Coğrafi işaretli ürün · Burdur
Burdur’un Karamanlı ilçesinde yetiştirilen kokulu rezene bitkisidir. Silindir biçimli tüysüz meyveleri yeşilimsi esmerdir; bitki ve tohumları birlikte veya işlenmiş tohum olarak değerlendirilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Karamanlı Rezenesi nedir?
Karamanlı Rezenesi, Burdur ili Karamanlı ilçesinde yetiştirilen Foeniculum vulgare türü, maydanozgiller familyasından kokulu otsu bitkidir. Protein ve yağ bakımından zengin olan iki yıllık bitki iki metreye kadar boylanır; meyveleri tüysüz, silindir biçimli ve yeşilimsi esmerdir.
Ayırt edici özellikleri
Sicil, yağmurlama ve damla sulamaya geçişi yağ ve protein oranlarıyla ilişkilendirir. Ortalama yağ oranı %8,12 ± %0,20, protein oranı %14,97 ± %0,20 olarak verilir.
Böylelikle hem ürünün verimi artar hem de sulamanın çevreye verdiği olumsuz etki azaltılarak tarım alanlarının korunması sağlanır.
Karamanlı Rezenesinin uçucu yağ oranı % 2,05 ± %0,25’tir.
Trans-anethol oranı %70–81 arasında değişir.
Bitki, çiçek ve meyve yapısı
Rezene (Foeniculum vulgare) maydanozgiller (Apiaceae) familyasından iki metreye kadar boylanan iki yıllık kokulu otsu bir bitkidir.
Karamanlı’da yetiştirilen rezenenin yaprakları saplı ve tüysüz, gövdesi dik, içi boş silindir şeklindedir.
Rezenenin çiçekleri uzun saplı ve bileşik şemsiye durumundadır.
Meyveleri silindir şeklinde tüysüz ve yeşilimsi esmer renktedir.
Hammadde ve bileşim
Karamanlı Rezenesinin bir diğer önemli bileşeni ise trans-anethol oranıdır.
Karamanlı Rezenesi Nasıl Yetiştirilir?
Toprağın hazırlanması
Karamanlı ilçesinde üretilen Karamanlı Rezenesinin ekimi, ocak ayının son haftası veya şubat ayının ilk haftalarında (mevsimsel faktörlere bağlı olarak) ekim yapılacak olan tarlanın pullukla sürülüp ardından kazayağı ve diskaro ile toprağın hazır hale getirilmesi ile başlar. Nisan ayının ilk haftası ile mayıs ayının ilk haftası arasında dekara yaklaşık 1,5 kg olacak şekilde elle serpme veya makine ile ekim yapılır.
Ekim dönemi ve bitkinin çıkışına bağlı olarak nisan ayının sonunda başlayan yabancı otla mücadele mayıs ayının sonuna kadar devam eder. Yabani otlarla mücadelede ilaçlama yapılmaz.
Sulama ve çapalama
Elle çapalama yöntemi uygulanır. Sulama; yağmurlama veya damlama sulama yöntemi ile iklim şartlarına bağlı olarak 1, 2 veya 3 kez yapılır. Ayrıca bölgede yoğun olarak yapılan arıcılık faaliyetleri rezenenin çiçek evresinde veriminin artmasına katkı sağlar. Sulamanın yapıldığı dönemlerde bitki boyu yükselmeye başladığından yabani otlarla mücadele çok fazla gerekmemekle birlikte çapalama döneminde boyu bitki boyuna gelmiş yabani otlar bulunuyor ise bu otlar elle yolunarak bitkiden uzaklaştırılır.
Ağustos ayının ikinci haftasından itibaren ürünün hasadına başlanır.
Hasat işlemi
Mevsimsel faktörlere bağlı olarak hasat dönemi eylül ayının ilk haftasına kadar devam edebilir.
Kurutma işlemi
Uygun olan zaman diliminde hasadı yapılan Karamanlı Rezenesi; temiz, kuru ve havadar bir ortamda istenilen kuruluğa ulaşıncaya kadar kurutulur. Kurutma sırasında ürünler birkaç defa kontrol edilerek yapraklarından ve ince dallarından daha geç kuruyan sap (ana gövde) kısımlarının istenilen kurulukta olması sağlanır.
Bu kurutma süreci yapılırken kesinlikle yağmur suyuna maruz bırakılmaz ve kuru bir ortamda tutularak hasat süreci tamamlanır. Hasadı yapılan rezene kuru bir torba veya naylon poşet yardımı ile ambalajlanarak ve üzerinde Karamanlı Rezenesi yazılarak satılacaktır. Ayrıca, rezene bitkisinin toptancılığını yapan işletmelere Karamanlı Rezenesi olarak faturalandırılmak ve torbasının üzerinde Karamanlı Rezenesi yazılmak kaydıyla toptan olarak satışı gerçekleştirilebilecektir.
Muhafaza koşulları
Hasadı tamamlanan ürün yerle temas etmeyecek ve hava alacak biçimde uygun torbalara konularak kuru ve nemsiz bir ortamda depolanması yapılır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Sulamanın yapıldığı barajların çoğunlukla bölgede bulunan doğal kaynak sularından gelen yüksek mineralli sularla beslenmesi bitkilerdeki protein ve yağ oranlarının yükselmesine katkı sağlar.
Kullanım
Bölgede üretilen rezeneler bitki ve tohumları birlikte bir bütün halinde ambalajlanıp tüketildiği gibi işlenerek sadece tohumları ile veya ilaç ve diğer gıda sanayinde farklı türevlerde kullanılır.
Karamanlı Rezenesi element ve enerji değerlerinin yanı sıra uçucu yağ oranlarının ve uçucu yağ bileşenlerinin yüksek olması nedeniyle ilaç ve gıda sanayinde tercih edilir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
640 tescil numaralı Karamanlı Rezenesi menşe adı olarak 4 Ocak 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Karamanlı Rezenesi ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Karamanlı Rezenesi ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim mercii; Karamanlı Belediyesi koordinatörlüğünde Karamanlı Belediyesi, Karamanlı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Karamanlı Ziraat Odasında görevli konusunda uzman en az 3 kişiden oluşur. Denetimler; her yeni tesisin (üreticinin) ziraat odasına ibrazında bir kez, her çiçeklenme döneminde (nisan- mayıs) bir kez ve her hasat döneminde (ağustos-eylül) bir kez olmak üzere veya ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet üzerine ise her zaman yapılabilecektir.
Denetimlerde ürünün yapısı, ürünün yetiştirildiği coğrafi sınır, ürünün ekim ve hasat metodu, ürün üzerinde kullanılan ilaç vb. kimyasal türü ve miktarı gibi kalitesini ve standardını etkileyen unsurların tamamı (kuruluğu, depolandığı ortam vs.) denetlenecektir. Ayrıca hasat edilen ürünlerin uçucu yağ oranları denetlenerek en az % 1,80 olması kontrol edilecektir.
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
