Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay’da kışlık kabak dilimleri kireç kaymağında bekletilir, yıkanıp şerbette pişirilir. Dışı gevrek ve cam görünümünde, içi yumuşak tatlı hilal veya küp biçiminde, isteğe bağlı tahin ve cevizle sunulur.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Kabak Tatlısı nedir?
Hatay Kabak Tatlısı, Hatay’ın kışlık kabaktan yapılan şerbetli tatlısıdır. Kabak kireçli çözeltide bekletilip yıkanır; pişince dışı gevrek, içi yumuşak yapı kazanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kışlık kabak ve kesim
Sicil Cucurbita maxima ve Cucurbita moschata türü kışlık kabakları kapsar. Hilale benzer dilimler veya küp biçimli sunumlar vardır.
Kireç kaymağı işlem çözeltisi
Buradaki kireç kaymağı süt kaymağı değildir; sicil, kireç su karışımının dinlenmesiyle çökelti üzerinde kalan çözeltiyi bu adla tanımlar. Bu işlem dış yüzeyin daha sert, gevrek ve cam görünümünde; iç kısmın daha yumuşak olmasını sağlar.
Şerbetli pişirme ve üstlük
İşlem görmüş kabaklar yıkanır ve şerbette pişirilir. Tahin ve dövülmüş ceviz isteğe bağlı servis üstlüğüdür; işlem çözeltisiyle veya tatlının ana gövdesiyle aynı bileşen rolünde değildir.
Sicildeki üretim anlatımı
İşlem çözeltisinin hazırlanması
Sicil 9 litre suya 1 kg sönmemiş kireç eklenip karıştırılmasını ve bir gece dinlendirilmesini belirtir. Dibe çöken kirecin üstündeki çözelti kullanılır. Girdinin gıda kullanımına uygun saflık ve işlem koşulları ayrıca teyit konusudur; yapı veya endüstri kireci olarak yorumlanmaz.
Kabağı kesme ve bekletme
Kabak yıkanıp ikiye bölünür, çekirdek yuvası ve kabuk çıkarılır. 2–4 cm kalınlıkta hilal dilimleri kapta katmanlanır; tamamını örten çözelti içinde en az bir gece bekletilir.
Yıkama ve şerbetli pişirme
Kabaklar çözeltiden alınıp birkaç saat suda bekletilir ve birkaç kez yıkanır. Şeker ve su kaynakta 1/1 oranında verilir; ölçüm temeli belirtilmediği için kütle-hacim dönüşümü yapılmaz. Her kg kabağa 5–10 g limon tuzu eklenir; orta ateşte şerbet emilinceye kadar pişirilir.
Kıvam kontrolü ve sunuma hazırlık
Çatal kabağın yarısına kadar batırılır; açılan deliklere şerbet dolduğunda pişirme bitirilir. Bir gün dinlendirilen tatlı doğrudan veya vakumlu ambalajla sunulur; hilal veya küp biçimi tahin ve cevizle tamamlanabilir.
Şerbetin dokuya nüfuzu
Çatalın açtığı delikler şerbetle dolduğunda pişirme işlemi sonlandırılır.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Paketlenmemiş ürün
Sicilde paketlenmemiş tatlının buzdolabında bir hafta muhafazası belirtilir. Bu koşul, ambalajlı ürünün farklı süre ve işlem kapsamından ayrıdır.
Vakumlu ambalaj
Vakumlu ürün için kaynak bir ay süre verir; saklama sıcaklığı aynı cümlede açıkça belirtilmez.* Bu kapsam teyit bekler; vakum, oda sıcaklığında saklama veya her ambalajda aynı raf ömrü anlamına gelmez.
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre paketlenmemiş ürün için buzdolabında bir hafta, vakumlu ambalaj için bir ay yazılıdır; ikinci koşulda sıcaklık açıkça belirtilmez. Vakumlu ürünün sıcaklık, ambalaj ve süreç kapsamı teyit edilmeden oda sıcaklığında bir ay saklanabilir anlamı verilmez. Eksik koşulların bu ürüne ve belirtilen işlem aşamasına ait teknik kayıtlarla tescil ettiren tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay Kabak Tatlısının üretimi, coğrafi sınıra özgü koşullar bulundurur ve özellikle kireç kaymağında dinlendirilmesi aşaması ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hatay Kabak Tatlısının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Hatay Kabak Tatlısının geçmişi eskiye dayanır ve coğrafi sınıra özgü koşullar bulundurur ve özellikle kireç kaymağında dinlendirilmesi aşaması ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Sicildeki sunum anlatımı
Hilale benzer şekilde veya küçük parçalar halinde kesilerek ve isteğe bağlı olarak üzerine tahin dökülüp dövülmüş ceviz içi serpilerek servis yapılır. Hatay Kabak Tatlısı, bir gün dinlendirildikten sonra, doğrudan veya vakumlu ambalajla paketlenerek satışa sunulur.
Hatay Kabak Tatlısı hilal şeklinde veya küpler halinde doğranarak ve isteğe bağlı olarak üzerine tahin dökülüp dövülmüş ceviz içi serpilerek servis yapılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
915 tescil numaralı Hatay Kabak Tatlısı mahreç işareti olarak 5 Ekim 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Kabak Tatlısı ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hatay Kabak Tatlısı ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii tarafından; Hatay Kabak Tatlısının üretimi, üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk; ambalajlama ve muhafaza koşullarının uygunluğu; ürünün sunum şeklinin uygunluğu ile Hatay Kabak Tatlısı ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Antakya Ticaret ve Sanayi Odasının koordinasyonunda ve Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü ile Antakya Ticaret ve Sanayi Odasından konuda uzman birer kişinin katılımıyla üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından, düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Kabak Tatlısında kabak parçaları kireçli suda bekletilip yıkandıktan sonra şerbetle pişirilir. Bu hazırlık dış yüzeyin diriliğini korurken iç kısmın yumuşamasını sağlar. Hatay’ın meyve ve sebze tatlılarındaki kıvam bilgisini örnekler. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
