Coğrafi işaretli ürün · Çorum
Çorum’un Osmancık ilçesinde hamur içsiz veya peynirli harçla üçgen kapatılıp haşlanır. Tulum peyniri, çökelek, ceviz, yoğurt, tereyağı ve yeşillikler isteğe bağlıdır; sıcak ya da soğuk sunum seçenekleri bulunur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Osmancık Kaypak Yemeği nedir?
Osmancık Kaypak Yemeği, boş veya peynirli hamur parçalarının haşlanıp çeşitli üstlüklerle servis edildiği bir yemektir. Sıcak veya soğuk sunum seçenekleri bulunur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Seçimli iç harç
Hamur boş bırakılabildiği gibi çökelek veya tulum peyniriyle de doldurulabilir. Maydanoz ya da pul biberli iç karışımlar isteğe bağlıdır; bütün seçenekler zorunlu bileşen sayılmaz.
Üstlük ve sıcaklık seçenekleri
Haşlanmış kaypak üzerine peynir, ceviz, yoğurt, tereyağı ve yeşillik seçenekleri eklenebilir. Sicil sıcak veya soğuk servise yer verir; hamur su oranı için teyit açıktır.
Ustalık gerektiren aşamalar
Malzeme seçimi, sert hamur kıvamının elde edilmesi, kesim, içsiz veya dolgulu biçimin hazırlanması, haşlama ve servis ürünün ustalık aşamalarıdır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
Malzeme miktarları 6 kişilik tarif içindir.
Hamur malzemeleri
- 600 ml su
- 500 g özel amaçlı buğday unu
- 20 g tuz
Pişirme suyu
- 2 litre su ve/veya et suyu
- 25 ml ayçiçeği yağı
- 10 g tuz
Servis malzemeleri
- 300 g tulum peyniri ve/veya çökelek
- 300 g yoğurt
- 200 g ceviz içi
- 100 g tereyağı
- 10 g kuru ve/veya ayıklanmış taze nane
- 10 g ayıklanmış maydanoz
- 10 g pul kırmızıbiber
Hamuru yoğurma ve açma
Yeteri kadar büyüklükte bir tencere içerisine; un, su ve tuz konulup karıştırılır.
Bu karışımdan sert bir hamur elde edilinceye kadar yoğurma işlemi yapılır. Yoğurma işlemi sonucunda elde edilen hamurun; homojen, pürüzsüz ve elastik özellikte olması istenir. Bu hamur bezelere bölünüp üzeri gıda ile temasa uygun temiz bir bezle örtülür ve oda sıcaklığında ortalama 30 dakika kadar hamur fermantasyonunun gerçekleşmesi için dinlendirilir.
Daha sonra bu bezeler, genellikle çapı 60–80 cm aralığında ince ve daire olacak bir şekilde oklava/merdane ile açılır. Açılan hamurlar ortalama 4×4 cm kare şeklinde özenle kesilir. Kesilen parçalar içi boş olarak ya da üçgen şeklinde el ile bastırılarak kapatılır ve yaklaşık 60 dakika kadar dinlendirilir. Hamurlar iç harcı ile dolu yapılmak istendiğinde daha büyük kareler şeklinde kesilir.
İstenilen iç harcının hamurlara böylelikle daha kolay konulabilmesi sağlanır. İç harcı olarak isteğe bağlı olarak; çökelek-tulum peyniri, tulum peyniri/çökelek-maydanoz, tulum peyniri/çökelek-pul kırmızıbiber karışımı konulur.
Doldurma ve biçim verme
Hamurlar üçgen/muska şeklinde el işçiliği ile kapatılarak kıvrım yerlerinin çatal ve benzeri ile uçlarının birbirine teması sağlanır. Bu şekilde hazırlanan kaypaklar yaklaşık 60 dakika kadar daha dinlendirilir. Ayrı bir tencere içerisine; su/et suyu, ayçiçeği yağı ve tuz ilave konulur. Su kaynamaya başlayınca içi boş ve/veya iç harcı dolu kaypak adı verilen hamurlar tencerenin içerisine alınır.
Kaypak hamuru ortalama 10 dakika suda pişirilir.
Pişirilen kaypak hamurlarının soğuk sudan geçirilerek halk dilindeki tabirle daha diri olması sağlanır.
Üretimde dikkat edilen noktalar
Osmancık Kaypak Yemeğinin hazırlanmasındaki üretim aşamalarında ustalık becerisi önemli bir rol oynar.
İsteğe bağlı peynir, yoğurt ve yağ üstlükleri
Pişirilmesi tamamlanan kaypak hamurlarının üzerine isteğe bağlı, çökelek ve/veya tulum peyniri, yoğurt, ceviz içi, eritilmiş tereyağı ya da eritilmiş tereyağı-pul kırmızıbiber karışımı da konulabilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Hazırlanan kaypaklar hemen pişirilmeyecek ise soğuk zincir şartlarında (-18 °C ve altındaki sıcaklıklarda) dondurularak da muhafaza edilebilir ya da depolanabilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Çorum ili Osmancık ilçesinde uzun bir geçmişe sahip olan, üretimde kullanılan bileşenlerinin seçimi, hazırlanması ve servisi aşamaları ile ustalık becerisi gerektiren Osmancık Kaypak Yemeğinin; üretildiği Çorum ili Osmancık ilçesi ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle; Osmancık Kaypak Yemeğinin tüm üretim aşamaları, Çorum ili Osmancık ilçesinde gerçekleştirilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sunum ve kullanım
İsteğe bağlı olarak Osmancık Kaypak Yemeğinin üzerine süsleme amaçlı; ayıklanmış taze nane, maydanoz ve pul kırmızıbiber konularak da servisi yapılabilir. Osmancık Kaypak Yemeğinin; isteğe bağlı soğuk ya da sıcak sunulması ve tüketilmesi sicilde önerilen servis biçimidir. Haşlanan kaypaklar; kevgir ve benzeri ile süzülerek tencereden alınır ve servis tabağına konulur.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Özel günlerde ikram
Çorum ili Osmancık ilçesinin yemek kültüründe önemli bir yere sahip olan Osmancık Kaypak Yemeği; günlük öğünlerde tüketiminin yanı sıra özellikle düğün, davet, bayram ve festival gibi özel günlerde de ikram edilir.
Kaypak adı
Yörede boş veya harçla doldurulmuş hamurlar kaypak olarak adlandırılır. Yemeğin adı bu yerel kullanımdan gelir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1718 tescil numaralı Osmancık Kaypak Yemeği mahreç işareti olarak 7 Nisan 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Osmancık Kaypak Yemeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Osmancık Kaypak Yemeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Osmancık Kaymakamlığı koordinatörlüğünde; Osmancık Kaymakamlığı ile Osmancık İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Osmancık Kaymakamlığı tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim merci tarafından, denetimde aranılacak kriterlere aşağıda yer verilmektedir: − Osmancık Kaypak Yemeğinin hazırlanmasında kullanılan bileşenler listesinin uygunluğu, − Osmancık Kaypak Yemeğinin hazırlanması ve servisi aşamalarının uygunluğu, − Osmancık Kaypak Yemeği ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu denetlenir. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
