Coğrafi işaretli ürün · Şırnak
Şırnak yöresinde cizre’de pirinç şekerli suda pişirilip safran veya zerdeçalla renklendirilir. Koyu kıvamlı tatlı safranla sarı, zerdeçalla turuncu görünüm alır; soğuk sunumunda tarçın kullanılır, ayçiçek yağı isteğe bağlıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Cizre Bırınczer nedir?
Cizre Bırınczer, Cizre mutfağında pirinç, su ve şekerle hazırlanan koyu kıvamlı tatlıdır. Safran ve zerdeçal ayrı renklendirme seçenekleridir; tarçın aroma verir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İsteğe bağlı olarak üzerine toz tarçın serpilir.
Coğrafi sınırda pirince “bırınc”, sarı renge ise “zer” denir.
Bırınczer kelimesi bir bütün olarak “sarı pilav” anlamına gelir.
Safran veya zerdeçallı pirinç tatlısı
Cizre’de pirinç şekerli suda pişirilip safran veya zerdeçalla renklendirilir.
Yapı ve sunum kimliği
Koyu kıvamlı tatlı safranla sarı, zerdeçalla turuncu görünüm alır; soğuk sunumunda tarçın kullanılır, ayçiçek yağı isteğe bağlıdır.
Bitki ve meyve özellikleri
İsteğe bağlı olarak ayçiçek yağı kullanılabilir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Koyu kıvamlıdır.
Hammadde ve bileşim
Rengi; safran kullanıldığında sarı, zerdeçal kullanıldığında ise turuncu olur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
On beş–on altı porsiyonluk reçete
15–16 porsiyon için 1000–1200 g şeker, 180–200 g pirinç, 1800–2000 ml su, 8–10 g tarçın, 1–2 g zerdeçal veya 0,25 g safran kullanılır. 14–15 g ayçiçek yağı isteğe bağlıdır.
Pirinç ve tatlandırma
Yıkanmış pirinç suyla orta ateşte 15–20 dakika pişirilir. İsteğe bağlı yağ katılır; şeker eklenip 1–2 dakika daha pişirilir. Zerdeçal veya safran ve tarçın sırasıyla eklenir, 1–2 dakika karıştırılıp ocaktan alınır.
Dinlendirme ve sunuma hazırlık
Kâselere paylaştırılan tatlının üzerine tarçın serpilir. Oda sıcaklığında veya buzdolabında 5–6 saat bekletilip soğuk servis edilir. Bu süre hazır ürünün raf ömrü değil, tarifteki servis öncesi bekletmedir.
İsteğe bağlı yağın eklenmesi
Ayçiçek yağı kullanılacaksa pişen pirince eklenir ve karıştırılır.
Nasıl muhafaza edilir?
Oda sıcaklığında veya buzdolabında 5–6 saat bekletildikten sonra soğuk servis yapılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Cizre mutfak kültürü içinde önemli bir yere sahiptir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Servisi soğuk olarak yapılır. Üretimi, bileşen seçimi bakımından coğrafi sınıra özgü koşullar bulundurur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Cizre Bırınczerin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Cizre Bırınczerin coğrafi sınırda uzun bir geçmişi vardır ve Cizre ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Cizre Bırınczerin coğrafi sınırda uzun bir geçmişi vardır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1509 tescil numaralı Cizre Bırınczer mahreç işareti olarak 22 Aralık 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Cizre Bırınczer ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Cizre Bırınczer ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ve Cizre Bırınczer ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Cizre Kaymakamlığının koordinasyonunda ve Cizre İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Cizre Belediyesi ve Cizre Kaymakamlığından ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
