Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay’da süt ve mısır nişastalı muhallebi soğutulup küçük küplere ayrılır. Kâsedeki küpler sütlü dondurma ve gül şerbetiyle tamamlanır; pembe görünümüyle tanınan tatlı günlük hazırlanıp tüketilir.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Haytalı nedir?
Hatay Haytalı; süt ve mısır nişastası ile hazırlanan muhallebinin buzdolabında dinlendirildikten sonra 5 cm’lik karelere kesilmesi, karelerin küçük küplere bölünmesi, üzerine sütlü dondurma koyulup gül şerbeti dökülmesi suretiyle Hatay ilinde üretilen sütlü tatlıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Muhallebi küpleri
Süt ve mısır nişastalı muhallebi dinlendirilip küçük küplere ayrılır. Küpler kâsede sunumun tabanını oluşturur.
Sütlü dondurma ve gül şerbeti
Muhallebiye sütlü dondurma ve gül şerbeti eklenir. Sicil pembe görünümü gül şerbetiyle ilişkilendirir; bu sunum bileşenleri muhallebiden ayrı hazırlanır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Yüz elli porsiyonluk üretim ölçeği
Sicilde muhallebi, gül şerbeti ve sütlü dondurma bileşenleri 150 porsiyonluk üretim için ayrı verilir. Bu miktarlar tek kâsenin içeriği değildir.
Muhallebi bileşenleri
- 15 litre süt
Malzemeler ve ölçüler
- 1,5 kg mısır nişastası
Gül şerbeti bileşenleri
1,5 litre gül suyu 20 litre su
Bileşenler ve hazırlık
- 4 kg beyaz şeker
- 6 kg beyaz şeker
- 150 g toz salep
- 100 g vanilya
Sütlü dondurma bileşenleri
- 30 litre süt
Sütlü Dondurmanın Hazırlanması
Süt, gıda ile temasa uygun bir kazanda kaynamaya bırakılır. Kaynamaya başladıktan 30 dakika sonra beyaz şeker, toz salep ve vanilya eklenip karıştırılır. 2 saat dinlendirilen karışım, dondurma makinesinde 35–40 dakika çekilir.
Gül Şerbetinin Hazırlanması
Gül suyu, su ve beyaz şeker bir kapta karıştırılır.
Muhallebinin Hazırlanması
Gıda ile temasa uygun bir kazanda kaynatılan süte mısır nişastası eklenip kısık ateşte sürekli karıştırılarak muhallebi kıvamını alıncaya kadar pişirilir. Pişen muhallebi, bir tepsiye 3–3,5 cm kalınlığında dökülür. Soğuduktan sonra buzdolabına koyularak 6 saat dinlendirilir. Dinlendirilmiş muhallebi 5 cm’lik kareler halinde kesilir, küçük küplere bölünür ve kâselere yerleştirilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Tamamlanmış tatlı günlük üretilip tüketilir. Sicildeki buzdolabında dört günlük muhafaza yalnız muhallebiye aittir; dondurma ve şerbetle birleştirilmiş kâsenin dört gün saklanacağı anlamına gelmez.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay Haytalı Hatay ilinde köklü bir geçmişe sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hatay Haytalının tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir.
Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır.
Sicil, üretimin önce Hatay’ın Haytalı köyünde başladığını, talep arttıkça il geneline yayıldığını anlatır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Servisi kâse içinde yapılır. Hatay Haytalının üretimi, muhallebi küplerinin üzerlerine sütlü dondurma koyulup gül şerbeti dökülerek tamamlandıktan sonra servisi yapılır. Hatay Haytalı günlük olarak üretilip tüketilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1812 tescil numaralı Hatay Haytalı mahreç işareti olarak 21 Ocak 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Haytalı ibaresi, sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hatay Haytalı ibaresi, logosu ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Özellikle muhallebinin, sütlü dondurmanın ve gül şerbetinin hazırlanması ile sunum aşamaları olmak üzere üretim metoduna uygunluk. Ürünün özelliklerinin uygunluğu. Hatay Haytalı ibaresi, logosu ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliğinin koordinasyonunda ve Hatay Valiliği ile Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün konusunda uzman kişilerin katılımıyla üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu.
Logo kullanımı
Sicilde logo kullanımı isteğe bağlıdır; coğrafi işaret ibaresi ve mahreç işareti ambleminin görünür kullanımı ayrıca tanımlanır.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Haytalısında pişirilen muhallebi soğutulup dinlendirilir ve küçük küpler hâlinde kesilir. Dondurma ve gül şerbetiyle sunulur. Hatay’ın soğuk tatlı kültürüne ait bu üründe bileşenler servis sırasında bir araya getirilir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
