Coğrafi işaretli ürün · Ordu
Ordu’nun Gürgentepe ilçesinde sırık veya askı sisteminde yetiştirilen battal fasulyedir. İri, beyaz ve böbrek biçimli taneleri, uzun ve düz baklaları vardır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gürgentepe Çoban Fasulyesi nedir?
Gürgentepe Çoban Fasulyesi; Gürgentepe ilçesinde yetişen Phaseolus Vulgaris L. çeşidi battal fasulyedir. Gürgentepe Çoban Fasulyesinin iri ve böbrek şeklinde beyaz renkli taneleri vardır.
Ayırt edici özellikleri
Sağlıklı, büyük ve iyi özelliklere sahip olan tohumluk taneler; sırıkların en alt sırasından toplanır.
Tohumluk taneler ayrıldıktan sonra fasulyeler %13–15 nem oranına gelinceye kadar kurutulur.
Bakla içinde ortalama 4–5 adet tohum bulunur.
Gürgentepe Çoban Fasulyesi bu nedenle 248–496 kg/da verim sağlar.
Sicilin açıklama metninde bin tane ağırlığı 925–1512 g, tablosunda ise 924–1512 g olarak verilir. Su alma indeksi satırında en düşük değer 1,1, en yüksek değer 0,80 yazılıdır. Bu kaynak farkları tahminle değiştirilmemiştir.
Bitki ve meyve özellikleri
Sırık veya askı siteminde yetiştirilen yıllık bir bitkidir.
Hammadde ve bileşim
Üretiminde, tohumluk olarak kullanılmak üzere bir önceki hasat döneminde ayrılan taneler kullanılır.
Üretim tekniği ve ustalık
Baklaları uzun ve düz şekillidir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Gürgentepe Çoban Fasulyesi Nasıl Yetiştirilir?
Toprağın hazırlanması
Gürgentepe Çoban Fasulyesi yetiştirilecek tarla, sonbaharda derin bir şekilde sürülerek bırakılır. İlkbahar mevsiminde toprak tava geldiğinde yüzeysel bir şekilde tekrar sürülür. Ekim zamanı, baharın son soğuklarının zarar vermemesi için mayıs ayının ilk haftasıdır. Bu aylarda hava sıcaklığı ortalama 12°C olduğu için çimlenme ve çıkış oluşur. Ekim, 50 cm sıra arasında ve 15 cm sıra üzeri aralıklarla yapılır.
Ekim derinliği hafif toprakta 8–10 cm aralığında, ağır toprakta ise 6–8 cm aralığında olmalıdır.
Gübreleme işlemi
Gübre uygulaması toprak analizi sonuçlarına göre yapılmakla birlikte, genellikle dekara 4 kg azot (N) ve 6 kg fosfor (P O ) gübresi verilir. Coğrafi sınırda genellikle yanmış ahır gübresi kullanılır.
Sulama ve çapalama
2 2 Gürgentepe Çoban Fasulyesinin tarımında en önemli bakım işlemi çapalama ve ot kontrolüdür. Yabancı otlarla mücadele, bitkilerin 3–4 yaprak olduğu devrede 3–5 defa çapa ve elle ot alımı şeklinde yapılır. Ekimden sonra yağmur yağmışsa veya sulama yapılmışsa oluşan kaymak tabakasının hafif çapalama ile kırılır. Coğrafi sınır yağışlı bir iklime sahip olduğundan sulamaya çok ihtiyaç duyulmaz.
Hasat işlemi
Hasat işlemi eylül ayının sonu – ekim ayı başı itibarıyla başlar. Bitkilerin ve baklaların sararıp tanenin sertleştiği evre hasat için en uygun zamandır.
Kurutma işlemi
Toplanan bitkiler harmanlarda kurutulur. Kuruyan baklalar ayıklanır ve nem oranı % 13–15 oluncaya kadar kurutma işlemine devam edilir.
Tohum hazırlığı
Sırıkların en alt sırasından toplanan ve sağlıklı, büyük ve iyi özelliklere sahip olan taneler, bir sonraki ekim döneminde tohumluk olarak kullanılmak üzere ayrılır.
Muhafaza koşulları
Aynı nem koşullarında depolanarak 12 ay muhafaza edilebilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Gürgentepe Çoban Fasulyesi, volkano sedimanter özelliği olan topraklarda yetişir. Coğrafi sınırın bol yağış alması, yabani bitkilerin zamanla çürüyerek tabii gübreye dönüşmesini sağlayarak toprağın verimini artırmıştır. Gürgentepe Çoban Fasulyesinin geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeplerle coğrafi sınırla ün bağı bulunan Gürgentepe Çoban Fasulyesinin tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Gürgentepe Çoban Fasulyesi, % 13–15 oranında neme sahip kuru fasulye olarak, gıda ile temasa uygun ambalajlarda paketlenerek satışa sunulur.
Kökeni ve üretim geleneği
Coğrafi sınırın tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1256 tescil numaralı Gürgentepe Çoban Fasulyesi mahreç işareti olarak 11 Kasım 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Gürgentepe Çoban Fasulyesi ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gürgentepe Çoban Fasulyesi ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Ordu İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün koordinatörlüğünde; Ordu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Ordu Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Ordu Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler; tohum ekimi ile bitki yetiştirme ve hasat dönemi olmak üzere düzenli olarak yılda 2 kere yapılır. Gerekli görülmesi veya şikâyet olması halinde ise her zaman denetim yapılır.
Denetim dönemleri ve denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Tohum ekim dönemi denetimi: Nisan-mayıs ayında yapılan denetimdir. Toprak hazırlığının, tohumluk materyalin ve ekim şartlarının uygunluğu denetlenir. Bitki yetiştirme ve hasat dönemi denetimi: Eylül-ekim aylarında yapılan denetimdir. Özellikle bitki gelişiminin, hasat zamanının, ürün özelliklerinin, depolama koşullarının ve Gürgentepe Çoban Fasulyesi ibaresi, logosu ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
