Coğrafi işaretli ürün · Samsun
Samsun’un Vezirköprü ilçesinde pamuk ipliğiyle düz dokuma tekniğinde üretilir. Beyaz zemininde mühür, tarak dişi, koyun gözü ve yarım ay gibi renkli desenler bulunur; çember, peşkir ve bürümcük çeşitleri vardır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Vezirköprü Susuz Bezi nedir?
Vezirköprü Susuz Bezi yöre adı ile özdeşleşen dokumanın adıdır. Düz dokuma tekniği ile üretilen kumaşlarda pamuk ipliği kullanılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Çember, peşkir ve diğer dokuma çeşitleri
Günümüzde halen çember, peşkir, bürümcük, çeşitli örtü ve iç çamaşırının kumaşı olarak üretilmektedir.
Desenlerde kullanılan renkler
Desenlerde isteğe göre sarı, kırmızı, yeşil, pembe, beyaz, turuncu, fıstık yeşili ve ceviz yeşili renkleri kullanılır.
Nasıl üretilir?
Pamuk ipliğinin ve çözgünün hazırlanması
Vezirköprü Susuz Bezi dokumasında zemin ve desenlerde pamuk ipi kullanılır. Dokumada pamuk ipi gelebe takılıp çıkrıkta masura sarılır.
Çözgü dolabında takılan kırk tane ip tarağa geçirilir. Taraktan gelen iplikler çözgü peteğine oradan da dokuma tezgahına takılır. İplikler birer birer mil yardımıyla çözgüden tarağa geçirilir.
Tezgâhta dokuma, renk ve peşkir çeşitleri
Çıtaya bağlanan iplikler geledüre (dokunan kumaşın sarıldığı yer) bağlanarak dokuma işlemi çözgülerin arası ayakçı ile açılıp mekiğin tokmağın hareketlenmesiyle dokuma yapılıp, tufa sıkıştırılmasıyla üretilir. Dokunan kumaşın ağız kısmının düzgün olması için cımbar (tezgâh genişliğinden demir çubuk) takılır. Dokunan kumaşın zemini düz beyazdır. Desenler 8–12 numaralı pamuk iplikleri ile dokunur. Vezirköprü Susuz Bezinde mühür, tarak dişi, koyun gözü, yarım ay, zincir, baygun ve şeker desenleri bulunur.
Desenlerde isteğe göre sarı, kırmızı, yeşil, pembe, beyaz, turuncu, fıstık yeşili ve ceviz yeşili renkleri kullanılır (Şekil 1–2). Çember; baş örtüsü olup düzen adı verilen tezgâhlardaki düz dokumadır. Çemberin dört kenarına yatay ve dikey olarak 1 cm kalınlığında kırmızı ve bordo çubuklar bulunur. Çemberin ortasına zincir deseninin aralarına baygun, yarımay ve şeker desenleri yerleştirilir.
Peşkir; havlu, örtü ve damatlarda omuz atkısı olarak düzen adı verilen tezgâhlarda dokunan ve eni 60 cm olan düz dokumadır. Dokunan kumaşın iki ucuna en az 30 cm genişliğinde desenler yapılır. Bürümcük; iç çamaşırı kumaşının üretiminde eni 1 m olan tezgâhlarda dokunan düz dokumadır.
Yöreyle bağı nedir?
Yöre insanının kültür ve emeğiyle şekillenerek günümüze kadar ulaşan Vezirköprü Susuz Bezi, ustalık gerektiren üretim yöntemi vasıtasıyla Vezirköprü’ye ün bağıyla bağlıdır. Bu sebeple üretimin tüm aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
476 tescil numaralı Vezirköprü Susuz Bezi mahreç işareti olarak 23 Aralık 2019 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret ibaresi tek başına ya da marka ile birlikte kullanılabilir.
Vezirköprü Belediyesinin koordinatörlüğünde; Vezirköprü Kaymakamlığı, Vezirköprü Esnaf ve Sanatkârlar Odası ve Vezirköprü Belediyesinden ürün hakkında bilgi sahibi birer kişinin katılımı ile oluşturulan denetim mercii, yılda bir kez düzenli olarak ve şikâyet halinde ise her zaman denetim yapılacaktır. Denetimlerde; dokumada kullanılan iplerin pamuk ipi olması, desen ipliklerinin 8–12 numaralı olması, dokunan kumaşın zemininin düz beyaz olması ile desenler ve renk kullanımları denetlenecektir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
