharlaşma ile kaybedilen suyun en az %90’nını karşılamak için 6–12 günde bir sulama yapılır. Temmuz ve ağustos ayında sulama sıklığı ve miktarı artırılır. Meyveler irileşip hasat yaklaşınca sulama kesilir.
Tarımsal mücadele
Hastalıklar ve zararlılar için koruyucu bakırlı ve kükürtlü ilaçlar ile asgari miktarda kimyasal ilaçlama yeterlidir.
Hasat işlemi
Sıhke Kavununun hasat dönemi, ağustos ayının sonundan ekim ayının son haftasına kadardır. Meyve saplarının dala bağlandığı yerde bulunan iki küçük kulakçık kurur. Meyve dip kısmında hafif bir yumuşama ve koku başlar. Bu aşamada meyveler ağırlaşıp meyve sapı olgun meyvede kolayca ayrılır. Olgunlaşan Sıhke Kavunu hasat edilir ve satışa sunulur.
Verim özellikleri
Dekardan ortalama 2,5–4,5 ton ürün elde edilir.
Yetişme ve hasat dönemi
Geç hasat edilir.
Muhafaza koşulları
Sıhke Kavunu, olgun meyvelerinden alınan tohumlukların yıkanıp oda koşullarında bir hafta kurutulduktan sonra gıda ile temasa uygun torbalar içinde karanlık ve serin ortamda muhafaza edilmesi suretiyle yetiştirilir. Sıhke Kavununun üretiminde olgun meyvelerden alınan tohumların yıkanıp oda koşullarında bir hafta kurutulduktan sonra gıda ile temasa uygun torbalarda, karanlık ve serin ortamda muhafaza edilir. Sıhke Kavunu 4–10 ⁰C’de ve %60–70 nisbi nemde 2–3 hafta muhafaza edilebilirler.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Sıhke Kavununun geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Sıhke Kavununun tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Sıhke Kavunu taze tüketime uygun bir yazlık kavundur. Suda çözünebilir kuru madde miktarı düşük olduğundan az tatlıdır. Olgun meyveler hasat edilerek satışa sunulur.
Kökeni ve üretim geleneği
Tuşba ilçesinin tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1413 tescil numaralı Sıhke Kavunu mahreç işareti olarak 18 Temmuz 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Sıhke Kavunu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Sıhke Kavunu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur. Tescil ettiren kurum kimliği: Van Ticaret Borsası.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Van Ticaret Borsasının koordinatörlüğünde ve katılımıyla; Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü ve Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer personelin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak her yıl en az bir kez ayrıca şikâyet olması durumunda her zaman yapılır. Denetim mercii, aşağıdaki kriterlere bağlı olarak denetim faaliyetlerini gerçekleştirir.
Ürünün fiziksel ve kimyasal özelliklerinin uygunluğu. Gerekli görülmesi halinde kimyasal özelliklere uygunluk bakımından analiz yaptırılır. Özellikle toprak hazırlığı ve ekim dönemi, hasat, depolama ve muhafaza koşulları olmak üzere üretim metoduna uygunluk. Sıhke Kavunu ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
