Coğrafi işaretli ürün · Tekirdağ
Tekirdağ’ın Hayrabolu ilçesinde taze tuzsuz peynir ve irmikli hamur yarım küre biçiminde fırınlanır. Kuru veya şerbetlenmiş halde sunulan tatlı, isteğe bağlı ceviz, fındık, tahin ve kaymakla tamamlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hayrabolu Tatlısı nedir?
Hayrabolu Tatlısı; Tekirdağ ili Hayrabolu ilçesinin Trakya şivesinde söylenişi Hayrabol ismiyle de bilinen ana malzemesi irmik ve tuzsuz peynir olan şerbetli bir yöresel tatlıdır. Kurutulmuş halde satılan Hayrabolu Tatlısı, fırınlanarak 8 ay süreyle muhafaza edilebilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Taze peynir ve irmikli hamur
Hamurda taze tuzsuz inek peyniri ve irmik temel bileşenlerdir. Hamur yarım küre biçiminde şekillendirilip fırınlanır.
Kuru ve şerbetli ürün durumları
Fırınlanıp kurutulmuş ürün paketli; şerbetlenmiş ürün servise hazır olarak sunulur. İki durumun muhafaza koşulları birbirinden ayrılır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Peynirin süt kaynağı
Hayrabolu Tatlısı; bölgedeki ovalarda beslenen inek sütünden yapılan taze tuzsuz peynir ile üretilir.
Malzemeler ve ölçüler
- %57 tuzsuz taze peynir
- %11 yumurta (tercihen köy yumurtası)
- %3 un (tercihen coğrafi sınırda üretilen un)
- %28 irmik
- %1 karbonat
Peynir üretiminde 100 kg süt için 20 g peynir mayası kullanılır.
- 20 g peynir mayası
- 1 kg şeker
- 1 kg su
- 1 kaşık limon suyu
Hazırlama ve pişirme
İmalata alınan çiğ süt süzülüp 70 ℃’ye kadar ısıtılır sonra 35±5℃’ye kadar soğutulur. 100 kg süt için 20 g peynir mayası ilave edilip 1–2 saat mayalanması beklenir. Mayalanma işlemi tamamlandıktan sonra pıhtı kırılır ve peynir altı suyunun tamamı uzaklaştırılıncaya kadar süzülür. Süzme işlemi tamamlanan peynir, kıyma makinesinde iyice parçalanır.
Küçük parçalara ayrıldıktan sonra yumurta, irmik, un, karbonat katılarak iyice yoğurulur.
Elde edilen hamur, bekletilmeden makinada yarım küre şeklinde kesilerek tepsilere dizilip 330 ℃’de 15–17 dakika pişirilip daha sonra oda sıcaklığında soğutulur.
Kaynatma işlemi
Geniş ve derin bir kap içerisinde şeker, su ve limon suyundan oluşan karışım hazırlanıp içine; ürünün oda sıcaklığında soğutulmuş hali ya da fırınlanarak kurutulmuş hali şerbet içinde eş zamanlı olarak kaynatılır. Bu aşamada ürünlerin her birinin içinin ve tüm yüzeylerinin şerbetlenmesi için ara ara çevrilir. Şerbeti çektikten sonra ayrı bir kaba alınıp soğumaya bırakılır.
Ürünün ambalajlanması
Hayrabolu Tatlısı; kuru olarak satışa sunulacaksa yaklaşık iki saat dönerli fırınlarda kurutulduktan sonra gıda ile temasa uygun ambalajda paketlenir.
Nasıl muhafaza edilir?
Kuru ürün, dönerli fırında yaklaşık iki saat kurutulup gıdayla temasa uygun ambalajda paketlenir; sicil sekiz aylık muhafaza verir. Şerbetlenmiş ürün ise +4°C’de tutulmak koşuluyla on gün içinde tüketilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hayrabolu Tatlısının geçmişi eskiye dayanır ve üretiminin özellikle tuzsuz peynirin hazırlanması ve diğer işlemleri ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hayrabolu Tatlısının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir. Hayrabolu Tatlısının yöreye özgü üretim metodu olup coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Hayrabolu Tatlısının üzerine, tercihe bağlı olarak kırık ceviz içi, fındık içi, tahin ve kaymak konularak servisi yapılabilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicil tatlının 1972 yılında Hayrabolu’da üretilmeye başladığını belirtir. İlk yıllardaki Kadı Göbeği Tatlısı adı zamanla Hayrabolu Tatlısına dönüşmüştür; peynirli bileşimi nedeniyle peynir tatlısı adı da kullanılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
839 tescil numaralı Hayrabolu Tatlısı mahreç işareti olarak 9 Ağustos 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Hayrabolu Tatlısı ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur. Ürünün ambalajlı olması durumunda Hayrabolu Tatlısı ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan malzemelerin uygunluğunu, tuzsuz peynirin uygunluğunu, üretim metodunun uygunluğunu ve Hayrabolu Tatlısı ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil sahibi, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Hayrabolu Belediyesinin koordinatörlüğünde; Hayrabolu Belediyesi, Tekirdağ İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Tekirdağ İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Hayrabolu Esnaf ve Sanatkârlar Odasından konunun uzmanı birer kişi olmak üzere en az üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman yapılır.
