Coğrafi işaretli ürün · Burdur
Burdur’un Karamanlı ilçesinde yetişen, yağ ve protein bakımından zengin rezene.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Karamanlı Rezenesi nedir?
Karamanlı Rezenesi, maydanozgiller familyasına ait Foeniculum vulgare türünden elde edilen iki yıllık, kokulu otsu bir bitkidir. Ürün, Burdur ili Karamanlı ilçesinde yetiştirilir.
Karamanlı Rezenesi yağ bakımından zengin bir bitkidir. Bitki ve tohumları birlikte ambalajlanabilir; işlenerek yalnız tohumlarıyla ya da farklı türevleriyle de değerlendirilebilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Botanik yapı ve meyve görünümü
Karamanlı’da yetiştirilen rezenenin yaprakları saplı ve tüysüzdür; gövdesi dik, içi boş ve silindir biçimindedir. Çiçekleri uzun saplı ve bileşik şemsiye durumundadır; meyveleri ise tüysüz, silindir şekilli ve yeşilimsi esmer renktedir.
Yağ ve protein bileşimi
Karamanlı Rezenesinin ortalama yağ oranı %8,12 ± %0,20, protein oranı ise %14,97 ± %0,20’tir. Yağmurlama ve damla sulama uygulamalarına geçiş ile doğal kaynak sularından beslenen yüksek mineralli sulama suları, sicilde bu bileşim değerlerine katkı sağlayan unsurlar arasında gösterilir.
Uçucu yağ ve trans-anethol oranı
Ürünün uçucu yağ oranı %2,05 ± %0,25’tir. Önemli bileşenlerinden trans-anethol oranı %70 ile %81 arasında değişir.
Sanayide değerlendirme biçimleri
Uçucu yağ oranı ve uçucu yağ bileşenleri nedeniyle ilaç ve gıda sanayinde tercih edilir. Bölgede üretilen rezeneler, yalnız tohumlarıyla veya ilaç ve gıda sanayindeki farklı türevleriyle kullanılabilir.
Karamanlı Rezenesi Nasıl Üretilir?
Toprağın hazırlanması ve ekim
Ekim yapılacak tarla, mevsimsel koşullara bağlı olarak ocak ayının son haftası veya şubat ayının ilk haftasında pullukla sürülür; ardından kazayağı ve diskaro ile hazırlanır. Nisan ayının ilk haftası ile mayıs ayının ilk haftası arasında dekara yaklaşık 1,5 kg olacak şekilde elle serpme veya makine ile ekim yapılır.
Yabancı ot mücadelesi
Yabancı otla mücadele nisan ayı sonunda başlar ve mayıs ayı sonuna kadar sürer; bu mücadelede ilaçlama yapılmaz, elle çapalama uygulanır. Çapalama döneminde bitki boyuna ulaşmış yabancı otlar varsa, bu otlar elle yolunarak bitkiden uzaklaştırılır.
Sulama ve çiçeklenme
Sulama, iklim şartlarına bağlı olarak yağmurlama veya damla sulama yöntemiyle 1, 2 ya da 3 kez yapılır. Bölgede yoğun yapılan arıcılık faaliyetleri, rezenenin çiçek evresindeki verimine katkı sağlar.
Kurutma, depolama ve ambalajlama
Hasat edilen rezene temiz, kuru ve havadar ortamda istenilen kuruluğa ulaşıncaya kadar kurutulur; ana gövdenin kuruluğu için ürünler kurutma sırasında birkaç kez kontrol edilir. Hasadı tamamlanan ürün, yerle temas etmeyecek ve hava alacak biçimde uygun torbalara konularak kuru ve nemsiz ortamda depolanır. Ürün kuru torba veya naylon poşette, üzerinde Karamanlı Rezenesi ibaresiyle ambalajlanarak satılır; toptan satışta da ürünün Karamanlı Rezenesi olarak faturalandırılması ve torbasında bu ibarenin bulunması gerekir.
Karamanlı Rezenesi Nasıl Kullanılır?
Hasat, ağustos ayının ikinci haftasından itibaren başlar ve mevsimsel faktörlere bağlı olarak eylül ayının ilk haftasına kadar sürebilir. Kurutma sürecinde ürün yağmur suyuna maruz bırakılmaz ve hasat kuru ortamda tamamlanır.
Karamanlı Rezenesi Coğrafi Sınır İçerisinde Gerçekleşmesi Gereken Üretim, İşleme ve Diğer İşlemler
Karamanlı Rezenesinin coğrafi sınırı Burdur ili Karamanlı ilçesidir ve ürünün yetiştiriciliği bu ilçede gerçekleştirilir. Karamanlı’daki yağmurlama ve damla sulama uygulamaları ile doğal kaynak sularından beslenen yüksek mineralli sulama suları, ürünün protein ve yağ oranlarına katkı sağlayan yerel unsurlardır.
Sicil, yağmurlama ve damla sulama uygulamalarını verim artışıyla ilişkilendirir; sulamanın çevre üzerindeki olumsuz etkisinin azaltılmasını tarım alanlarının korunmasına katkı sağlayan bir unsur olarak açıklar.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaretleme
Karamanlı Rezenesi, 640 numarayla menşe adı olarak 4 Ocak 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 21 Mayıs 2018 tarihinden itibaren korunmaktadır. Karamanlı Rezenesi ibaresi ve menşe adı amblemi ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır; bunun mümkün olmadığı durumlarda işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim mercii ve zamanlaması
Denetim mercii, Karamanlı Belediyesi koordinatörlüğünde Karamanlı Belediyesi, Karamanlı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Karamanlı Ziraat Odasında görevli uzman en az 3 kişiden oluşur. Denetimler, yeni tesisin üretici tarafından ziraat odasına ibrazında bir kez, nisan-mayıs aylarındaki her çiçeklenme döneminde bir kez ve ağustos-eylül aylarındaki her hasat döneminde bir kez yapılır. İhtiyaç duyulduğunda veya şikâyet üzerine denetim her zaman gerçekleştirilebilir.
Denetlenen özellikler ve yetkiler
Denetimlerde ürün yapısı, yetiştirildiği coğrafi sınır, ekim ve hasat yöntemi, kullanılan kimyasal türü ve miktarı ile kuruluk ve depolama ortamı gibi kaliteyi ve standardı etkileyen unsurlar incelenir. Hasat edilen ürünlerin uçucu yağ oranının en az %1,80 olması denetlenir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ve bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek ya da tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren Karamanlı Belediyesi, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.