Muş Eski Kaşarı

Coğrafi işaretli ürün · Muş

Muş’ta koyun, inek ve keçi sütlerinin karışımıyla hazırlanan, koyun sütü aroması belirgin ve hafif sert bir kaşar peyniridir. Haşlanıp yoğrulan teleme kuru tuzlanır; aşamalı olgunlaştırmanın son dinlendirmesi dört–altı ay sürer.

TÜRKPATENT Mahreç İşareti resmî amblemi
Tescil No / Tarihi1393 – 22.06.2023
Coğrafi İşaret TürüMahreç İşareti
Coğrafi SınırMuş İli
Ürün sınıfıPeynir Ayırt edicilikKoyun, İnek Ve Keçi Sütü Karışımı Üretimin ayırt edici yönüTelemeyi Haşlama, Yoğurma Ve Kuru Tuzlama OlgunlaştırmaAşamalı; Son Dinlendirme 4–6 Ay Yapı ve görünümYoğun Koyun Sütü Aromalı, Hafif Sert

Muş Eski Kaşarı nedir?

Muş Eski Kaşarı, coğrafi sınırdaki endemik bitkilerle beslenen koyunların sütünden üretilir. Tat ve kokuyu dengelemek için keçi ve inek sütü de katılır. Kremsi renklidir; olgunlaştırma ve aromasının gelişmesi için bekletilir. Sicilde uzun raf ömrüyle tanımlanır.

Ayırt edici özellikleri nelerdir?

1

Sicildeki güvenlik ifadesinin kapsamı

Sicil, olgunlaştırma süresini mikrobiyolojik güvenlikle ilişkilendiren bir ifade içerir. Bu kaynak anlatımı, belirli bir ürün partisinin analiz sonucu veya koşulsuz güvenlik garantisi olarak değerlendirilemez.

2

Olgunlaştırma ve üretim dönemi

Kabuğun kesit yüzeyi sarımsı krem rengindedir.

Kabuğun duyusal özellikleri peynirin iç kısmından farklı olup, daha sıkı ve serttir.

Yapısı: Strüktür olarak kesit yüzeyi düz ve pürüzsüzdür.

Bu kalıpların ön yüzünde üretici firmanın işaretini taşıyan markalar bulunur.

Lezzeti hafif tuzludur.

Ağızda kolayca dağılır.

Fiziksel ve kimyasal özellikler için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.

3

Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler

Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.

Tabloyu görüntüle · 7 kayıt

Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.

Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.

Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
ÖzelliklerMinimumMaksimum
Kuru madde %60,0062,47
Yağ %24,5027,50
Tuz %2,934,00
Asitlik %0,861,30
Protein %24,6029,79
pH %5,135,59
Kül %4,405,47

Sicildeki ölçü ve özellikler için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.

4

Tablo-2: Sicildeki ölçü ve özellikler

Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.

Tablo-2: Sicildeki ölçü ve özellikler

Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.

Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.

Tablo-2: Sicildeki ölçü ve özellikler
ÖzellikParametre*Ortalama±SDMinimumMaksimum
Tekstür özellikleriSertlik2845,28 ± 1481,291548,735727,04
Yapışkanlık-0,24 ± -0,11-0,24-0,16
Esneklik0,74 ± 0,090,620,88
Yapışıklık0,44 ± 0,060,360,52
Sakızlık1306,19 ± 845,65745,752993,57
Çiğnenebilirlik1016,91 ± 807,13469,102634,25
Esneklik0,17 ± 0,050,110,23
RenkL* (dış)56,21 ± 3,2151,0761,53
L* (iç)65,42 ± 1,8762,6968,49
a* (dış)-3,45 ± 0,27-3,80-3,08
a* (iç)-3,26 ± 0,35-3,81-2,69
b* (iç)10,83 ± 1,338,4212,69
b* (dış)12,23 ± 1,0910,3413,79

Olgunlaşma süresi uzadıkça yapısı sertleşir ve kabuk rengi koyulaşır.

5

Duyusal ve fiziksel özellikler

Fiziksel Özellikler Kabuk: Kalıptan çıktığı gün beyazımsı bir renktedir.

Bir hafta içerisinde kabuk bağlar ve sarımsı bir renk alır.

Duyusal özellikler: Oran olarak daha fazla koyun sütü içerdiğinden; yoğun bir koyun sütü aroması vardır.

Kıvam olarak hafif sertçe tanımlanır.

Toplam kütle esasındaki kimyasal özelliklerin minimum ve maksimum değerleri sicil tablosunda gösterilir. Renk ölçümünde L* siyah (0) ile beyaz (100) arasındadır. a* yeşil (-) ve kırmızı (+), b* ise mavi (-) ve sarı (+) yönlerini ifade eder.

Sicildeki renk ölçümlerinin devamı:

  • L* (iç) 65,42 ± 1,87 62,69 68,49
  • a* (dış) -3,45 ± 0,27–3,80–3,08
  • a* (iç) -3,26 ± 0,35–3,81–2,69
  • b* (iç) 10,83 ± 1,33 8,42 12,69
  • b* (dış) 12,23 ± 1,09 10,34 13,79

Not: Dış renk değerleri kabuktan 2 cm'ye kadar ölçülmüştür.

6

Duyusal ve fiziksel özellikler · 2

Tekstür ve renk değerleri sicildeki ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum sütunlarıyla aşağıdaki tabloda gösterilir. Dış renk değerleri kabuktan 2 cm’ye kadar ölçülmüştür.

7

Biçim ve ölçüler

8–12 kg’lık kaşar peynirler elde edilecek şekildeki yuvarlak kalıplardır.

Suyunun iyice çekilmesi amacıyla üzerlerine ağırlık konularak baskıya alınır.

8

Hammadde ve bileşim

Kullanılan yuvarlak kalıpların çapları standart değildir ve işletmelere göre değişir.

9

Pıhtılaştırma ve telemenin işlenmesi

Pıhtılaştırma yöntemi: Buzağı veya kuzu şirdeninden elde edilen doğal peynir mayası kullanılır.

Telemenin işlenmesi: Teleme 62–67 °C sıcak sudaki kazanlarda 2–3 dakika karıştırılır; ardından tezgahta yoğrulur ve kuru tuzlanır.

10

Süt kaynağı ve bileşenler

Süt kaynağı: Süt karışımında koyun sütü %45–50, inek sütü %30–35 ve keçi sütü %15–20 olarak standardize edilir.

  • Süt karışımı koyun %45–50, inek %30–35 ve keçi %15–20 aralıklarıyla verilir; karışım oranları birlikte değerlendirilir; aralık uçları bağımsız toplanmaz.
  • Buzağı veya kuzu şirdeninden doğal maya kullanılır; kuru tuzlama uygulanır.
  • Maya kökeni ve üretim tuzlaması ayrı tutulur; bu açıklamadan son ürün tuz yüzdesi veya genel sağlık/güvenlik sonucu çıkarılmaz.
11

Olgunlaştırma ve çeşitler

Olgunlaştırma: 24 saat ön olgunlaştırmadan sonra tahta tezgahlarda ortalama 35–40 gün ikinci olgunlaştırma yapılır. Ardından torbalanan peynir 0–4 °C ve %85 nemde 4–6 ay dinlendirilip fermente edilir; aşamalar tek asgari süreye toplanmaz.

12

Kap ve sunum biçimi

Kap ve sunum biçimi: Peynir yağlı kağıda sarılıp telis torbalara konur; dinlendirme sonunda kiloluk veya tekerlek halinde sunulur.

13

Yağ, nem ve tuz ölçütleri

Yağ, nem ve tuz ölçütleri: Ürün esasına göre kuru madde %60–62,47, yağ %24,50–27,50 ve tuz %2,93–4. Tablodaki pH satırına yüzde işareti konulmuştur; pH yüzde birimiyle karşılaştırılmaz.

14

Tat, koku ve yapı

Tat, koku ve doku: Yoğun koyun sütü aromalı ve hafif tuzludur; ağızda kolay dağılır. Kesiti düz ve pürüzsüz, kıvamı hafif serttir.

15

Üretim yeri ve çevresi

Üretim yeri: Muş ili.

Nasıl üretilir?

1

MUŞ ESKİ KAŞARI ÜRETİM ŞEMASI

Süte Uygulanan Ön işlemler Temizleme Standardizasyon Isıl işlem Mayalama Pıhtının Elde Edilmesi Pıhtı Kırma Telemenin Fermantasyonu Peynir Altı Suyunun Ayrılması Telemeyi Baskıya Alma (Presleme) 1. Doğrama Telemeyi Baskıya Alma 2. Uzatma ve Yaprak Açma Kontrolleri Kontrolü Yapılmış Peynirlerin Sepetlere Konması Sulu Haşlama Dirsek Atma Tuzlama Ön olgunlaştırma 1. Olgunlaştırma 2.

  • Temizleme: 1 mm kalınlığında sünger ve 4 kat tülbent bezden süzülen süt, temizleme seperatörlerine alınır ve böylece süt gözle görünür toz ve bakterilerden temizlenir.
  • Standardisasyon: Koyun sütünün oranı %45–50 olup, kalan kısım %30–35 inek, %15–20 keçi sütü olmak üzere oranlanır.
  • Isıl İşlem: Süt mayalama kazanına nakledilir. Burada süte sıcak buhar verilerek sütün ısısı 32°C’ye getirilir.
2

Hammadde ve çeşit özellikleri

  • Mayalama: 32°C’ye kadar ısıtılan süt tamamen doğal peynir mayası (Buzağı veya kuzu şirdeni) ile % 8- %10 oranında mayalanır. Süt 45–60 dakika kadar mayalanma süreci geçirir.
  • Pıhtının Elde Edilmesi: Mayalama kazanında 45–60 dakika mayalanan sütten pıhtı elde edilir.
  • Pıhtı Kırma: 45–60 dakika sonunda elde edilen pıhtı tekrar sıcak buhar verilerek pıhtı kırma işlemi yapılır.

Bu işlem esnasında sütün ısısının düşmemesi ve suyunu daha iyi vermesi için pıhtı kırma anında pıhtının ısısı 38° C’ye kadar arttırılır. Bu işlem ortalama 20 dakika kadar devam ettirilerek pıhtı tam olarak kırılır. Telemenin Fermantasyonu: Kırma işleminden sonra elde edilen öbekler süzme tamburundan geçirilir. Bu arada elde edilen teleme kısa süreli olarak fermantasyona bırakılır.

3

Hammadde ve çeşit özellikleri · 2

Peynir Altı Suyunun Ayrılması: Mayalama kazanında kırılan pıhtı mevcut düzenek yardımıyla teknelere nakledilirken alt kısımda bulunan tahliye sistemi aracılığı ile peynir altı suyu ayrılır. Böylelikle teknelere peynir altı suyundan ayrıştırılmış peynir pıhtısı nakledilir. Telemeyi Baskıya Alma (Presleme) (1): Kırılma sonucu oluşan öbekler süzme tamburundan geçirildikten sonra elde edilen teleme tekne cendere bezlerine alınır. Daha sonra suyunun iyice çekilmesi amacıyla üzerlerine ağırlık konularak baskıya alınır.

Bu işlem ortalama olarak 25–30 dakika sürer. Doğrama: Suyu çekilen peynirler bir bıçak yardımıyla büyük kalıplar halinde doğranır. İlk doğrama gerçekleştirilmiş olur. Telemeyi Baskıya Alma (2): Doğranan peynirler başka bir tekneye alınır. Burada kısa bir süre suyunu vermesi için dinlendirilir. Daha sonra özel bir peynir kırma cihazı ile peynir kalıpları doğranır. Doğranan peynir parçaları peynir teknesi üzerinde cendere bezlerine konulur ve üzeri bu bezle kapatılır.

Bu doğranmış teleme peynirin üzerine acı suyunu çekmesi amacıyla, içinde 45–50 kilogram su bulunan bidonlar ağırlık yapması için konulur. Böylelikle teleme baskıya alınmış olur. Bu işlem 2–3 saat kadar sürer. Böylece teleme dinlendirilmiş olur. Uzatma ve Yaprak Açma Kontrolleri: Telemenin teknelerde dinlendirilmesinden sonra acı suyunu tam olarak verdiğini kontrol etmek amacıyla uzatma ve yaprak açma işlemleri yapılır.

4

Haşlama, yoğurma ve ön olgunlaştırma

Burada amaç telemenin haşlanmasından önce suyunu tam olarak çekmiş olmasının kontrolüdür. Kontrolü Yapılmış Peynirlerin Sepetlere Konması: Doğranmış olan peynirler kontrol edilerek 12 kg’lık paslanmaz çelikten yapılmış delikli sepetlere konulur. Sulu Haşlama: Baskıya alınmış teleme 2–3 saat sonra, 12 kg ağırlığında paslanmaz çelikten yapılmış delikli sepetlere konulur. Bu sepetlere alınan teleme, içi yarısına kadar 62–67 °C dereceye kadar ısıtılmış sıcak su bulunan kazanlara konulur.

Burada teleme 2–3 dakika kadar bir sopa yardımıyla karıştırılır ve kazandan çıkarılır. Dirsek Atma: Kazandan çıkarılan teleme daha sonra tezgâh üzerine konur. Burada dirsek hareketleri ile yoğrulur. Tuzlama: Dirsek hareketleri ile yoğrulan peynir bu arada kat hesabı ile tuzlanır. Bu tuzlama işlemi kuru tuzlama adı ile bilinir ve 4 kez yapılır. Tuzlama yapılan peynirler demir kasnaklara konulur. Daha sonra tezgâh üzerine bırakılır.

Bu işlem ön olgunlaştırma işlemi olarak bilinir ve 24 saat sürer. Ön Olgunlaştırma (1): Peynir 24 saat ön olgunlaştırma işlemine tabi tutulur. Olgunlaştırma (2): 24 saat ön olgunlaştırma (1) işlemine tabi tutulan peynirler daha sonra olgunlaştırma (2) işlemine alınır ve demir kasnaklarda bulunan peynirler ters çevrilerek tahta tezgâhlar üzerine konulur. Bu işlem ortalama 35–40 gün kadar sürer.

5

İkinci olgunlaştırma ve torbalama

Rüzgârsız ve yağmursuz günlerde tüm pencereler açılarak hava sirkülasyonu sağlanarak ikinci olgunlaştırma işlemi gerçekleştirilir. İkinci olgunlaştırma işleminde tahta tezgahlarda bulunan ve tekerlek şeklindeki peynir kalıpları ikişerli olarak üst üste konulur. Daha sonra 2 gün aralıklarla bu peynir kalıpları ters çevirilerek daha iyi olgunlaşması sağlanır.

Yağlı Kâğıtlara Sarım İşlemi: Olgunlaştırma (2) işlemi sonunda peynir kalıpları yağlı kağıtlara sarılır ve telis denilen torbalara beşerli kalıplar halinde konulup ağızları dikilir. 2 günde bir alt üst edilerek her yerinin eşit tuzlanması ve kuruması sağlanır.

Bu süre 4–6 ay kadar devam eder. % 85 neme maruz kalmasının amacı peynirin fire vermesini önlemek, daha iyi fermente olmasını sağlamak ve özellikle içeriğinde bulunan koyun sütünün aromasını ve tadını peynire daha iyi vermesini sağlayarak kaşar peynirine karakteristik lezzetini ve aromasını kazandırmaktdır.

6

Üretim şemasının başlangıç aşamaları

Sicilin üretim şeması; sütün temizlenmesi, standardizasyonu, ısıl işlem ve mayalamayla başlar. Pıhtının elde edilmesi ve kırılmasını telemenin fermantasyonu, peyniraltı suyunun ayrılması ve baskılama izler.

Nasıl olgunlaştırılır ve muhafaza edilir?

Ağızları dikilen torbalar soğuk hava deposunda 0–4 °C sıcaklık ve %85 nemde dinlendirilir; fermantasyona bırakılır. Peynir, 4–6 aylık dinlendirme sonrasında kilogramlık parçalar veya tekerlek halinde son tüketiciye sunulur.

Yöresiyle bağı nedir?

Muş Eski Kaşarının geçmişi eskiye dayanır. Coğrafi sınırın ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle Muş Eski Kaşarının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.

Tescil ve denetim

Tescil kapsamı ve işaret kullanımı

1393 tescil numaralı Muş Eski Kaşarı mahreç işareti olarak 22 Haziran 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Muş Eski Kaşarı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Muş Eski Kaşarı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.

Sicildeki denetim düzeni

Denetimler Muş İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülür. Denetim mercii; bu müdürlük, Muş Ticaret İl Müdürlüğü, Muş Alparslan Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi ve Muş Ticaret ve Sanayi Odasından konu uzmanı en az üç kişiden oluşur. Denetim yılda bir kez düzenli olarak yapılır; şikâyet veya gerekli görülen durumlarda her zaman gerçekleştirilebilir.

Denetim mercii; Muş Eski Kaşarının bileşenlerinin ve oranlarının uygunluğunu, üretim aşamalarının uygunluğunu, ambalajlama ve depolamanın uygunluğunu, Muş Eski Kaşar ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu veya özel kuruluşlarından veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.

Kaynaklar

TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Sicil Belgesi↗ Son doğrulama: 2026-10-16