Coğrafi işaretli ürün · Çorum
Çorum mutfağında kavrulmuş kıymalı harçla doldurulan daire hamurlar, altı ile sekiz kulaklı biçimde bükülür. Tepside iki tarafı kızartılıp salçalı kemik suyuyla pişirilir; porsiyonlar sarımsaklı yoğurtla birlikte sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çorum Kuru Mantısı nedir?
Çorum Kuru Mantısı, kulaklı bükülen kıymalı hamurların tepside kızartılıp salçalı karışımla pişirildiği mantıdır. Sarımsaklı yoğurt, porsiyonun servisinde yer alır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kulaklı daire hamur
Kavrulmuş kıymalı iç daire hamurlara konulur; ortada açıklık kalacak şekilde altı-sekiz kulaklı büküm yapılır. İsteğe bağlı olarak soğan yerine maydanoz kullanılır.
İki yüzün kızartılması
Mantılar önce bükülü yüzleri aşağıda tepside kızartılır. Ters çevrilip diğer yüzleri pişirildikten sonra salçalı kemik suyu eklenir; tepsi ve porsiyon için sos ölçekleri ayrıdır.
Kulaklı biçim ve tepsi
Daire hamurlar dolgu konulduktan sonra altı-sekiz kulaklı kapatılır. Genellikle bakır tepside kızartılır, üzerine salçalı sos eklenerek pişirilir; bu sıra yerel üretim yöntemidir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Hazırlama işlemleri
Çorum Kuru Mantısı üretiminde kullanılan bileşenler aşağıdaki gibidir.
Hamur malzemeleri
- 2 kg buğday unu (1. tip)
- 1 adet yumurta
- 25 g tuz
- 800 ml su
İç harç malzemeleri
- 1 adet soğan
- 500 g dana kıyması (yarım yağlı) (tercihen coğrafi sınırdan temin edilen)
- 5 g karabiber
- 5 g kırmızı pul biber
- 4 g tuz
İç harcın hazırlanması
Soğan ve kıyma kavrulur. Ardından tuz, karabiber ve kırmızı pul biber ile isteğe bağlı olarak soğan yerine doğranmış maydanoz eklenerek iç harç hazırlanmış olur.
Hamurun hazırlanması ve açılması
Un, yumurta, tuz ve su karıştırılarak sert bir hamur elde edilinceye kadar yoğurulur. Hamur 700–800 g’lık bezelere bölünüp üzeri örtülerek yaklaşık 1 saat dinlendirilir. Dinlenen hamurlara az miktarda un serpilerek 2 cm çapındaki oklava ile 1–1,2 mm kalınlıkta olacak şekilde açılır.
Yufkanın kesilmesi
Açılan yufkalar, 5,5–6,5 cm çapında kesilir.
Doldurma ve biçim verme
Elde edilen daire şeklindeki hamurların üzerine kıymalı harç koyularak ortasında boşluk kalacak şekilde 6–8 kulaklı olacak biçimde bükülür. Tepsi tereyağı ile yağlanır.
Tepsiye yerleştirme
Mantıların çiçek görünümlü kısımları (bükülen kısımlar) aşağıda kalacak şekilde tepsiye dizilir.
Tepside kızartma
Kısık ateş üzerine konan tepsi, yavaş yavaş çevrilerek mantılar 30 dk. kadar kızartılır. Mantılar daha sonra, bükülmüş kısımları yukarıya gelecek şekilde daha büyük bir tepsiye konur ve aynı şekilde çevrilerek 15 dk. kızartılır.
Sosla son pişirme
33–40 cm tepsi için sos: 10–12 g salça, 15 g tereyağı, 30 g kemik suyu ve 5 g tuz. Sos tepsideki mantının üzerine dökülür; kısık ateşte yaklaşık 10 dakika pişirilir.
200 g porsiyon için sos: 5 g salça, 10 g tereyağı, 15 g kemik suyu ve 2 g tuz. Porsiyonluk hazırlık kısık ateşte yaklaşık 5 dakika pişirilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Çorum Kuru Mantısının geçmişi eskiye dayanır ve coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sunum ve kullanım
Çorum Kuru Mantısı, yaklaşık 200 g’lık porsiyonlar halinde ve sarımsaklı yoğurt ile servis yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Çorum ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tarihsel gelişim ve üretim geleneği
Çorum Kuru Mantısının geçmişi, yaklaşık 200 yıl öncesine dayanır.
İftar sofraları
Özellikle ramazan ayında iftar sofralarında yer alır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
980 tescil numaralı Çorum Kuru Mantısı mahreç işareti olarak 22 Aralık 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Çorum Kuru Mantısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Çorum Kuru Mantısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Çorum Esnaf ve Sanatkârlar Odalar Birliğinin koordinasyonunda ve Çorum Esnaf ve Sanatkârlar Odalar Birliği, Çorum Hitit Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümünden, Çorum İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer üyenin katılımıyla oluşan 3 kişilik denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir kez, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde her zaman yapılır.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; özellikle hamurun hazırlanması ve kesilmesi aşamaları olmak üzere üretim metoduna uygunluk ile Çorum Kuru Mantısı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
