Sultanhisar Çileği

Hazırlama işlemleri

Üretime başlamadan önce fungus, nematod ve yabancı ot mücadelesi gerekli olduğu durumlarda solarizasyon uygulaması yapılır.

Gübreleme işlemi

Solarizasyona başlamadan önce dekara 3–4 ton yanmış hayvan gübresi, taban gübresi olarak toprağa karıştırılır.

Dikim yastıkları ve solarizasyon

Daha sonra aralarında 55 cm olacak şekilde, 60 cm genişlik ve 35 cm yükseklikte dikim yastıkları oluşturularak, bu yastıklara damla sulama sistemi kurulur. Yastık sırtlarının üzeri 0,02–0,1 mm kalınlığında şeffaf plastik örtü ile hiçbir yerde açıklık kalmayacak şekilde özenle kapatılır ve toprağa 45–60 gün süreyle solarizasyon uygulaması yapılır. Sultanhisar Çileği üretimi için, yaz dikimi ve sonbahar dikimi olmak üzere iki farklı yöntem kullanılır.

Fide tipleri ve dikim zamanı

Yaz dikimi yönteminde frigo fideler kullanılırken sonbahar dikimi yönteminde fresh ve plug fideler kullanılmakta olup sonbahar dikimi erkencilik sağlar. Frigo fide, dinlenme periyodunda sökülüp -2 °C’deki soğuk hava depolarında şoklanarak; fresh fide, fideliklerden ekim ayında sökülerek; plug fide, fideliklerde kol bitkilerinin plastik saksı ya da torbalarda sisleme yöntemi ile köklendirilmesi sonucu elde edilir.

Tablo-1: Sultanhisar Çileğinin fide tipleri ve dikim tarihleri

Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan sultanhisar çileğinin fide tipleri ve dikim tarihleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.

Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.

Solarizasyon işleminin bitmesinin ardından, yaz dikimi yönteminde önce dikim sonra malçlama ve sonbahar dikimi yönteminde önce malçlama sonra dikim işlemleri uygulanır. Malçlama işlemi yabancı otlarla mücadele, erkencilik ve temiz meyve üretimi amaçlarıyla siyah renkli ve 0,1 mm kalınlığındaki plastik örtülerin yastıkların üzerini kapatacak şekilde kaplanması ile yapılır.

Fide dikimi

Yaz dikimi yönteminde dikimden sonraki eylül, ekim aylarında yastıkların üzeri plastik malç ile kaplanıp, sıra uçları sabit hale getirilir ve bitki üzerine gelen yerler (O) ya da (+) şeklinde kesilerek altta kalan bitkiler kesilen yerlerden plastik malç üzerine çıkarılır. Sonbahar dikimi yönteminde yastıkların üzeri plastik malç ile kaplanır ve dikim yerleri işaretlenerek dikim işlemi yapılır.

Fideler yastık sırtlarına sıra üzeri 30–35 cm ve sıra arası 30 cm olacak şekilde çift sıralı çapraz dikim yöntemi ile dikilir. Araziden maksimum verimi almak, erkencilik sağlamak, kaliteli ürün elde etmek amacıyla çilek bitkileri plastik örtülü yüksek tünel altında yetiştirilir. Tünel altına alma işlemi yaz dikiminde aralık – ocak aylarında, sonbahar dikiminde kasım – aralık aylarında yapılır.

Fide dikimi · 2

Yüksek tünelin taban genişliği en az 4,4 m, yüksekliği ise 2 m olmalıdır. Bölgede 4’lü veya 5’li sistem olarak adlandırılan, her tünel içinde 4 veya 5 yastık olan tünel sistemi kullanılır.

Sulama ve çapalama — 2. aşama

Sultanhisar Çileği üretiminde yüksek verimli ve kaliteli ürün elde etmek için sulama özel bir öneme sahiptir. Sulamanın zamanlaması ve yeterli oluşu, verimliliği doğrudan etkiler. Coğrafi sınırda çilek bahçelerinin sulamasında damla sulama sistemi kullanılır. Yaz dikimi ve sonbahar dikimi yöntemlerinde dikimden sonra 3–4 hafta boyunca her gün bolca sulama yapılır.

Yaz dikimi yönteminde kasım ile ocak ayları arasında sulama yapılmaz, sonbahar dikimi yönteminde ise sulamaya ara verilmez. Soğuk havalarda sulama miktarı ve sıklığı azaltılmalıdır.

Gübreleme — 2. aşama

Dikim zamanına göre gübreleme programı değişir. Fide dikiminden 3–4 hafta sonra üst gübreleme programına başlanır. Günlük verilecek gübre miktarı, mevcut toprak analiz sonuçlarına göre, kök bölgesine suda çözünmüş formda, damla sulama sistemiyle verilir. Yaz dikimi yönteminde kasım – ocak ayları arasında gübrelemeye ara verilir ve şubat ayında tekrar başlanır. Sonbahar dikimi yönteminde gübrelemeye ara verilmez.

Dikimden itibaren mikro element noksanlığı görüldüğü an damla sulama ile topraktan ya da yapraktan gübreleme yapılır ve bu işlem gerektiği durumlarda birden fazla kez uygulanabilir. Yetiştiricilik sırasında verimin düşmemesi amacıyla gün uzunluğunun 14–16 saat olduğu sonbahar ve ilkbahar günlerinde oluşan kol bitkileri (stolonlar) ana bitkilerden kesilerek uzaklaştırılır. Dikim yastıkları plastik malçla kaplandığı halde yastık üzerinde çıkan topalak, ayrık otu gibi otlar elle uzaklaştırılır.

Hasat işlemi

Hasat, sonbahar dikimi yönteminde, şubat ayında; yaz dikimi yönteminde nisan ayında başlar. Hasat olgunluğuna, suda çözünür kuru madde miktarı % 7 ve üzeri olduğu dönemde veya meyvelerde % 75 düzeyinde kırmızı renk olum döneminde erişen meyveler geciktirilmeden hasat edilmelidir. Hasat, günün erken saatinde, meyveden tutmadan saptan kopartılarak ve meyve üzerinde 1–1,5 cm kadarlık meyve sapı kalacak şekilde yapılır.

Ürünün ambalajlanması

Meyveler arazide ilk toplandıkları anda, plastik ve mukavva kaplar ile tahta kasalarda ekstra ve birinci sınıf olmak üzere ayrı ayrı ambalajlanır. Ekstra sınıfına giren çilekler olgunluk, renk ve irilikçe birörnek ve parlak görünümlü olmalı, üzerlerinde toz ve toprak bulunmamalıdır. Birinci sınıfa giren çileklerde ekstra sınıfta olduğu kadar olgunluk, renk ve irilik bakımından bir örneklik aranmamakla birlikte, üzerlerinde toz ve toprak bulunmamalıdır.

Boylama, uzunluk eksenine dik en geniş çapa göre, ekstrada en az 35 mm, birinci sınıfta en az 30 mm olacak şekilde yapılır.

Hasat — 2. aşama

Hasat edilen ve arazide tasnif işlemleri tamamlanmış olan çileklerin 1 saat gibi kısa bir süre içerisinde ön soğutması yapılmalıdır. Ön soğutması tamamlanan çilekler ya soğuk hava depolarına alınır ya da soğuk sistemli araçlarla pazara ulaştırılır. Ayrıca çilek ince şeritler halinde kesilip uygun koşullarda kurutularak da gıda sanayisinde değerlendirilebilir.