Coğrafi işaretli ürün · Karabük
Karabük ilinde Çavuş çeşidinden yetiştirilen yaş sofralık üzümdür. Sarımsı yeşil, hafif oval ve iri taneleri ince kabukludur; içi boş yapılı 1–2 çekirdek içerir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Safranbolu Çavuş Üzümü nedir?
Safranbolu Çavuş Üzümü, Karabük ilinde Vitis vinifera türünün Çavuş çeşidinden elde edilen yaş sofralık üzümdür. İri, sarımsı yeşil, hafif oval ve ince kabuklu tanelerinde 1–2 çekirdek bulunur; çekirdeklerin içi boş yapıdadır.
Ayırt edici özellikleri
Taneler 1–2 çekirdekli ve çekirdeklerin içi boş yapıdadır.
Salkımları; dallı silindirik ya da konik ve iri yapıdadır.
Taneler, küçük salkımlar halinde ana salkıma bağlıdır.
Tanelerin tane sapına tutunması oldukça iyi olup bu sayede pazarlama ve nakliye sırasında tanelerde dökülme olmaz.
Kuzey Anadolu dağlarının batı yönündeki kıvrım dağları arasında yer alan Karabük ili; vadiyi besleyen Araç, Soğanlı ve Filyos ırmaklaro ile çevrilidir ve mikroklimal özellik gösterir.
Coğrafi sınırda özellikle öğleden sonra (ikindi vakti) esen kuzey rüzgârları bağlarda havalanmayı sağlayarak salkımların kalitesini arttırır.
Hammadde ve bileşim
Asma anacı olarak 99R, 110R, 1103P ve 41B; dölleyici olarak Trakya İlkeren, Cardinal, Ata Sarısı ve Yalova İncisi gibi sofralık üzüm çeşitleri kullanılır.
İnce kabuklu taneler
Safranbolu Çavuş Üzümü sarımsı yeşil renkte, hafif oval şekilli, ince kabuklu ve iri tanelidir.
Üretim tekniği ve ustalık
Özellikle bağıl nemin gelişme dönemi boyunca yüksek olması, tanelerin kabuklarının ince olmasına neden olurken gevreklik sağlayarak sofralık üzüm olma kalitesini artırır.
Tablo-1: Safranbolu Çavuş Üzümünün Kalite Özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan safranbolu çavuş üzümünün kalite özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan safranbolu çavuş üzümünün kalite özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Tane rengi | Sarımsı yeşil |
|---|---|
| Tane şekli | Hafif oval |
| Tane büyüklüğü | 6-7 g; çok iri |
| Salkım büyüklüğü | 400-600 g; çok iri |
| Salkım şekli | Konik |
| Salkım sıklığı | Seyrek |
Tablo-2: Safranbolu Çavuş Üzümünün Kimyasal Özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan safranbolu çavuş üzümünün kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan safranbolu çavuş üzümünün kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Toplam asitlik (tartarik asit cinsinden) (%) | 0,25 – 0,35 |
| Toplam şeker (%) | 14 – 18 |
| pH | 3,6 – 3,9 |
| Kurumadde (%) | 18 – 23 |
Safranbolu Çavuş Üzümü Nasıl Yetiştirilir?
Bağ yeri seçimi ve hazırlanması
Bağ yeri olarak güney ve güneybatı yönleri tercih edilir. Asma fidanlarının dikiminden hemen önce, köklerin iyi gelişmesini sağlamak amacıyla ince elenmiş, yanmış ahır gübresiyle üst toprak karıştırılarak çukurun dip kısmına serilir. Dikim budaması yapılmış olan asma fidanı, açılan çukura yerleştirilir. Dikim yapılırken aşı noktasının toprak yüzeyinden 5 cm yukarıda kalmasına dikkat edilir. Dikim mesafeleri 2×3, 1,5×3, 2×2, 1,5×2, 2×2, 2×2,5 m olarak ayarlanır.
Anaç Seçimi
Filoksera zararlısı nedeniyle en uygun asma anaçları 99R, 110R, 1103P ve 41B’dir. Dölleyici olarak Trakya İlkeren, Cardinal, Ata Sarısı ve Yalova İncisi gibi sofralık üzüm çeşitleri kullanılır.
Terbiye Şekilleri ve Budama
Safranbolu Çavuş üzümünde en çok uygulanan sistem telli terbiye (çift kollu terbiye) sistemidir. Bağlarda ürün budaması sonbaharda yapraklar döküldükten, ilkbaharda gözlerin kabarmaya başladığı döneme kadar geçen süre içinde (genellikle mart ayı sonu, nisan ayı başında) yapılır. Çift kollu kordon sisteminde yaklaşık 18 cm aralıklarla başlar oluşturulur. Bu başlar üzerinde dalların durumuna göre kısa budama yapılarak 2–3 göz bırakılır.
Gübrelemede ilk dikimde dekara 3–4 ton yanmış ahır gübresi verilir. Toprak analizi sonuçlarına göre toprak gübrelemesi ve ihtiyaç halinde de yaprak gübrelemesi yapılır.
Hasat işlemi
Hasat işlemi Safranbolu Çavuş Üzümünün kendine has sarımsı yeşil rengini aldığı ve kuru madde miktarı en az %18 olduğu zaman yapılır. Hastalıklı, çürük, ezik, güneş ve ilaç yanığı olanlar, ince uçlu makasla ayıklanır. Toplanan Safranbolu Çavuş Üzümü hemen tüketiciye arz edilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Coğrafi sınır, karasal iklim ile Karadeniz iklimi arasında geçiş özelliği gösterir. Gece-gündüz sıcaklık farkı yüksektir. Temmuz–eylül gelişme döneminde yağış görülür ve tane tutumundan olgunlaşmaya kadar bağıl nem %65–69 düzeyindedir. Bu koşullar Safranbolu Çavuş Üzümünün asit-şeker dengesini ve kalite özelliklerini oluşturur.
Topraklarının hafif alkali (7–7,5 pH) ve orta-yüksek kireçli yapıya sahip olması, topraktaki minerallerin bitki köklerinden daha kolay emilmesini sağlar.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Safranbolu Çavuş Üzümü; Karabük ilinde yetişen ve Vitis vinifera L. türüne ait Çavuş çeşidi üzümden elde edilen, yaş sofralık olarak tüketime sunulan üzümdür.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1302 tescil numaralı Safranbolu Çavuş Üzümü menşe adı olarak 26 Aralık 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Safranbolu Çavuş Üzümü ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Safranbolu Çavuş Üzümü ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur. Tescil ettiren kurum kimliği: Safranbolu Kaymakamlığı.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Safranbolu Kaymakamlığının koordinatörlüğünde ve Safranbolu Kaymakamlığı, Karabük İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Safranbolu Ziraat Odasından konuda uzman en az üç kişinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim mercii, düzenli olarak yılda en az bir defa ayrıca şikâyet üzerine ve ihtiyaç duyulduğunda her zaman denetim yapabilir. Denetim merciinde yer alan kurumların görev ve sorumlulukları aşağıdaki gibidir.
Safranbolu Çavuş Üzümü yetiştiriciliği yapılan yerlerin uygunluğunun denetlenmesi. Safranbolu Çavuş Üzümü ibaresinin, logosunun ve menşe adı ambleminin kullanımın uygunluğunun denetlenmesi. Gerekli görülmesi durumda hasat edilen üzümlerin kimyasal özelliklerinin uygunluğu bakımından analiz ettirilmesi. Denetim raporlarının düzenlenerek Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulması. Özellikle üretimde kullanılan üzüm çeşidi olmak üzere, üretim metoduna uygunluğun denetlenmesi. Hastalık ve zararlı kontrolünün yapılarak kalite ve verim kaybının en aza indirilmesinin sağlanması.
Pomolojik özelliklerin (salkım şekli, üzüm yapısı vb.) uygunluğunun denetlenmesi. Kalite özelliklerinin uygunluğunun denetlenmesi. Safranbolu Çavuş Üzümü yetiştiren üreticilerle koordinasyonun sağlanması. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
