Coğrafi işaretli ürün · Kastamonu
Kastamonu’nun İnebolu ilçesinde yerel materyallerden elde edilir. Küçük, dolgun ve yassı meyvesi sert etli, parlak açık kahverengi kabukludur; kolay soyulur ve bütün kalabilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗İnebolu Kuzu Kestane nedir?
İnebolu Kuzu Kestane; Kastamonu ili İnebolu ilçesinde yetişen Anadolu Kestanesi (Castanea sativa Mill.) türü kestaneden elde edilen meyvedir.
Ayırt edici özellikleri
İkizlik oranı %5 civarında olup azdır.
İnebolu Kuzu Kestanenin yetiştiği alanlar genellikle orman içi olup, deniz seviyesinden yüksekliği 100–1000 m arasındadır.
Sulamaksızın ve gübre kullanmaksızın yetiştirilebilir.
Dışarıdan aşı kalemi, tohum veya fidan getirilmez.
Bitki ve meyve özellikleri
Kupula adı verilen dikenli kabuğunda 2 ile 4 arası meyve bulunur.
Meyve eti sert, şekli yassı ve dış kabuk rengi parlak açık kahverengidir.
Meyveleri küçük boyutlu ve dolgundur.
Kabuk soyumu kolay olup meyve kabuktan ayrıldığında bütün olarak kalabilir.
Kestane ağaçlarının yetiştiği dağların denize paralel olması, denizden kaynaklanan nemin doğrudan ağaçlara vurmasını sağlayarak, meyvelerdeki nem oranını arttırır.
Hammadde ve bileşim
İnebolu Kuzu Kestane, coğrafi sınırdan elde edilen tohum veya aşı kalemi kullanılarak üretilir.
Tablo-1: İnebolu Kuzu Kestanenin Özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan i̇nebolu kuzu kestanenin özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan i̇nebolu kuzu kestanenin özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer (%) |
|---|---|
| Kül | 1,10 – 1,13 |
| Nem | 51,86 – 53,88 |
| Protein | 2,64 – 2,92 |
| Toplam yağ | 0,08 – 0,27 |
| Karbonhidrat | 41,89 – 44,21 |
İnebolu Kuzu Kestane Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
İnebolu Kuzu Kestane, tohumu aracılığıyla doğada kendiliğinden yetişebilir. İnebolu ilçesinde bulunan kestane ağaçlarının çoğu bu yolla yetişmiştir. İkinci üretim yöntemi, çeşitli yaşlardaki ağaçların aşılanmasıdır. Aşılama çalışmaları, coğrafi sınırdan elde edilen materyaller kullanılarak yapılır.
Ekim ve çimlendirme
Üçüncü üretim yöntemi ise kaliteli ve parlak nitelikli tohumların tüp poşetlerde çimlendirilip büyütülerek araziye dikilmesi suretiyle gerçekleştirilir. Üretimde coğrafi sınır dışından getirilen aşı kalemi, tohum veya fidan kullanılmaz.
Aşı uygulaması
Aşılama, en fazla 3 yıllık fidanlara kalem aşı yöntemi ile nisan ayında gözler uyanmadan yapılır. Kalem alma işlemi, mart sonu ile nisan başı arasında yapılır. Aşı kalemi yaşlı ağaçların 1 yıllık genç sürgünlerinden ve dal uçlarından alınır. Bunun sebebi ise coğrafi sınırda kestane ağacının daha hızlı, daha dik ve daha çok dallanmasından kaynaklıdır.
Aşı kalemleri alınırken sürgünlerin ve dal uçlarının tam dibinden alınmamasına, biraz üst kısmından alınmasına dikkat edilir.
Toprak özellikleri
Kestane bahçesi toprağı gevşek, havalandırılabilir ve derin olmalıdır. Dikim öncesi derin sürüm yapılarak dekara en az 3 ton ahır gübresi uygulanır. 50×50 cm olarak açılan çukurlara ahır gübresi uygulanır. Kestaneler en az 10 m boşluk bırakılarak dikilir. Toprağın yüksek potasyuma ve düşük kireç oranına sahip olması gerekir.
Sulama işlemi
Kestane, yağışı ve nemli ortamı seven bir ağaçtır. Bu nedenle, kurak ve sıcak geçen dönemlerde ürünün nitelik ve verimini artırmak için temmuz, ağustos ve eylül ayında ağaçların sulanması gerekir.
Gübreleme işlemi
Dikim öncesi uygulanan dekara en az 3 ton ahır gübresi sonrası ağaçlara 3 yılda bir iyi yanmış çiftlik gübresi verilebilir.
Budama özellikleri
Kestane ağaçlarına, tacı yayvan şekli alacak biçim budaması yapılması uygundur. Fidanların dikiminden sonra her yıl obur dal ve fazla sürgünler budanır. Ağaçlar belli büyüklüğe ve forma ulaşınca ürün budaması yapılmaya başlanır. Ürün budaması, kırılmış, kurumuş ya da hastalanmış dallar ile gölge ve sıkışıklık yaratan sürgünlerin kesilip çıkarılması suretiyle yapılır.
Budama, kestane ağaçlarının gelişim ve ürün verimini büyük oranda etkilediğinden budama işlemi konuyu iyi bilen kişiler tarafından uygulanmalıdır.
Hasat işlemi
Sabahın ilk ışıklarıyla başlar. Ağaçlardan çırpılarak yere düşürülen kestaneler, elle toplanıp selelere doldurulur ve çuvallara yerleştirilir.
Depolama özellikleri
Daha sonrası makine ile dış kabuğu çıkarılarak büyüklük ve kalitesine göre sınıflandırılıp satışa hazır hale getirilerek piyasaya sunulur.
Muhafaza koşulları
Sürekli neme maruz kalan kestanenin dikenli kupulası, meyvenin kurumasına engel olduğu için meyvenin dış kabuk rengi parlak kahverengi olarak kendini muhafaza eder. İnebolu Kuzu Kestane yüksek nem içerdiğinden depolama ve muhafaza işlemleri, diğer sert kabuklu meyvelerden farklı olarak taze meyvelere uygulandığı gibi yapılır. Meyvelerin iki şekilde muhafaza edilir.
Geleneksel muhafaza yönteminde, hasat edilen kestaneler dikenli dış kabuğu ile birlikte, önceden hazırlanan ve "kuzuluk" adı verilen kuyulara gömüldükten sonra üzeri eğrelti otları ile kapatılarak kuyularda bekletilir. Diğer muhafaza yöntemi ise soğuk hava depolarıdır. Meyveler, sıcaklığı 0–2°C ve nem oranı %80–90 olan depolarda plastik torbalar içinde 3–4 ay saklanabilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Coğrafi sınırda yaz mevsiminin kurak olmamakla birlikte sıcak olması, kış mevsiminin ılık ve yağışlı olması ve don olayına rastlanmaması kestane yetiştiriciliği için elverişli koşulları sağlar. Coğrafi sınırdan elde edilen tohum veya aşı kalemi kullanılarak üretilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan İnebolu Kuzu Kestanenin tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleştirilir. İnebolu Kuzu Kestanenin geçmişi eskiye dayanır.
Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Kökeni ve üretim geleneği
İnebolu ilçesinin tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir.
İnebolu Kuzu Kestanenin Özellikleri Özellik Değer (%) Kül 1,10–1,13 Nem 51,86–53,88 Protein 2,64–2,92 Toplam yağ 0,08–0,27 Karbonhidrat 41,89–44,21 İnebolu Kuzu Kestanenin geçmişi eskiye dayanır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1414 tescil numaralı İnebolu Kuzu Kestane mahreç işareti olarak 19 Temmuz 2023 tarihinde tescil edilmiştir. İnebolu Kuzu Kestanesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, İnebolu Kuzu Kestanesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; İnebolu Ticaret Odasının koordinatörlüğünde, İnebolu Ticaret Odası, İnebolu Belediyesi, İnebolu İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, İnebolu Esnaf ve Sanatkârlar Odası ile İnebolu Ticaret ve Sanayi Odasından ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak altı ayda bir yapılır. Ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hallerde her zaman yapılır.
Denetimlerin sonucu, İnebolu Ticaret Odası tarafından 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Ürün özelliklerinin uygunluğu. Özellikle aşı uygulamaları olmak üzere üretim metoduna uygunluk. Depolama koşullarının uygunluğu.
İnebolu Kuzu Kestane ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
