Bingöl
Coğrafi işaretli ürünler

Bingöl

Bingöl, Doğu Anadolu’nun Yukarı Fırat bölümünde, Çapakçur Ovası ile dağlar ve akarsu vadileri arasında gelişmiş bir şehirdir.

AdanaAdıyamanAfyonkarahisarAğrıAmasyaAnkaraAntalyaArtvinAydınBalıkesirBilecikBingölBitlisBoluBurdurBursaÇanakkaleÇankırıÇorumDenizliDiyarbakırEdirneElazığErzincanErzurumEskişehirGaziantepGiresunGümüşhaneHakkâriHatayIspartaMersinİstanbulİzmirKarsKastamonuKayseriKırklareliKırşehirKocaeliKonyaKütahyaMalatyaManisaKahramanmaraşMardinMuğlaMuşNevşehirNiğdeOrduRizeSakaryaSamsunSiirtSinopSivasTekirdağTokatTrabzonTunceliŞanlıurfaUşakVanYozgatZonguldakAksarayBayburtKaramanKırıkkaleBatmanŞırnakBartınArdahanIğdırYalovaKarabükKilisOsmaniyeDüzce

Bingöl hakkında

Bingöl, Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Fırat bölümünde yer alır. İl merkezinin yerleşimi, Çapakçur Ovası’nın kuzeybatısında Göynük Suyu’nun bir koluna bakan düzlüğe uzanır. Dağlar, yüksek yaylalar ve akarsularla bölünmüş ovalar ilin arazi yapısında belirgindir. Göynük Suyu ile Perisuyu arasındaki kesimde volkanik kayaçlar yaygındır; bazalt ve andezit bu yapının başlıca örnekleridir. Dağların bazı alt kesimlerinde meşe ormanları bulunur; Murat Nehri ise ilin önemli akarsularındandır. [1]

Şehrin eski adı Çapakçur’dur. Cumhuriyet’in ilk dönemindeki idari düzenlemeler sırasında farklı illere bağlı bir ilçe merkezi olan Çapakçur, 1935’te kabul edilen kuruluş kanunuyla Bingöl ilinin merkezi oldu. Şehir adı 1945’te Bingöl olarak değiştirildi; Çapakçur adı vadi içindeki eski yerleşim kesiminde yaşamaya devam etti. Yerleşimin 1950’lerden sonra vadiye hâkim düzlüğe genişlemesi, eski kent alanı ile bugünkü şehir dokusu arasındaki coğrafi değişimi açıklar. [1] [2]

Bingöl’de vadi tarımı ile arıcılık, farklı üretim alanları olarak öne çıkar. Yedisu’nun Perisuyu Vadisi’ndeki sulanabilir topraklarında fasulye ve mısırın yanı sıra elma, armut ve ceviz yetiştirilir. Arıcılıkta ise “Bingöl Organik Bal Yesin Projesi” kapsamında üretici sertifikasyonu, kovan ve ekipman desteği yürütülmektedir. İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün Ağustos 2026 tarihli açıklamasında, bal sağım çadırlarıyla hijyenik üretim koşullarının geliştirilmesinin hedeflendiği belirtilir. [3] [4]

Bingöl’ün coğrafi işaretli ürünleri

Bingöl’ün coğrafi işaret envanteri bal, fasulye, domates, dut pekmezi ve yerel mutfak ürünlerini bir araya getirir. Aşağıdaki ürün kartlarında Bingöl Balı, Yedisu Horoz Kuru Fasulyesi, Guldar Domatesi, Sivan Dut Pekmezi, Bingöl Çobantaşı Kavurması ve Bingöl Burma Kadayıfı kendi tescil kayıtları, üretim özellikleri ve coğrafi sınırlarıyla ayrı ayrı incelenebilir.

Bingöl’ün coğrafi işaret envanterinde yetiştirilen ürünler, diğer ürünler, tatlılar ve hamur işleri, yöresel yemekler ve işlenmiş ürünler olmak üzere 6 ürün yer alır. Bu çeşitlilik, ilin coğrafi işaret varlığının tek bir üretim alanıyla sınırlı olmadığını gösterir.

İlin ürün varlığında yetiştirilen ürünler grubunda 2 kayıt, diğer ürünler grubunda 1 kayıt, tatlılar ve hamur işleri grubunda 1 kayıt, yöresel yemekler grubunda 1 kayıt ve işlenmiş ürünler grubunda 1 kayıt bulunur. Yetiştirilen ürünler grubunda Yedisu Horoz Kuru Fasulyesi ve Guldar Domatesi yer alır. Diğer ürünler grubunda Bingöl Balı yer alır. Tatlılar ve hamur işleri grubunda Bingöl Burma Kadayıfı yer alır. Yöresel yemekler grubunda Bingöl Çobantaşı Kavurması yer alır. İşlenmiş ürünler grubunda Sivan Dut Pekmezi yer alır.

Tescil dizisi Bingöl Çobantaşı Kavurması ile 2017 yılında başlar; en güncel kayıt Bingöl Burma Kadayıfı için 2026 yılında yapılmıştır. Envanterde Mahreç İşareti ve Menşe Adı türündeki kayıtlar yer alır; her ürünün kapsamı ve yöreyle ilişkisi kendi sayfasındaki sicil bilgileri üzerinden ayrıntılı olarak izlenebilir.