Coğrafi işaretli ürün · Kastamonu
Kastamonu’nun tescilli kıyı ilçelerindeki ormanlardan doğal olarak toplanır. Küçük ve dolgun meyvesi tatlımsıdır; ince kabuğu ve iç zarı kolay ayrılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kastamonu Kuzu Kestanesi nedir?
Kastamonu Kuzu Kestanesi; Castanea sativa Mill. kestane türüne ait, Anadolu kestanesi olarak bilinen, morfolojik olarak küçük ebatlı, ince ve kolay ayrılabilen kabuğu, tatlımsı duyusal özelliğe sahip Kastamonu iline bağlı Cide, Doğanyurt, İnebolu, Bozkurt, Şenpazar, Çatalzeytin ve Abana ilçelerindeki kestane ormanlarındaki ağaçlardan elde edilen kestane meyvesidir.
Ayırt edici özellikleri
Yetiştiği alanlar genellikle Kastamonu ilinin yukarıda belirtilen kıyı şeridindeki ilçelerinde orman içi olup, deniz seviyesinden yüksekliği 0–1000 metre arasındadır.
Bitki ve meyve özellikleri
Orman florasındaki kestane ağaçlarına müdahale olmadığından, tür karışması veya farklı kestane meyvesi üretimi mümkün değildir.
Çiçeklenme sürecinin geç olması don durumundan etkilenmeksizin kestane meyve taslağının gerçekleşip verimin artmasını sağlar.
Kastamonu Kuzu Kestanesinin kupulada genelde 3 bazen de 4 kestane meyvesi bulunur, ikizlik oranı azdır.
Meyveleri dolgundur.
Kabuktan ayrıldığında meyvesi bütün olarak kalabilir, kabuk soyumu kolaydır.
Meyve eti sert; şekli yassı ve dış kabuk rengi parlak açık kahverengidir.
Pişirmeden de iç kabukları kolayca soyulan, iç meyvesi küçük ebatlı, rengi beyaza yakın açık renklidir.
Tablo-1: Kastamonu Kuzu Kestanesinin Fiziksel Özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan kastamonu kuzu kestanesinin fiziksel özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-2: Kastamonu Kuzu Kestanesinin Bazı Ürün Özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan kastamonu kuzu kestanesinin bazı ürün özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Küçük ve dolgun meyve
Meyveler küçük, dolgun, yassı ve sert etlidir.
Tatlımsı ve kolay soyulan iç
İnce kabuk ve iç zar kolay ayrılır; meyvenin lezzeti tatlımsıdır.
Kastamonu Kuzu Kestanesi Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Kastamonu Kuzu Kestanesi; Kastamonu iline bağlı Cide, Doğanyurt, İnebolu, Bozkurt, Şenpazar, Çatalzeytin ve Abana ilçelerindeki orman florasında kendiliğinden yetişen Castanea sativa Mill. türü kestane ağaçlarından elde edilir.
Gübreleme işlemi
Aşılama, gübreleme, budama gibi tarımsal müdahaleler olmaksızın coğrafi sınırın kestane orman florasından toplanması, çırpma, koparma vb. hasat teknikleri uygulanmaksızın eylül-ekim aylarında rüzgâr gibi doğal etmenlerle ağaç dibine dökülen meyvelerin toplanması ile hasat yapılır.
Yetişme ve hasat dönemi
Hasat dönemine göre irilikleri değişkenlik göstermekle birlikte genel itibariyle küçük ebatları ile diğer kestanelerden ayırt edilir.
Muhafaza koşulları
Soğuk hava depolarında muhafaza edilir. Kestaneler sıcaklığı 0–2 °C ve nem oranı %80–90 olan depolarda plastik torbalar içinde 3–4 ay süreyle saklanabilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Coğrafi sınır Karadeniz ikliminin etkisindedir; yazları serin, kışları serttir. Yağış en çok ilkbahar ve sonbaharda görülür. Sicil, yıllık ortalama sıcaklığı 9,8 °C, en düşük sıcaklığı −4,6 °C ve en yükseği 28 °C olarak verir. Aynı paragrafta yıllık yağış için hem ortalama 387,2 mm hem 1000 mm’nin üzeri ifadeleri bulunur; bu kaynak farkı tek değere indirgenmemiştir.
Bu iklim yapısında çiçeklenme geç olduğundan ilkbahar donlarından zarar görmeden kestane ağaçlarının çiçeklenmesi yaklaşık olarak haziran ayının ilk haftası başlayıp temmuz ayının ortalarını bulan 30–45 günlük süreci kapsar.
Toprağın hafif asidik, aşırı kireçli olmayan ve mineral madde içeriği yüksek oluşu ile kestane ağaçlarının yağış isteğine çok uygun, nem oranı yüksek ortamda yetişmesi Kastamonu Kuzu Kestanesinin en az %13 toplam şeker içeriği ile duyusal olarak tatlımsı lezzetinin oluşmasını ve meyve kabuğunun kolay ayrılmasını sağlar.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1549 tescil numaralı Kastamonu Kuzu Kestanesi menşe adı olarak 29 Şubat 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Kastamonu Kuzu Kestanesi ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kastamonu Kuzu Kestanesi ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Cide Belediyesi koordinatörlüğünde; Cide Belediyesi, Kastamonu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Cide Ziraat Odası, Şenpazar Belediyesi, Çatalzeytin İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişi olmak üzere en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler, düzenli olarak yılda bir kere, ayrıca şikâyet halinde ve gerekli görülmesi halinde her zaman yapılır.
Kastamonu Kuzu Kestanesinin üretilmesi, satılması ve denetiminde, Tarım ve Orman Bakanlığınca hazırlanan Odun Dışı Ürün Faydalanma Planının öngördüğü hususlar dikkate alınır. Denetim mercii; Kastamonu Kuzu Kestanesinin fiziksel özelliklerinin uygunluğunu, muhafaza koşullarının uygunluğunu ve Kastamonu Kuzu Kestanesi ibaresi ile menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
