Coğrafi işaretli ürün · Isparta
Isparta’nın Senirkent ilçesinde gelinin baş ölçüsüne göre hazırlanan keçe iskeletli başlıktır. Alınlık, renkli organze tomurcuklar ve arkasına dikilen iki poşuyla süslenir; gelin yüzü şenliğinde giyilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Senirkent Gelin Fesi nedir?
Senirkent Gelin Fesi; iskelet kısmı kolalanmış ve sertleştirilmiş keçeden yapılan ve üzeri coğrafi sınıra özgü biçimde süslenen festir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Keçe iskelet ve hediye geleneği
Coğrafi sınırın, geline fes hediye etme geleneği içinde yer alır.
Kişiye özel baş ölçüsüne göre kolalanıp sertleştirilen keçe iskelet, el işçiliğiyle süslenir.
Afyon çiçeğinden esinlenen taç
Taçta 16 renkli organze tomurcuk bulunur. Motifler yörede yetiştirilen afyon bitkisinin çiçek ve tomurcuk biçimlerinden esinlenir.
Nasıl üretilir?
Keçe iskelet, alınlık ve taç hazırlığı
Senirkent Gelin Fesi, kişiye özel üretildiğinden, gelinin baş ölçüsü alınır. Daha sonra kolalanmış ve sertleştirilmiş keçe hazırlanarak üretime başlanır. Bu keçe, fesin iskelet kısmını oluşturur. Senirkent Gelin Fesinin ön kısmına 20 gramlık ve 80 gramlık altın veya altın görünümlü benzer süslerden oluşan ve “alınlık” denilen bir bölüm bulunur.
Alınlığın üst sırasına 80 gramlık altınlar dizilir ve alt sırada sağ ve sol yana birer cumhuriyet altını dikilir. Ürünün sağ ve sol yanlarından sarkıtılacak şekilde ve adına “dululuk” denilen kısma bir cumhuriyet altını dikilir. 80 gramlık altınların üst kısmında bitkisel taç kısmı yer alır. Bu taçta, baş büyüklüğüne göre büyüklüğü değişen 16 adet renkli organze çiçek tomurcuğu yer alır.
Bu tomurcuklar, yörede tarımı yapılan afyon bitkisinin çiçekleri ve bunların çiçek açmadan önceki formları örnek alınarak hazırlanır. Tomurcukların renkleri; afyon yaprağının yeşil rengi, afyon çiçeğinin beyazı, gelincik kırmızısı, afyon moru, koza içinde olgunlaşmış afyon tohumunu andıran sarı, süt beyazı, gül pembesi ve mavi gibi yedi ayrı renkten oluşur.
Taşlar ve poşularla süsleme
Tomurcuklar yerleştirildikten sonra, bitkisel taç kısmı, yani yörede “kaş” olarak adlandırılan anter (bitkilerde erkek organın başçığı, çiçek tozu keseleri ve polenlerin birlikte oluşturduğu kısım); motifli kıymetli taşlar, beyoğlu taşları, kehribarlar ve tokalarla süslenir. Ardından kırmızı olanına erbe, üzeri pullarla işlenmiş yeşil renkli olanına pullu adı verilen iki adet poşunun gelin fesinin arka yüzüne dikilmesiyle süsleme işlemi tamamlanır ve Senirkent Gelin Fesi kullanıma hazır hale gelir.
Nerelerde ve hangi amaçlarla kullanılır?
Gelin yüzü şenliğinde kullanım
Söz merasiminden sonra damat evinden geline diktirilen, fes bohçasında saklanan ve düğünün ertesi günü yapılan gelin yüzü şenliğinde gelin tarafından giyilen bir üründür. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Yöreyle bağı nedir?
Senirkent Gelin Fesinin geçmişi eskiye dayanır ve yörede geline fes hediye etme geleneği içinde yer alır. Coğrafi sınıra özgü yapım yöntemi nedeniyle üretimin tüm aşamaları Senirkent ilçesinde gerçekleştirilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Sicil, alınlık süslerini “20 gramlık ve 80 gramlık altın veya altın görünümlü benzer süsler” olarak tanımlar. Renkleri “yedi ayrı renk” ifadesiyle verirken yeşil, beyaz, kırmızı, mor, sarı, süt beyazı, gül pembesi ve maviyi sıralar. Kaynak ağırlıkları ve renk adları yeni değerlerle değiştirilmemiştir.
875 tescil numaralı Senirkent Gelin Fesi mahreç işareti olarak 24 Ağustos 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Senirkent Gelin Fesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Senirkent Gelin Fesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetimler; Senirkent Belediyesinin koordinatörlüğünde ve Senirkent Belediyesi, Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Senirkent Esnaf ve Sanatkârlar Odasında görevli ürün konuda uzman birer üyenin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler yılda bir kez düzenli olarak, gerekli görüldüğünde veya şikâyet halinde her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan malzemelerin uygunluğunu; özellikle malzemelerin dizilişi, kullanılan renkler ve ürünün bitmiş hali bakımından üretim metoduna uygunluğu ile Senirkent Gelin Fesi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
