Coğrafi işaretli ürün · Artvin
Hopa Hamsili Ekmeği, Artvin’in Hopa ilçesine özgü salamura hamsili ve mısır unlu fırın ürünüdür.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hopa Hamsili Ekmeği nedir?
Hopa Hamsili Ekmeği, salamura hamsi, mısır unu ve çeşitli sebzelerin karıştırılmasıyla elde edilen hamurun fırında pişirilmesiyle hazırlanan bir hamur işidir. Ürün, fırıncılık ve pastacılık mamulleri, hamur işleri ve tatlılar grubunda tescillidir.
Salamura hamsinin verdiği tuzluluk ve ürünün tek başına tüketilmesi, Hopa mutfağındaki karakterini belirler. Salamura hamsinin hazırlanması ile malzemelerin hamur hâline getirilmesi ustalık becerisi gerektirir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Salamura hamsi ve mısır unlu hamur
Ürünün temel bileşimini salamura hamsi, mısır unu ve çeşitli sebzeler oluşturur. Bu malzemeler karıştırılarak hamur hazırlanır ve hamur fırında pişirilir.
Kılçığı korunan salamura
Salamura için temizlenen hamsilerin kılçıkları çıkarılmaz. Kılçığın korunması, balıkların hamsi biçimini kaybetmemesi ve birbirine karışmaması için önem taşır.
Tek başına sıcak tüketim
Hopa Hamsili Ekmeği, yemeğin yanında katık olarak değil tek başına tüketilir. Ürün genellikle sıcak tüketilir; tuzluluğu nedeniyle salatalık, turp veya soğan gibi garnitürlerle servis edilir.
Üretim nasıl yapılır?
Salamura hamsinin hazırlanması
1 kg salamura hamsi için 1,5 kg hamsi ve 0,5 kg iri taneli kaya tuzu kullanılır. Hamsilerin içleri temizlenir, kafaları kesilir ve kılçıkları çıkarılmadan birkaç kez temiz sudan geçirilir. Cam kavanoza kaya tuzu ve bir sıra hamsi katmanlar hâlinde yerleştirilir; kavanoz dolana kadar işlem sürdürülür, üstte kaya tuzu bırakılarak kavanoz sıkıca kapatılır.
Malzemelerin hazırlanması ve yoğurma
Hamsili ekmek hamurunda 250 g salamura hamsi, 1 kg domates, 500 g kuru soğan, 1 demet pırasa, 1 bağ pazı, 1 demet maydanoz, 1 adet kırmızıbiber, 170 ml zeytinyağı, 30 g tereyağı, 35 g biber salçası, 500 g mısır unu, 8 g tuz ve 170 ml ılık su kullanılır. Balıkların kılçıkları ayıklanır, domateslerin kabukları soyulur; soğan, pırasa, pazı, maydanoz, kırmızıbiber, domates ve hamsi ince ince doğranır. Doğranan malzemelere zeytinyağı, tereyağı, biber salçası, mısır unu, tuz ve ılık su eklenerek karışım iyice yoğrulur.
Tepsiye yayma ve pişirme
Geniş bir tepsi zeytinyağıyla yağlanır ve yoğrulmuş karışım tepsiye 3 cm kalınlığında bir daire oluşturacak biçimde yayılır. Tepsideki hamur, 180 °C sıcaklıktaki fırında 1,5 saat pişirilir.
Nasıl servis edilir ve tüketilir?
Servis ve tüketim
Fırından çıkarılan ürünün üzeri örtülür ve yarım saat bekletilir. Hopa Hamsili Ekmeği salatalık, turp veya soğan gibi garnitürlerle servis edilir ve genellikle sıcak tüketilir.
Muhafaza süreleri nelerdir?
Salamura ve ürün muhafazası
Kavanozdaki salamura hamsi en az bir hafta bekletilerek kullanıma hazır hâle gelir. Salamura hamsi serin ve güneş görmeyen bir yerde bir yıl kadar muhafaza edilebilir. Hopa Hamsili Ekmeğinin buzdolabında 1-2 gün süreyle muhafaza edilmesi mümkündür.
Hopa ilçesiyle bağı nedir?
Yerel malzeme ve ustalık
Hopa Hamsili Ekmeği geleneksel olarak Hopa ilçesinde üretilen mısır unu ve Hopa ilçesi kıyılarında avlanan balıklar kullanılarak hazırlanır. Malzeme çeşitliliği ile salamura hamsinin hazırlanması ve diğer malzemelerle hamur elde edilmesi, ürüne coğrafi sınıra özgü koşullar ve ustalık niteliği kazandırır.
Coğrafi sınırda tamamlanan üretim
Ürünün coğrafi sınırı Artvin ili Hopa ilçesidir. Ürünün tüm üretim aşamalarının belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleşmesi gerekir.
Yöresel üretim kültürü
Yemek kültüründeki yeri
Hopa Hamsili Ekmeğinin geçmişi eskiye dayanır. Ürün, Hopa ilçesinin yemek kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaretleme
Hopa Hamsili Ekmeği, 904 numarayla 24 Eylül 2021 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir; koruma 25 Mart 2019 tarihinden itibaren geçerlidir. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde Hopa Hamsili Ekmeği ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. İbarenin ve amblemin ürün veya ambalaj üzerinde kullanılamadığı durumlarda, bunlar işletmede kolayca görülebilecek biçimde bulundurulur.
Denetim yapısı
Denetimler, Hopa Ticaret ve Sanayi Odasının koordinasyonunda; Hopa Esnaf ve Sanatkârlar Odası, Hopa İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Hopa Ticaret ve Sanayi Odasından konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda bir defa düzenli olarak, gerekli hâllerde ve şikâyet üzerine ise her zaman yapılabilir. Denetimde malzemelerin uygunluğu, üretim metoduna uygunluk ile ürün ibaresi ve mahreç işareti ambleminin doğru kullanımı kontrol edilir.
Denetimde uzman desteği ve hakların korunması
Denetim mercii, denetimin yürütülmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.