Coğrafi işaretli ürün · Artvin
Artvin’in Hopa ilçesinde salamura hamsi, mısır unu ve çeşitli sebzelerle hazırlanır. Tepside pişirilen bu doyurucu yöresel ürün genellikle sıcak, salatalık, turp veya soğanla sunulur ve yemeğin yanında katık yerine tek başına tüketilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hopa Hamsili Ekmeği nedir?
Hopa Hamsili Ekmeği; ana malzeme olarak salamura hamsi ile mısır unu ve çeşitli sebzelerin karıştırılmasıyla elde edilen hamurun fırında pişirilmesi suretiyle üretilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Hopa ilçesinin yemek kültüründe önemli bir yere sahip olan bu ürün, yemeğin yanında katık olarak değil tek başına tüketilir.
Hammadde ve bileşim
Salamura hamsi kullanılması nedeniyle tuzlu olduğu için, salatalık, turp veya soğan gibi garnitürlerle servis yapılır.
Üretiminde kullanılan malzemelerin çeşitliliği bakımından coğrafi sınıra özgü koşullar barındırır.
Üretimde kullanılan salamura hamsinin hazırlanması ve diğer malzemelerle karıştırılıp hamur elde edilmesi bakımından ustalık becerisi gerektirir.
Bileşim ve üretim kimliği
Salamura hamsi önce ayrı hazırlanır. Ekmek hamuruna domates, kuru soğan, pırasa, pazı, maydanoz, kırmızıbiber, zeytinyağı, tereyağı ve biber salçası katılır. Hamsinin kılçıkları salamura hazırlığında bırakılır; ekmek hazırlığında ayıklanır.
İşlem ve miktar kapsamı
Salamura hamsinin bekletilmesi ve saklanması, pişmiş ekmeğin muhafazasından ayrı aşamalardır. Pişmiş ürün buzdolabında 1–2 gün saklanabilir. Tepsinin örtülerek yarım saat bekletilmesi ise pişirme sonrası sunuma hazırlıktır.
Hamur ve ekmek nasıl hazırlanır?
Salamura hamsi ve ekmek hazırlığının kapsamı
Hopa Hamsili Ekmeği, geleneksel olarak Hopa ilçesinde üretilen mısır unu ve Hopa ilçesi kıyılarında avlanan balıklar kullanılarak üretilir. Hopa Hamsili Ekmeğinin üretimi, salamura hamsinin hazırlanması ve hamsili ekmeğin pişirilmesi olmak üzere iki aşamadan oluşur.
Hamsi salamurasının bileşenleri
- 1,5 kg hamsi
- 0,5 kg iri taneli kaya tuzu
Hamsilerin temizlenmesi ve salamuraya alınması
Hamsiler, içleri temizlenip kafaları kesildikten sonra kılçıkları çıkarılmadan birkaç defa temiz sudan geçirilir. Kılçıkların çıkarılmaması, balıkların hamsi şeklini kaybetmemesi ve birbirine karışmaması açısından önemlidir. Cam kavanozun en altına bir miktar kaya tuzu konup üzerine bir sıra hamsi dizilir. Kavanoz doluncaya kadar bu işlem tekrarlanır. En üste bir kat kaya tuzu konulduktan sonra kavanoz sıkıca kapatılır.
Ekmeğin hamur ve harç bileşenleri
- 250 g salamura hamsi
- 1 kg domates
- 500 g kuru soğan
- 1 demet pırasa
- 1 bağ pazı
- 1 demet maydanoz
- 1 adet kırmızıbiber
- 170 ml zeytinyağı
- 30 g tereyağı
- 35 g biber salçası
- 500 g mısır unu
- 8 g tuz
- 170 ml ılık su
Hamsinin kılçığını ayırma ve domates soyma
Balıkların kılçıkları ayıklanır ve domateslerin kabukları soyulur.
Sebze ve hamsinin doğranması
Soğan, pırasa, pazı, maydanoz, kırmızıbiber, domates ve hamsi ince ince doğranır.
Sebzeli mısır hamurunu yoğurma ve tepsiye yayma
Üzerine zeytinyağı, tereyağı, biber salçası, mısır unu, tuz ve ılık su eklenerek iyice yoğurulur. Genişçe bir tepsi zeytinyağı ile yağlandıktan sonra yoğrulmuş malzemeler, 3 cm kalınlığında bir daire oluşturacak şekilde tepsiye yayılır.
Fırında pişirme
180 °C sıcaklıktaki fırında 1,5 saat pişirildikten sonra fırından çıkarılır.
Muhafaza koşulları
En az bir hafta bekletilerek kullanıma hazır hale gelen salamura hamsi, serin ve güneş görmeyen bir yerde bir yıl kadar muhafaza edilebilir. Buzdolabında 1–2 gün süreyle muhafaza edilmesi mümkündür.
Yöresiyle bağı nedir?
Hopa Hamsili Ekmeğinin geçmişi eskiye dayanır. Üretimi, coğrafi sınıra özgü koşullar barındırır ve ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hopa Hamsili Ekmeğinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu sebeplerle Hopa Hamsili Ekmeğinin coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Tepsinin üstü örtülüp yarım saat bekletildikten sonra salatalık, turp veya soğan gibi garnitürlerle servis edilir. Hopa Hamsili Ekmeği genellikle sıcak olarak tüketilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
904 tescil numaralı Hopa Hamsili Ekmeği mahreç işareti olarak 24 Eylül 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Hopa Hamsili Ekmeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hopa Hamsili Ekmeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hopa Ticaret ve Sanayi Odasının koordinasyonunda ve Hopa Esnaf ve Sanatkârlar Odası, Hopa İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Hopa Ticaret ve Sanayi Odasından konuda uzman birer kişinin katılımıyla üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından, düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; Hopa Hamsili Ekmeğinin üretiminde kullanılan malzemelerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ve Hopa Hamsili Ekmeği ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
