Coğrafi işaretli ürün · Artvin
Şavşat Ketesi, Şavşat tereyağıyla hazırlanan ve odun ateşinde pişirilen yöresel bir ketedir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Şavşat Ketesi nedir?
Şavşat Ketesi; un, maya, tuz, su ve Şavşat ilçesinde üretilen tereyağıyla hazırlanan hamura yuvarlak biçim verilen bir ketedir. Ürün, odun ateşindeki kuzine sobada pişirilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Şavşat tereyağının aroması
Şavşat Ketesi'nin üretiminde kullanılan tereyağı, Şavşat ilçesinin 1300 m ve üstü rakımlı yaylalarında serin ve sürekli çiseli otlaklarda tıbbi aromatik ve endemik bitkilerle beslenen büyükbaş hayvanların sütünden üretilir. Tereyağının tadı karamelize ve kekikimsidir; aromasını etkileyen bitkiler arasında Sibbaldia parviflora, Thymus praecox subsp. grossheinmii var. grosheimii, Polygonum bistorta subsp. carneum, Alchemilla caucasica, Anthemis marshalliana subsp. pectinata ve Tripleurospermum caucasicum yer alır.
Ağızda dağılan yapı
Şavşat Ketesi ağızda dağılan yapıdadır. Yufkanın tereyağıyla yağlanması, inceltilip şeritler hâlinde kesilmesi ve karşılıklı katlanarak şekillendirilmesi ürünün katlı yapısını oluşturur.
Odun ateşinde pişirme
Kete, önceden ısıtılmış kuzine sobada odun ateşinde pişirilir. Pişirme sırasında hamur sık sık çevrilerek altı ve üstü kızarıncaya kadar tutulur.
Üretim nasıl yapılır?
Hamurun hazırlanması
Üretim ölçüsünde 1 kg buğday unu, 10 g kuru maya, 500 ml su, 12 g tuz ve 150 g Şavşat ilçesinde üretilen tereyağı kullanılır. Tereyağı dışındaki malzemeler karıştırılarak orta sertlikte hamur yoğrulur; hamur yumruk büyüklüğünde bezelere ayrılıp üzeri örtülür.
Dinlendirme ve yufka açma
Bezeler 15 dakika dinlendirilir, çok ince olmayacak şekilde oklavayla açılarak yufka hâline getirilir ve örtü üzerinde üstü kapalı biçimde yaklaşık 10 dakika daha dinlendirilir.
Yağlama ve katlama
Tereyağı bakır tavada köpük köpük olana kadar eritilir ve yufkalar yağlanır; yufkalar kenarlarından elle çekilerek inceltilir, çapı 80 ile 100 cm olacak şekilde açılır ve yeniden yağlanır. Yağlı yufkalar 8 ilâ 12 cm eninde şeritler hâlinde kesilir; şeritler sağa ve sola gelecek biçimde katlanır ve iki şeritten tek kete elde edilecek şekilde şekillendirilir.
Son açma ve pişirme
Katlanmış yağlı şeritlerden oluşan hamurlar, yağın donması için 10 dakika kadar bekletilir ve her hamur parçası oklavayla yaklaşık 15 cm çapında açılır. Açılan hamurlar bekletilmeden yağlanır, önceden ısıtılmış kuzine sobaya yerleştirilir ve odun ateşinde 200-2500C’de sık sık çevrilerek altı ile üstü kızarıncaya kadar pişirilir.
Servis ve piyasaya arz
Servis ve satış
Bir adet Şavşat Ketesi 150 ilâ 200 gram ağırlığındadır ve tercihe göre üzerine tereyağı sürülerek servis edilir. Pişmiş ürün, köpük içerisinde ve soğuk zincir bozulmadan, 3 güne kadar dayanıklı kuru buzla hazırlanan pakette satılır.
Muhafaza koşulları
Derin dondurucuda muhafaza
Şavşat Ketesi çiğ ya da pişmiş olarak derin dondurucuda 1 yıla kadar muhafaza edilebilir.
Şavşat ile coğrafi bağı nedir?
Yöresel tereyağı ve ustalık
Şavşat Ketesi'nin üretimi ustalık becerisi gerektirir ve ürünün yapımında coğrafi sınır içinde üretilen tereyağı kullanılır. Ürünün geçmişi, ustalık gerektiren üretim metoduyla eskiye dayanır; bu özellik Şavşat ilçesiyle ürün arasındaki ün bağını oluşturur.
Coğrafi sınır içinde üretim
Coğrafi sınır Artvin ili Şavşat ilçesidir ve üretim aşamalarının tamamı bu sınır içinde gerçekleştirilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı
Şavşat Ketesi, mahreç işareti olarak 3 Mayıs 2021 tarihinde tescil edilmiştir; coğrafi işaret 28 Kasım 2018 tarihinden itibaren korunmaktadır. Şavşat Ketesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır; bunun mümkün olmadığı durumlarda işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim yapısı ve ölçütleri
Denetimler, Şavşat Belediyesinin koordinasyonunda; belediyeden iki, Artvin Ticaret ve Sanayi Odası, Şavşat İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Şavşat Esnaf ve Sanatkârlar Odasından birer temsilcinin yer aldığı toplam beş kişilik denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler her yıl düzenli olarak 1 defa, ihtiyaç duyulduğunda veya şikâyet üzerine ise her zaman yapılabilir. Denetimde tereyağının Şavşat ilçesinde yetişen büyükbaş hayvanların sütünden üretilmiş olması, kullanılan malzemelerin uygunluğu, kuzine sobada odun ateşinde pişirme, ürün gramajı ile ibare ve amblem kullanımının uygunluğu kontrol edilir.
Yetki ve hukuki koruma
Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.