Coğrafi işaretli ürün · Eskişehir
Eskişehir’in Sivrihisar ilçesinde pişirilip soğutulan un hamuru, berrak kanatlı et suyuyla birlikte sunulur. Çorbanın içinde et parçası bulunmaz; limon ve acı biber eklenen sıcak su ile dilimlenmiş hamur ayrı hazırlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Sivrihisar Arabaşı nedir?
Sivrihisar Arabaşı, eskişehir’in Sivrihisar ilçesinde pişirilip soğutulan un hamuru, berrak kanatlı et suyuyla birlikte sunulur. Çorbanın içinde et parçası bulunmaz; limon ve acı biber eklenen sıcak su ile dilimlenmiş hamur ayrı hazırlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Et parçası içermeyen kanatlı suyu
Tavuk, horoz veya hindi haşlanıp et ve kemikler sudan çıkarılır. Sunulan çorba berrak ve altın sarısıdır; et parçası içermemesi hayvansal girdi kullanılmadığı veya vegan olduğu anlamına gelmez.
Ayrı pişmiş hamur
Unlu hamur pişirilip tepsiye yayılır, yaklaşık bir saat 18–20°C’de dinlendirilir ve 2,5 × 2 cm baklava dilimlerine kesilir. Ortaya sıcak çorba kâsesi yerleştirilir; bu hamur soğutma aşaması et suyunun depo koşulu değildir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşenler ve hazırlık
6 kişilik Sivrihisar Arabaşı üretmek için gerekli olan bileşenlere ve üretim metoduna aşağıda yer verilmektedir.
Bir tencere içine su konulup un, su kaynayıncaya kadar yavaşça ve karıştırılarak ilave edilir. Hamurda çiğirdik denilen topaklanmanın oluşmaması ve homojen yapıda hamur elde edilmesi için un karıştırılarak ilave edilir.
Hamur malzemeleri
- 200 g özel amaçlı buğday unu
- 1,7 l su
- 16 g tuz
Suda pişirme
Yüksek ateşte 30 dakika sürekli karıştırılarak pişirilen karışım, tuz eklenip ara ara karıştırılarak kısık ateşte 15 dakika pişirilmeye devam edilir. Bir bardak su içine pişen hamurdan bir parça konulduğunda hamur dağılmıyorsa ya da suda çözünmüyorsa istenilen kıvama geldiği anlaşılır. Kıvamını alan hamur, yapışmaması için soğuk su ile ıslatılmış bir tepsiye dökülür.
Hamur yaklaşık bir saat 18–20 °C sıcaklıkta dinlendirilir.
Soğuyan hamur, ortalama 2,5 x 2 cm ölçülerinde baklava dilimi şeklinde kesilir. Tepsinin orta kısmında bulunan hamurlar çıkarılıp yan kısımlara dizilir ve ortada kalan boş kısma çorba kâsesi konulur.
Malzemeler ve ölçüler
- 1 adet tavuk, horoz veya hindi eti
- 11,2 g tuz
- 3,5 l su
- ¼ limon suyu
- 2 adet kurutulmuş acı biber
Pişirme ve kıvamın oluşması
Et, tuz ve su bir tencere koyularak kısık ateşte 45 dakika pişirilir. Pişirme işlemi tamamlandıktan sonra etler ve kemikler alınır ve et suyu, tepsinin ortasındaki kâsenin içine koyulur.
Yöresiyle bağı nedir?
Sivrihisar Arabaşının geçmişi eskiye dayanır. Coğrafi sınıra özgü üretim metodu bulunur ve Sivrihisar mutfak kültürü içinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Sivrihisar Arabaşının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu sebeple Sivrihisar Arabaşı, coğrafi sınır ile ün bağı vardır.
Sivrihisar Arabaşı, özellikle kış aylarında ısınma amacıyla yatmadan hemen önce içilen bir çorba olup geçmişi eskiye dayanır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sivrihisar Arabaşı çorbasının suyu etsiz ve kemiksiz olur, servisi yapılırken üzerine bir miktar kurutulmuş acı biber ve limon suyu ilave edilir. Tepsi, iki yanından tutulup hafifçe sallanır ve hamurun tepsiye eşit dağılması ile yüzeyinin pürüzsüz olması sağlanır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sivrihisar Arabaşı, özellikle kış gecelerinde ve uzun sohbetlerin yapıldığı toplantılarda hazırlanan yöresel bir yemektir. Adının ara aşı ifadesinden geldiği anlatılır.
Sicil arabaşı sözcüğünü yatma vaktinden hemen önceki zaman dilimiyle ilişkilendirir. Özellikle kışın bu vakitte içilmesi yöresel tüketim geleneği olarak anlatılır; sözcükten ayrı bir pişirme süresi çıkarılmaz.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1033 tescil numaralı Sivrihisar Arabaşı mahreç işareti olarak 21 Şubat 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Sivrihisar Arabaşı ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Sivrihisar Arabaşı ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii tarafından; Sivrihisar Arabaşının üretiminde kullanılan bileşen ve oranlarının uygunluğu; hamur kıvamının uygunluğu, üretim metodunun uygunluk ile Sivrihisar Arabaşı ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Sivrihisar Belediyesinin koordinasyonunda ve Sivrihisar Kültür Turizm Tanıtma ve Dayanışma Derneği, Sivrihisar Asma Yaprağı Üreten Eller Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi, Sivrihisar İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Sivrihisar Belediyesinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır.
Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen durumlarda ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
