Coğrafi işaretli ürün · Aydın
Aydın’ın Yenipazar ilçesinde kıymalı, peynirli, yumurtalı ve tahinli harç seçenekleri farklı biçimlerde hazırlanır. Pideler, çift girişli tek baca düzenine sahip yöresel fırınlarda odun ateşiyle pişirilerek sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Yenipazar Pidesi nedir?
Ürünün kimliği
Yenipazar Pidesi; Aydın’ın Yenipazar ilçesinde kıymalı, peynirli, yumurtalı ve tahinli harç seçenekleri farklı biçimlerde hazırlanır. Pideler, çift girişli tek baca düzenine sahip yöresel fırınlarda odun ateşiyle pişirilerek sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İç harcı kıyma, kıyma ve yumurta, peynir, peynir ve yumurta veya tahin gibi farklı seçeneklerden oluşabilir.
Yenipazar Pidesinin coğrafi sınırda köklü geçmişi bulunur.
Hammadde ve bileşim
Yenipazar Pidesinin üretiminde, fırında yakacak olarak zeytin odunu, şeftali odunu vb. Kullanılır.
Fırında pişirme
Pide, fırında pişirilerek servis edilir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Fırının yapısı ve pide çeşitleri
Yenipazar Pidesi taban ölçüsü 1,40×1,40 veya 2×2 m ateş tuğlasından yapılmış ve fırın içerisinde oluşabilecek duman isini önleyen çift girişli tek baca düzeneği bulunan fırınlarda pişirilir.
Ürünün Tanımı ve Ayırt Edici Özellikleri: Yenipazar Pidesi; buğday unu, su, tuz, yaş hamur mayası ile hazırlanan pide hamurunun açılıp şekillendirilmesiyle elde edilen uzun, yuvarlak, kapalı, kesikli formlarda sunulan bir pidedir.
Bileşenlerin karıştırılması ve hamurun açılması
Yenipazar Pidesi üretiminde kullanılan bileşenler aşağıda bulunmaktadır.
Un, su, tuz ve yaş maya karıştırılıp homojen kıvamda olacak şekilde yoğurulur.
Hamur el ile uzunlamasına ince bir şekilde yırtılmadan açılır.
Hamur el ile kenarları puf kalacak şekilde hamurun ortası bastırılarak 10×10 cm çapında açılır ve dış kenarları kıvrılmaz.
Hamur el ile uzun ve geniş şekilde yırtılmadan açılır.
Hamur el ile yırtılmadan daire şeklinde açılır ve üzerine her yerini kaplayacak şekilde tahin sürülür.
Hamurun dinlendirilmesi ve bezelere ayrılması
Yenipazar Pidesi Hamur Bileşenleri Hamur pide yapımı için serin bir ortamda en az bir saat dinlendirilir. Kabaran hamurdan avuç içi büyüklüğünde parçalar ayrılır ve bunlar küçük top şekline getirilerek içi hafif unlanmış hamur pasalarının içine konulur. Hamur günlük yapılır. Yenipazar Pidesi İç Malzemeler ve Özellikleri Kıyma; otlakta doğal besinlerle beslenmiş dana etinin; döş, ön, kol, kaburga kısımlarından elde edilmelidir.
Et, üzerindeki yağla birlikte çekilmelidir.
Etin yağ oranı düşükse, dananın işkembe ve bağırsaklarının üzerini saran çember yağı (gömlek yağı) ilave edilir ve orta yağlı olarak çekilir. Belirtilen yağ harici dananın başka bir kısmından alınan veya başka bir hayvanın yağı kesinlikle konulmamalıdır. Peynir; inek sütünden elde edilen peynir olmalıdır. Rendelenmiş olarak hazır hale getirilmelidir. Çökelek; inek sütün kesilmesinden elde edilen çökelektir. Tahin; yerli susam tahini kullanılır.
Tereyağı; inek sütünden elde edilen tereyağı kullanılır.
İç bileşen karışımları pide hamurunun üzerinde yapılmalıdır. Yenipazar Uzun Kıymalı Pide Bileşenleri (Tek porsiyon) İç malzeme bir kapta karıştırılarak hamurun üzerine dağıtılır ve hamurun kenarları ince şekilde kıvrılır. Alev fırın kubbesinde dönmeye başladığında pide hamuru fırına konulur.
İç malzeme bir kap içinde karıştırılarak hamurun üzerine puf kenarlar boş olacak şekilde dağıtılır. Alev fırın kubbesinde dönmeye başladığında pide hamuru koltuk adı verilen sol köşeye konulur ve 5–7 dakika arasında pişmeye bırakılır. Yenipazar Kapalı Kesikli Pide Bileşenleri (Tek porsiyon) Alev fırın kubbesinde dönmeye başladığında pide hamuru fırına konulur ve 3 dakika pişmeye bırakılır.
Kesik, rendelenmiş peynir, yumurta ve maydanoz bir kap içinde karıştırılarak hamur üzerine kaşık ile dağıtılır. Hamurun kenarları ince bir şekilde kıvrılır. Alev fırın kubbesinde dönmeye başladığında pide hamuru fırına konulur ve 5–7 dakika arasında pişmeye bırakılır.
Yenipazar Yuvarlak Kıymalı (Gıyma), Yenipazar Uzun Kıymalı ve Yenipazar Kıymalı Yumurtalı pide çeşitlerinin servisi; eğer mevsiminde ise coğrafi sınırda yetişen ve hafif acı, mayhoş bir tadı olan turunç meyvesi veya limon ile birlikte yapılır.
Malzemeler ve ölçüler
- 50 kg buğday unu
- 30 litre su
- 210 g yaş maya (Saccaromyces cerevisia)
- 350 g tuz
- 150 g hamur
- 75 g kıyma
- 15 g soğan
- 35 g domates
- 5 g maydanoz
- 2 adet yumurta
- 50 g hamur
- 25 g kıyma
- 5 g soğan
- 10 g domates
- 1 g maydanoz
- 100 g çökelek
- 100 g inek peyniri
- 75 g çökelek
- 75 g inek peyniri
- 100 g hamur
- 150 g tahin
- 100 g şeker
İç harcın hazırlanması
Domates, kuru soğan, maydanoz; bıçakla çok küçük doğranıp hazırlanır. Malzemeler karışmamış halde ayrı kaplarda ve günlük hazırlanmalıdır.
Tahinli çeşidin şekerlenmesi ve pişirilmesi
Alev fırın kubbesinde dönmeye başladığında pide hamuru fırına konulur ve 5–7 dakika pişirilir.
Hamur üzerine tekrar her yerini kaplayacak şekilde tahin sürülür ve tahin üzerine her yerine eşit olacak şekilde şeker serpilerek ateşin en uzak noktasında fırında 1 dakika pişirilir.
Tereyağı ve yumurtalı çeşitlerin pişirilmesi
Fırından çıkan pişmiş pidenin üzerine tereyağı sürülür. Yenipazar Kıymalı Yumurtalı Pide Bileşenleri (Tek porsiyon)
4–5 dakika sonra pide fırın dışına çıkarılmadan pide üzerine yumurtalar kırılır ve bir fırça yardımı ile dağıtılır. Yumurta sürülmüş pide 1–2 dakika daha pişmeye bırakılır. Yenipazar Yuvarlak Kıymalı Pide Bileşenleri (1 adet)
Yenipazar Peynirli Yumurtalı Pide Bileşenleri (Tek porsiyon)
Yenipazar Tahinli Pide Bileşenleri (Tek porsiyon)
Yarım ay biçiminde kapatma
İç malzeme bir kapta karıştırılarak hamurun yarısına dağıtılır ve hamur yarım ay şeklinde katlanarak malzemenin hamurun içinde kalması sağlanır.
Tahinli hamurun yeniden açılması
Tahinli hamur rulo haline getirilerek tekrar yoğrulur ve yırtılmadan 30×30 cm çapında yuvarlak olarak açılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Yenipazar Pidesi coğrafi sınırda köklü geçmişe sahiptir. Aydın ilinin mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Yenipazar Pidesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Bu sebeple coğrafi sınır ile arasında ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Kıymalı, Yenipazar Kapalı Kesikli, Yenipazar Kıymalı Yumurtalı, Yenipazar Peynirli Yumurtalı, Yenipazar Uzun Kıymalı sırası ile kiremitte soğan ve salata ile birlikte servis edilir. Gün içinde tüketilmeyen hamurlar pide yapımında kullanılmaz.
Yenipazar Pidesi Servis Sırası Tüketiciler tarafından Yenipazar Pidesi için hangi pidenin tüketileceğine karar verilememiş ve “sıra ile alalım” talebi gelmiş ise pide ustaları tarafından geleneksel olarak sunulan servis sırası; Yenipazar Yuvarlak Kıymalı, Yenipazar Kapalı Kesikli, Yenipazar Kıymalı Yumurtalı, Yenipazar Peynirli Yumurtalı, Yenipazar Uzun Kıymalı sırası ile kiremitte soğan ve salata ile birlikte servis edilir.
Son olarak çay ile birlikte Yenipazar Tahinli Pidesinin servisi yapılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1637 tescil numaralı Yenipazar Pidesi mahreç işareti olarak 5 Eylül 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Yenipazar Pidesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Yenipazar Pidesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Aydın Büyükşehir Belediyesinin koordinasyonunda yürütülür. En az dört kişilik merci; belediyenin ilgili kooperatifler birimi, Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Adnan Menderes Üniversitesinin ilgili yiyecek içecek ve aşçılık birimleri ile Yenipazar Esnaf ve Sanatkârlar Odasından uzmanların katılımıyla oluşturulur.
Denetimler yılda bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır. Denetim merci tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uygunluk, ürünün özelliklerinin uygunluğu ve Yenipazar Pidesi ibaresi ile mahreç işareti amblemi kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleşmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
