Coğrafi işaretli ürün · Aydın
Aydın’a özgü, kulak biçimli kıymalı hamurların kızartılarak çorbaya eklendiği yöresel çorbadır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Söke Kulak Çorbası nedir?
Söke Kulak Çorbası; un, yumurta, su ve tuzla hazırlanan hamurun küçük parçalara ayrılması, kıymalı harçla birleştirilmesi ve kızartılmış hamurların çorbaya eklenmesiyle yapılan Aydın’a özgü bir çorbadır. Ürünün adı, halk arasında kulak şekline benzetilen hamur parçalarının biçiminden gelir.
Kulak biçimli hamurların zeytinyağında kızartılması, dış kısımda gevrek bir yapı oluştururken iç harcın yumuşaklığını korur. İnce açma, şekil verme, hazırlama ve pişirme aşamaları ustalık becerisi gerektirir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kulak biçimli kıymalı hamurlar
Hamur, bir kenarı ortalama 1 cm olan kareler hâlinde kesilir; ortalarına nohut büyüklüğünde kıymalı harç konur ve karşılıklı iki köşe ortada kapatılır. Bu kapama işlemi hamurlara karakteristik kulak biçimini verir ve pişirme sırasında harcın dışarı çıkmasını önlemeye yöneliktir.
Kızartmayla oluşan doku
Kulak biçimli mantılar, zeytinyağında her iki yüzü sarı renk alana kadar ortalama 3 dakika kızartılır. Kızartma, hamurun dışının gevrekleşmesini ve iç kısmının yumuşak kalmasını sağlar.
İnce açma ve ustalık
Hamurun yaklaşık 1-2 mm kalınlığa kadar ince açılması, kulak biçiminin oluşturulmasında belirleyici bir aşamadır ve çorbanın lezzeti ile kıvamını etkiler. Şekil verme başta olmak üzere hazırlama ve pişirme sürecinin tamamı ustalık becerisi gerektirir.
Hazırlama süreci nasıl ilerler?
Bileşenlerin hazırlanması
Sicildeki ortalama 6 kişilik ölçüde hamur için 250 g ekmeklik veya özel amaçlı buğday unu, 75 ml su, 1 adet yumurta ve 5 g tuz kullanılır. Kıymalı harç; 150 g kıyma, 1 adet kuru soğan, 5 g tuz ve 2 g karabiberden oluşur. Çorba için 1,2 litre et suyu ve/veya tavuk suyu, 150 g haşlanmış nohut ve 5 g tuz öngörülür. Terbiye sosunda 200 g yoğurt, 10 g buğday unu ve 1 adet yumurta sarısı kullanılır; isteğe bağlı tereyağlı sos için 20 g tereyağı, 5 g toz ve/veya pul kırmızıbiber ile 5 g nane, kızartma için ise 250 ml zeytinyağı ve/veya ayçiçeği yağı listelenir.
Kıymalı harç ve hamurun yoğrulması
İç harcın bileşenleri homojen biçimde karıştırılıp yoğrulur; harçtan nohut büyüklüğünde parçalar elde yuvarlanarak çorbada kullanılmak üzere ayrılır. Hamur için un, tuz ve su kapta birleştirilir, su yavaşça eklenerek yoğrulur ve hamurun parlak, nispeten sert, pürüzsüz, kaygan, yapışkan olmayan ve elastik bir yapı kazanması hedeflenir. Yoğrulan hamur en az 15 dakika dinlendirilir.
İnce açma ve kulak biçimlendirme
Dinlenen hamur tezgâha alınır, yapışmayı önlemek için az miktarda un serpilir ve merdane veya oklavayla yaklaşık 1-2 mm kalınlığa kadar açılır; pişerken yırtılmaması için aşırı inceltilmez. Açılan hamur ortalama 1 cm kenarlı karelere kesilir, her karenin ortasına nohut büyüklüğünde kıymalı harç yerleştirilir ve karşılıklı köşeler ortada sıkıca birleştirilerek kulak biçimi oluşturulur. Hazırlanan mantılar hafif unlanmış kap veya tepsiye alınır ve kurumasını önlemek için hafifçe örtülür; bu uygulama birbirlerine yapışmalarını ve çorbada dağılmalarını önlemeye yardımcı olur.
Kızartma ve çorbanın pişirilmesi
Kulak biçimli mantılar derin tavada zeytinyağında her iki yüzü sararıncaya kadar ortalama 3 dakika kızartılır; bu işlem dışlarının gevrekleşmesini, içlerinin ise yumuşak kalmasını sağlar. Et ve/veya tavuk suyu kaynatılır, kızartılmış mantılar eklenir ve yumuşayıp yüzeye çıkıncaya kadar 8-10 dakika pişirilir. Mantılar piştikten sonra ocak kısık ateşe alınır; haşlanmış nohut ve nohuttan daha az miktarda küçük kesilmiş hamur parçaları çorbaya ilave edilir.
Terbiye ve son pişirme
Yoğurt, yumurta sarısı ve un çırpılarak hazırlanan terbiye, çorbaya krem rengi, kıvam ve hafif ekşi tat verir. Terbiye kesilmemesi için çorbanın sıcak suyundan 1-2 kepçe eklenerek ılıştırılır, ardından çorbaya yavaşça katılır ve sürekli karıştırılır. Çorba, terbiye eklendikten sonra kısık ateşte yaklaşık 5-10 dakika daha pişirilir; kıvam aldığında ocak kapatılır.
Servis ve tüketim
Pişmesi tamamlanan çorba, isteğe bağlı tereyağlı sos eklenerek servis edilebilir. Tereyağlı sos nane ile toz veya pul kırmızıbiber içerebilir; çorbanın sıcak servis edilmesi ve tüketilmesi tavsiye edilir.
Aydın iliyle bağı nedir?
Söke Kulak Çorbası, Aydın’a özgü bir çorbadır ve Aydın iliyle ün bağı taşır. Kendine has üretim metodunun ustalık ve emek gerektirmesi nedeniyle ürünün bütün üretim aşamaları Aydın ili sınırları içinde gerçekleştirilmelidir.
Yöredeki adı ve tüketim kültürü
Çorbanın Söke ilçesinde yaygın olarak tüketildiği ve halk arasında “kulaklı çorba” adıyla da bilindiği kayıtlıdır. Ürün, günlük öğünlerin yanı sıra misafir ağırlamada, ramazan aylarında, düğünlerde, davetlerde, bayramlarda ve festivallerde ikram edilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Söke Kulak Çorbası, 1761 numarayla mahreç işareti olarak 18 Ağustos 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 13 Kasım 2024 tarihinden itibaren korunmaktadır. Ürünün servis edildiği gıda işletmelerinde “Söke Kulak Çorbası” ibaresi ile mahreç işareti amblemi kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetimin yürütülmesi
Denetimler, Söke Ticaret Borsası koordinasyonunda; Söke Ticaret Borsası ve Söke İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetim yılda en az bir kez gerçekleştirilir; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ayrıca denetim yapılabilir. Denetim mercii, denetimin yürütülmesinde kamu veya özel kuruluşlardan ya da uzman gerçek ve tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir.
Kontrol ölçütleri ve raporlama
Kontrollerde bileşen listesinin, hazırlama-pişirme-servis aşamalarının ve ürün ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu aranır. Tespit edilen uygunsuzluklar ve alınması gereken tedbirler denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim raporları Söke Ticaret Borsası tarafından her yıl Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur; tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.