Coğrafi işaretli ürün · Adıyaman
Adıyaman’a özgü, patlıcan ile ayranı bir araya getiren kıvamlı bir çorbadır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kahta Patlıcanlı Ayran Çorbası / Kahta Balcanı Dev Çorbası nedir?
Kahta Patlıcanlı Ayran Çorbası / Kahta Balcanı Dev Çorbası; ayran, bulgur, patlıcan, buğday unu, tereyağı, soğan, yumurta, biber ve tuzla hazırlanan Adıyaman iline özgü bir çorbadır. Çorbanın temel karakteri, patlıcan ile ayranın aynı hazırlama yönteminde buluşması ve kıvamlı bir yapı kazanmasıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Patlıcan ve ayranın ortak kullanımı
Patlıcan ve ayranın birlikte kullanılması, çorbayı üretim yöntemi bakımından farklılaştıran temel özelliktir. Ayran ile patlıcanın dengeli kullanımı, çorbanın kendine özgü tadı ve kıvamının kurulmasında belirleyicidir.
Kıvamlı yapı ve püre aşaması
Pişen patlıcan ve biberin birlikte ezilerek püre hâline getirilmesi, hazırlama yönteminin ayırt edici aşamalarındandır. Sıcak çorbaya yeniden katılan bu püre, çorba kıvamlı bir yapı kazanana kadar pişirilir.
Balcan adı
Patlıcan, Adıyaman’da halk arasında balcan, balcanı, balcani ve balcane adlarıyla da bilinir. Kahta Balcanı Dev Çorbası adı bu yerel patlıcan adlandırmasından gelir.
Hazırlama aşamaları
Ayranlı tabanın hazırlanması
Sicilde verilen ortalama 12 kişilik ölçü; 2 litre ayran, 1,5 kg patlıcan, isteğe bağlı 0,5 kg yeşilbiber, 350 g bulgur, 100 g soğan, 100 g tereyağı, 1 adet yumurta, 15 g tuz ve 10 g buğday unundan oluşur. Ayran, buğday unu ve çırpılmış yumurta tencereye alınır; ayranın kesilmemesi için sürekli karıştırılarak kaynatılır ve karışımın homojen olması sağlanır.
Bulgur ve sebzelerin eklenmesi
Homojen ayranlı karışıma önce bulgur eklenir. Ardından temizlenmiş, kabukları soyulmuş ve doğranmış patlıcan; biber ve tuz tencereye katılır.
Püre ile kıvamın tamamlanması
Patlıcan ve biber iyice pişip yumuşadıktan sonra tencereden alınır ve ayrı bir kapta birlikte ezilerek püre hâline getirilir. Hazırlanan püre sıcak çorbaya yeniden eklenir; çorba kıvamlı bir yapı kazanana kadar kaynatılarak pişirilir.
Soğanlı tereyağının hazırlanması
Doğranmış kuru soğan ile tereyağı ayrı bir kapta yeterince kavrulur. Kavrulmuş soğan, tamamlanan çorbanın servisinde kullanılan üst malzemedir.
Servis ve tüketim
Sıcaklık ve üst malzeme
Çorba, kavrulmuş soğanların üzerine konulmasıyla servis edilir. Soğuk ya da ılık servis edilmesi ve tüketilmesi tavsiye edilir; istenirse maydanoz, nane veya pul kırmızıbiberle süslenebilir.
Günlük ve özel gün tüketimi
Çorba, Adıyaman’da ve özellikle Kahta’da günlük öğünlerde tüketilir. Düğün, bayram, festival ve misafir ağırlama gibi özel günlerde de ikram edilir.
Adıyaman ile coğrafi bağı
Ürünün Adıyaman iliyle ün bağı; yöredeki uzun geçmişi, hazırlanma ve pişirme aşamalarının gerektirdiği ustalık becerisi ile açıklanır. Mahreç işareti kapsamındaki çorbanın tüm üretim aşamalarının Adıyaman ili sınırları içinde gerçekleştirilmesi gerekir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaret kullanımı
Kahta Patlıcanlı Ayran Çorbası / Kahta Balcanı Dev Çorbası, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 17 Şubat 2025 tarihinden itibaren korunmak üzere 13 Mayıs 2026 tarihinde 1857 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Ürünün servis edildiği gıda işletmelerinde ürün ibaresi ile mahreç işareti amblemi kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetimler, Kahta Kaymakamlığı koordinatörlüğünde; Kahta Kaymakamlığı ve Kahta İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda en az bir kez yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ayrıca denetim gerçekleştirilebilir. Denetim raporları, Kahta Kaymakamlığı tarafından her yıl düzenli olarak Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim ölçütleri ve uygunsuzluklar
Denetimde bileşen listesinin, üretim metodunun ve ürün ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu kontrol edilir. Tespit edilen uygunsuzluklar ve alınması gereken tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da uzman gerçek veya tüzel kişilerden yararlanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren Kahta Kaymakamlığı, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.