Coğrafi işaretli ürün · Uşak
Uşak’ta cevizli yufkalar çok katlı bir düzenle tepsiye döşenir ve sadeyağla fırınlanır. Önceden hazırlanıp dinlendirilmiş şerbet yeniden ısıtılarak eklenir; kare dilimler şerbeti çekmesi için bekletildikten sonra sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Uşak Baklavası nedir?
Sicil kaydı: “Uşak’ta ince yufkalar ceviz içiyle kat kat birleştirilir; sadeyağ eklenip fırınlanır. Önceden hazırlanmış ve dinlendirilmiş şerbetin yeniden ısıtılarak eklenmesi üretim yönteminin belirgin aşamasıdır.”
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Cevizli kat düzeni
Sicil kaydı: “Yufkalar arasına ince kıyılmış ceviz içi eşit dağıtılır. Alt ve üstteki bazı katlara ceviz eklenmez.”
Dilim biçimi
Sicil kaydı: “Baklava kare dilimler halinde kesilir ve sadeyağla fırınlanır. Sicil kat sayısı ile yufka ölçülerini ayrıca verir; ölçüm kapsamı teyit listesinde korunur.”
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Tepsi ve ürün ağırlığına göre reçete
Sicil kaydı: “Uşak Baklavası üretimi için bileşenler (1 tepsi, 5 kg baklava için):”
Hamurun yoğrulması
- 1350 g özel amaçlı buğday unu
- 2270 l su
- 6 adet yumurta
- 18 g tuz
- 350 g ceviz içi (ince kıyılmış)
- 20 ml ayçiçeği yağı
- 400–410 g sadeyağ Şerbetin hazırlanması için bileşenler: (5 l şerbet için)
- 2 l su
- 3 kg beyaz şeker
- 4 g limon tuzu (sitrik asit)
Sicil kaydı: “Yoğurma makinesine un, su, yumurta, ayçiçeği yağı ve tuz eklenip karıştırılarak 20 dakika yoğurulur. Oluşan hamur, hamur teknesinde 20 dakika dinlendirilir.”
Hamurun pazılara ayrılması
Sicil kaydı: “Dinlendirilen hamur 50–60 g’ lık parçalara ayrılarak 65–70 adet pazı elde edilir.”
Yufkaların açılması
Sicil kaydı: “Pazılar 5–10 g un kullanılarak mermer tezgâh üzerinde oklava, merdane ya da aynı incelikte makine kullanılarak açılır. Yufka kalınlığı 1–1,2 mm, çapı 150–180 cm’dir.* Bu işleme açkılama adı verilir.”
* Sicil görüntüsünde 5 kg ürün reçetesinde 1350 g un ile birlikte ‘2270 l su’ yazılıdır. Aynı sayfa 50–60 g pazıların 150–180 cm çap ve 1–1,2 mm kalınlıkta açıldığını belirtir. Su birimi ve parça ağırlığı ile boyutların ilişkisi açıklanmalıdır; görüntü metindeki ifadeleri doğrular. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Yufkaların tepsiye serilmesi
Sicil kaydı: “8–10 yufka tepsinin dibine serilir. Diğer yufkalar serilirken aralarına, ince kıyılmış ceviz içi eşit miktarlarda ve tüm yüzeye eşit dağılacak şekilde serpilir. 5–6 adet yufka ceviz serpilmeden serilir. 1 tepside 65–70 adet yufka bulunur. Tüm yufkalar serildikten sonra yufkaların tepsiden taşan kısımları bıçak ile kesilir.”
Baklavanın dilimlenmesi
Sicil kaydı: “Baklava kesme bıçağı ile kesim yapılır. Bir dilimin kenar uzunluğu 4,5–5 cm, 4,5–5 cm’dir.”
Sadeyağın Uşak Baklavasına ilavesi
Sicil kaydı: “Sadeyağ kullanılacağı zaman 30–35°C’ye ısıtılarak eritilir ve daha önce hazırlanmış hazır olan Uşak Baklavası üzerine homojen olarak dökülür.”
Baklava fırını veya elektrikli fırında pişirme
Sicil kaydı: “Pişirme işlemi baklava pişirme fırınlarında ya da taş tabanlı elektrikli fırınlarda gerçekleştirilir.”
Fırında pişirme
Sicil kaydı: “Pişirme fırınına yerleştirilen tepsiler, 190–200 °C’de 40–45 dakika pişirilir. Yufkaların yüzeyi kızardığında ısıl işlem tamamlanır.”
Şerbet hazırlanması
Sicil kaydı: “50–60 °C’ye kadar ısıtılan suya beyaz şeker eklenir ve karıştırılarak şekerin erimesi sağlanır. 80–85 °C sıcaklığa gelindiğinde limon tuzu eklenerek karışımın 105–107 °C’de kaynaması sağlanır. Kaynama süresi 10–15 dakikadır. Kaynama sırasında şerbetin üzerinde oluşan kef adı verilen köpükler alınır. Hazırlanan şerbet bir gün dinlendirilir.”
Şerbet ilavesi
Sicil kaydı: “Dinlendirilen şerbet 45 °C’ye ısıtılır.”
Şerbet sonrası dinlendirme
Sicil kaydı: “Bir gün dinlendirilen şerbet 45°C’ye ısıtılır; pişmiş tatlının her yerine yavaşça dökülür. Ürün şerbeti çekmesi için 2–3 saat dinlendirildikten sonra sunulur.”
Nasıl muhafaza edilir?
Sicil ürünün üretim tarihinden itibaren bir ay içinde tüketilmesini belirtir; muhafaza sıcaklığını ayrıca vermez. Sadeyağın eritilmesi veya şerbetin ısıtılması için kullanılan sıcaklıklar bitmiş ürünün saklama koşulu değildir.
Yöresiyle bağı nedir?
Uşak Baklavasının geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeple coğrafi sınırla ün bağı bulunan Uşak Baklavasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Uşak ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Baklava kare dilimler halinde sunulur. Üzerine dökülen şerbeti eşit çekmesi üretimde ayrı dinlendirme aşamasıyla sağlanır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1165 tescil numaralı Uşak Baklavası mahreç işareti olarak 8 Temmuz 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Uşak Baklavası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Uşak Baklavası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ve Uşak Baklavası ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Uşak Ticaret ve Sanayi Odasının koordinasyonunda ve Uşak İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Uşak Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği bölümü ile Uşak Ticaret ve Sanayi Odasından konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından, düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
