Coğrafi işaretli ürün · Nevşehir
Nevşehir’in volkanik arazilerinde Parmak çeşidinden yetiştirilir. Yeşil-sarı kabuklu, silindir biçimli taneleri olan sofralık üzümün salkımları iri ve yoğundur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Nevşehir Parmak Üzümü nedir?
Nevşehir Parmak Üzümü, Parmak (Vitis vinifera L.) çeşidinden elde edilen sofralık üzümdür. Silindirik taneleri yeşil-sarı kabukludur ve salkım ağırlığı ortalama 700 g’dır. Parlaklık değeri 45,20–46,25, salkım ağırlığı 662,10–818,10 g, briks değeri %19,35–21,40 ve toplam fenolik madde içeriği 545,69–728,35 mg GAE/g ta olarak verilir.
Ayırt edici özellikleri
Sicildeki özellikler aşağıdaki tabloda gösterilir.
Tablo-2: Sicildeki ölçü ve özellikler
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Silindirik tane ve iri salkım
Nevşehir Parmak Üzümü, Nevşehir ilinin volkanik arazilerinde üretilir. Silindirik taneleri yeşil-sarı kabukludur; ortalama salkım ağırlığı 700 g’dır.
Nevşehir Parmak Üzümü ait morfolojik, fiziksel ve kimyasal özellikler aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo-1: Nevşehir Parmak Üzümü (Asma ve Meyve) Morfolojik, Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan nevşehir parmak üzümü (asma ve meyve) morfolojik, fiziksel ve kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Parlaklık ve kuru madde
Parlaklık değeri L* 45,20–46,25 ve briks değeri %19,35–21,40 aralığındadır.
* Ürünün sicil belgesinde parlaklık (L*) değeri anlatımda 45,20–46,25, tabloda ise 42,07–46,25 olarak verilmektedir; alt sınırlar farklıdır. Bu noktanın açıklığa kavuşması için TÜRKPATENT ile tescil ettiren ve denetleyen kurumların (Nevşehir Ticaret ve Sanayi Odası; Nevşehir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü; Nevşehir Ticaret Borsası; Nevşehir Ziraat Odası; Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Üzüm Yetiştiriciliği ve Bağcılık Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü) teyidi beklenmektedir.
Nevşehir Parmak Üzümü Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Nevşehir Parmak Üzümü üretiminde Parmak çeşidine ait omçaların kendi kökleri üzerinde üretim yapılır.
Hasat işlemi
Hasat, eylül – ekim ayları arasında yapılır. Nevşehir Parmak Üzümü yetiştirme ve işleme aşamalarına aşağıda yer verilmektedir. Nevşehir ilinin yıllık ortalama yağış miktarı 500 mm, sıcaklığı 11 °C ve nem oranı %52,6’dır. En yağışlı aylar mart, nisan ve mayıs ayları iken nispi nem oranın en düşük olduğu aylar ise temmuz ve ağustos aylarıdır.
Coğrafi sınır yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışların olduğu karasal iklime sahiptir. Gece gündüz arası sıcaklık farkının yüksek olduğu illerimizdendir. Coğrafi sınır içerisinde bağcılık; küçük parsellerde, geleneksel ve kısmen de iyi tarım uygulamaları ile yapılır. Bağlar genellikle sulanmaz.
Kış yağışlarıyla elde edilen su, asma kök bölgesine ulaşır ve bu elverişli suyun evapotranspirasyon ile kaybının önlenmesi için yaz gelişim periyodunun başında bağ toprakları yüzeysel olarak karıştırılıp topraktan su kayıplarının azaltılması sağlanır. Nevşehir Parmak Üzümü bağları 3×4 m veya 4×4 m (sıra üzeri x sıra arası) aralık mesafelerinde tesis edilip omçalara goble terbiye şekli verilir. Kış budamaları genellikle 3 göz üzerinden yapılır.
Gübreleme işlemi
Bağlar organik ve inorganik gübrelerle desteklenirken sonbahar döneminde bölgede yaygın olan güvercinliklerden güvercin gübreleri bağın sıra aralarına atılıp toprağa karıştırılır.
Muhafaza koşulları
Hasat zamanı gelen üzümler genellikle omca üzerinde bırakılarak muhafaza edilirken hasat edildikten sonra kapalı ve serin bir ortamda salkımlar askıya alınarak muhafaza edilip modern soğuk hava depolarında 0 °C’de %95–98 nisbi nem de muhafaza edilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Üretim yeri ve çevresi
Nevşehir ilinin özellikle Kapadokya bölgesi; Erciyes, Hasan ve Melendiz volkanik dağlarının püskürttükleri lav kalıntılarının ortasında kalan volkanik tüflü toprak yapısına sahiptir. Bu yüzden sosyo-kültürel ve ekonomik özellikler bakımından bağcılık ve üzüm yetiştiriciliğinde önemli bir bölgedir. Coğrafi sınırın toprak yapısı %85 tınlı, %9 killi – tınlı, %2 killi ve %4 kumlu yapıdadır.
Ayrıca sert olmayan kayalıklar ve volkanik tüften oluşan toprağın geçirgen bir yapıya sahip olması, lav kalıntılarının içerdiği organik ve inorganik materyallerden dolayı Nevşehir Parmak Üzümünün istenen özelliklere ulaşmasını sağlar. Nevşehir ilinin sahip olduğu gece gündüz sıcaklık farkı, az yağış alması ve uzun güneşlenme süresi de kaliteli üzüm yetiştirilmesine elverişli bir iklim ortamı oluşturur.
Yağışın az olması briks değeri yüksek ürün elde edilmesini sağlarken yıllık sıcaklık toplamı isteğinin (en az 3000 gün °C) ve gece gündüz sıcaklık farkının yüksek olması ise ürünün toplam fenolik içeriğine dolayısıyla antioksidan kapasite üzerine olumlu etki sağlar. Bu bağlamda coğrafi sınıra ait volkanik tüflerden meydana gelen toprak yapısından dolayı susuz bağcılık yapılır.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Taze sofralık olarak tüketilen Nevşehir Parmak Üzümü eylül-ekim aylarında ticari olgunluk aşamasında yapılır.
Kökeni ve üretim geleneği
- yüzyılda sadrazam olan Lale Devri’nin ünlü kişiliği Nevşehirli Damat İbrahim Paşa çıkardığı bir fermanla Nevşehir vakıf arazilerinden bağcılık için yer ayrılmasını emretmiştir. Coğrafi sınırda bağcılık ve üzüm yetiştiriciliği uzun bir geçmişe sahiptir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1680 tescil numaralı Nevşehir Parmak Üzümü menşe adı olarak 25 Aralık 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Nevşehir Parmak Üzümü ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılmadığında, Nevşehir Parmak Üzümü ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Nevşehir Ticaret ve Sanayi Odası koordinasyonunda; Nevşehir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Nevşehir Ticaret Borsası, Nevşehir Ziraat Odası ile Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Üzüm Yetiştiriciliği ve Bağcılık Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünden konuda uzman 4 kişinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olacak şekilde yılda bir defa, ayrıca gerek görülmesi veya şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Kullanılan üzüm çeşidinin uygunluğu.
- Hasat edilen ürünün renk, şekil ve olgunluk özelliklerinin uygunluğu.
- Ürünün üretim metodunun, muhafaza ve ambalajlama koşullarının uygunluğu.
- Gerekli görülmesi durumunda Tablo 1’de yer verilen özelliklerin analiz sonuçlarının uygunluğu.
- Nevşehir Parmak Üzümü ibaresi ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
