Coğrafi işaretli ürün · Burdur
Burdur’un Karamanlı ilçesinde yetiştirilen Karamanlı Kişnişi, linalool ağırlıklı uçucu yağ profiliyle ayrılan bir baharatlık tohumdur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Karamanlı Kişnişi nedir?
Karamanlı Kişnişi, Maydanozgiller (Apiaceae) familyasındaki Coriandrum sativum L. türünün olgunlaşmış ve hasat edilmiş meyvesidir. Ürün, meyve yani tohum olarak üretilir.
Ürünün ayırt edici kimliğinde uçucu yağ oranı ile bu yağdaki linalool payı belirleyicidir. Uçucu yağda linalool en yüksek payı oluştururken γ-terpinene ve α-pinene de bulunan başlıca bileşenler arasındadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bitki ve meyve yapısı
Karamanlı Kişnişi bitkisi yaklaşık 60 cm boya ulaşır. Meyveleri 3–6 mm çapında ve tüysüzdür.
Temel bileşim
Karamanlı Kişnişinin ortalama yağ oranı %9,96, karbonhidrat oranı %21,62 ve protein oranı %14,3’tür.
Uçucu yağ oranı
Uçucu yağ bileşenleri ve oranları, kişnişin kalitesini belirleyen önemli ölçütlerdendir. Karamanlı Kişnişinde uçucu yağ oranı 0,40–0,45 arasındadır; sicilde ASTA standartları için ortalama oran 0,30 olarak verilir.
Linalool ağırlığı
Uçucu yağdaki en baskın bileşen linalooldur; γ-terpinene ve α-pinene de başlıca bileşenlerdendir. Linalool, uçucu yağ bileşiminin %75–85’ini oluşturur.
Karamanlı Kişnişi Nasıl Üretilir?
Toprağın hazırlanması ve ekim
Ekim, toprak sürüldükten sonra geleneksel elle dağıtma yöntemiyle tohumların tarlaya saçılmasıyla bahar aylarında yapılır.
Filizlenme sonrası bakım
Bitki filizlenip gelişmeye başladığında yabancı otlar ilaç kullanılmadan elle temizlenir veya çapalama yapılır. Bitkinin fazla suya ihtiyaç duymaması nedeniyle çok yoğun sulama yapılmasına gerek duyulmaz.
Karamanlı Kişnişi Nasıl Kullanılır?
Hasat türleri ve olgunluk
Sicilde, bitkinin 55–60 cm boya ulaştığında köküyle birlikte hasat edildiği belirtilir. Yörede yoğun kullanılan hasat biçimi ise meyve, yani tohum, hasadıdır. Meyve hasadının zamanı, çekirdeğin baş tarafındaki sarı rengin olgunlaşmayla kahverengi tona dönmesinden anlaşılır.
Hasat zamanı ve kurutma
Hasat genellikle temmuz ortasında başlar ve hasat türü ile mevsim koşullarına bağlı olarak ağustos sonuna kadar biçerdöver yardımıyla sürer. Yörede üretilen kişnişi diğer yörelerde üretilen ürünlerden ayıran önemli özelliklerden biri, üretim ve hasat tekniğidir. Bitki, yörenin iklimine bağlı olarak temmuzun ikinci yarısı ile ağustosun ilk yarısı arasında hasada hazır hâle gelir; bu dönemde yağmur değmeden hasat edilmesi ürün kalitesini artırır. Meyveler tamamen kuruyup bitkiden kolay ayrılabilecek kıvama geldikten sonra hasat edilir, uygun koşullarda depolanır ve kurutulmuş olarak satılır.
Karamanlı Kişnişi Coğrafi Sınır İçerisinde Gerçekleşmesi Gereken Üretim, İşleme ve Diğer İşlemler
Karamanlı Kişnişinin coğrafi sınırı Burdur ili Karamanlı ilçesidir. Karamanlı bölgesinin nemli ve mineral yönünden zengin toprakları, ürünün yetiştirildiği üretim ortamının bir parçasıdır.
Yörenin yağış miktarı ve iklimi, bitkinin su gereksinimiyle uyum gösterir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescilin kapsamı ve işaretleme
Karamanlı Kişnişi, Karamanlı Belediyesi tarafından tescil ettirilmiş menşe adıdır; 548 numarayla 28 Eylül 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 21 Mayıs 2018 tarihinden itibaren korunmaktadır. Karamanlı Kişnişi ibaresi ve menşe adı amblemi ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır; bunun mümkün olmadığı durumlarda işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii
Denetimler, Karamanlı Belediyesi koordinatörlüğünde; Karamanlı Belediyesi, Karamanlı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Karamanlı Ziraat Odasında görevli uzmanlardan oluşan en az üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür.
Denetim kapsamı ve sıklığı
Denetim, her yeni tesisin ziraat odasına ibrazı sırasında bir kez ve her hasat döneminde bir kez olmak üzere yılda iki defa yapılır; ihtiyaç veya şikâyet hâlinde her zaman denetim gerçekleştirilebilir. Denetimlerde ürünün yapısı, yetiştirildiği coğrafi sınır, ekim ve hasat metodu ile miktarı gibi kalite unsurları kontrol edilir. Uçucu yağ oranının 0,40–0,45 aralığında, linalool oranının ise %75–85 aralığında olması da denetlenir.
Uzman desteği ve hakların korunması
Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görev yapan uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.