Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya’ya özgü, 40 kat yufkalı, ballı şerbetli ve ceviz içli bir baklavadır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Cevizli Ballı Baklavası nedir?
Amasya Cevizli Ballı Baklavası; yumurta, ayçiçek yağı, süt, elma sirkesi, tuz, özel amaçlı buğday unu, su ve safranla hazırlanan yufkaların arasına ceviz içi konularak üretilen bir tatlıdır. Katmanların üzerine erimiş tereyağı dökülür; ürün pişirildikten sonra şerbetlenir.
Tatlıyı tanımlayan başlıca özellikler, bal kullanılarak hazırlanan şerbeti ve 40 kat yufkalı yapısıdır. Elma sirkesi gevrek dokusuna, safran ise altın sarısı rengine katkı verir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bal şerbeti ve ceviz içi
Şerbetin bal kullanılarak hazırlanması, ürünün ayırt edici bileşim özelliklerinden biridir. Ceviz içi, hazırlanan yufkaların arasına yerleştirilir; pişirme öncesinde katmanların üzerine erimiş tereyağı dökülür.
Katmanlı yufka yapısı
Amasya Cevizli Ballı Baklavası 40 kat yufkadan oluşur. Baklava dikdörtgen veya kare biçiminde dilimlenebilir.
Doku ve renk
Hamurdaki elma sirkesi ürüne gevrek bir yapı kazandırır. Safran kullanımı, baklavanın altın sarısı rengiyle ilişkilidir.
Üretim süreci nasıl ilerler?
Bileşenler ve şerbetin hazırlanması
45 cm × 35 cm dikdörtgen fırın tepsisi için hamurda 1 yumurta, 75 ml ayçiçek yağı, 75 ml süt, 10 ml elma sirkesi, 5 g tuz, 500 g özel amaçlı buğday unu, 200 ml su ve 2 g safran kullanılır. İç harç 120 g ince çekilmiş ceviz içinden, üzeri için kullanılan yağ ise 300 g tereyağından oluşur. Şerbet için 700 g bal ile 800 ml su kullanılır. Kaynamış suya limon dilimi ve bal eklenerek karıştırılır, ardından oda sıcaklığında soğumaya bırakılır.
Hamurun hazırlanması ve dinlendirilmesi
Buğday unu dışındaki hamur bileşenleri bir kapta karıştırılır ve un azar azar eklenerek yoğrulur. Ele yapışmayan yumuşak hamur 4 eşit parçaya ayrılır; her beze 10 eşit parçaya bölünüp yuvarlanarak toplam 40 beze hazırlanır. Bezelerin üzeri streç filmle veya gıda ile temasa uygun nemli bezle örtülür ve 20 dakika dinlendirilir.
Yufkaların açılması ve katların kurulması
Her beze bol nişasta kullanılarak merdaneyle açılır ve 20 cm çapında yufkalar hazırlanır. Yufkalar 5’li gruplar hâlinde üst üste konarak yeniden açılır; tepsiyle boyutları ayarlanır, fazla kısımlar kesilir ve kesilen parçalar katların arasına yerleştirilir. Ceviz içi, her katın arasına homojen dağılacak şekilde eklenir.
Dilimleme, pişirme ve şerbetleme
Baklava tercihen geleneksel baklava dilimi biçiminde, ayrıca dikdörtgen veya kare biçiminde dilimlenebilir. Tereyağı eritilir ve yüzeyindeki köpükler, baklava yüzeyinde yanık görünümü oluşturmaması için tamamen temizlenir. Oda sıcaklığına soğuyan tereyağı baklavanın üzerine dökülür; ürün 170°C’de yaklaşık 60 dakika pişirilir. Fırından çıkarılan baklava yaklaşık 4 dakika bekletilir ve ardından şerbeti dökülür.
Servis ve ikram
Baklava iyice soğuduktan sonra servis edilir. Düğün, sünnet ve bayram gibi özel günlerde ikram edilir.
Amasya iliyle bağı nedir?
Ürünün coğrafi sınırı Amasya ilidir; coğrafi sınıra özgü bileşen seçimi, ürünün yöreyle kurduğu ün bağının unsurlarındandır. Amasya Cevizli Ballı Baklavasının tüm üretim aşamalarının belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tarih ve mutfak kültürü
Amasya Cevizli Ballı Baklavasının geçmişi eskiye dayanır. Ürün, Amasya ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Amasya Cevizli Ballı Baklavası, 1301 numarayla mahreç işareti olarak 23 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir; tescil ettiren Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğidir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 7 Ekim 2021 tarihinden itibaren korunmaktadır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Amasya Cevizli Ballı Baklavası ibareli logo ile mahreç işareti amblemi yer alır. Bu işaretler ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığında, işletmede kolayca görülecek bir yerde bulundurulur.
Denetimler, Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinin koordinasyonunda; Birlik, Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Amasya Turizm Derneği ve Amasya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden birer uzmanın katıldığı dört kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda bir kez düzenli olarak, gerekli görülen durumlarda ve şikâyet hâlinde ise her zaman yapılabilir. Denetimde bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uyum ile ürün adı, logo ve mahreç işareti ambleminin doğru kullanımı kontrol edilir.
Denetim mercii, denetimin yürütülmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, coğrafi işaretten doğan hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.