Coğrafi işaretli ürün · Konya
Konya’nın Beyşehir ilçesindeki Akçabelen Mahallesinde yerel tohumlarla yetiştirilir. Kuru ve taze tüketilir; ipliksiz baklaları olgunlaşırken yeşilden kırmızıya döner.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Akçabelen (Çetmi) Şeker Fasulyesi nedir?
Akçabelen (Çetmi) Şeker Fasulyesi kuru fasulye olarak önemli bir besin kaynağı olduğu gibi, baklaların ipliksiz olması dolayısı ile taze fasulye olarak da oldukça aranan bir üründür. Kaliteli ürün alabilmek için bakım işleri büyük titizlikle yapılmakta olup bitkiler sarılıcı formda olduğundan genellikle sırık kullanılır.
Ayırt edici özellikleri
Akçabelen Mahallesi 1214 m rakımıyla, Toros Dağlarının hemen eteğinde ve geçiş bölgesi diye nitelendirebileceğimiz bir konumda bulunur.
Ayrıca Akçabelen, doğusundan itibaren Karacadağ, Karadağ, Dikenli Dağ, İpeler Dağı ve Ekinlik Dağı ile çevrilidir.
Sulama suyu, kış aylarında ormanlarla kaplı dağlara yağan kar ve yağmurların toplandığı Derebucak Barajından ve içme suyu kalitesindeki yeraltı su kaynaklarından karşılanır.
Uzun yıllardan beri dışarıdan hiç tohum alınmadan aynı tohumlarla üretim yapılır.
Hatta baklalar olgunlaşmaya başladığında bakla rengi yeşilden kırmızıya dönmekte ve bu zamanda toplanan baklalar barbunya olarak alıcı bulur.
Akçabelen Mahallesinde tarım alanları küçük ve parçalı olduğundan üretim küçük aile işletmelerinde yapılır. Sırıkla yetiştirilen bitkilerin alt baklaları da güneş ışığından yararlanır; bu durum tanelerin iri ve üniform olmasına katkı sağlar.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler sicildeki ölçümleri gösterir.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicilde ürünün karakterizasyonu için verilen değerlerdir; denetim yöntemi veya denetim takvimi değildir.
Bitki ve meyve özellikleri
Akçabelen, doğal bitki örtüsü olarak geniş orman alanları ile kaplıdır.
Tablo-2: Fiziksel ve kimyasal özellikler (devamı)
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
İpliksiz bakla
İpliksiz baklalar olgunlaşırken yeşilden kırmızıya döner.
Yerel tohum
Üretimde Akçabelen yöresinin yerel tohumları kullanılır.
Akçabelen (Çetmi) Şeker Fasulyesi Nasıl Yetiştirilir?
Örneğin, çiçeklenme ve bakla dönemi olan ve bitkinin en yüksek su tüketimi olduğu temmuz-ağustos aylarında 4 günde bir 6–8 saat sulama yapılır.
Toprağın hazırlanması
Tarla, sonbaharda birincil toprak işleme aletlerinden soklu pulluk ile yaklaşık 20 cm derinlikte sürülür.
Gübreleme işlemi
Ekimden önce toprak tahliline göre gerektiğinde uygun miktarda taban gübresi uygulandıktan sonra 8 cm derinlikten kültivatör + tırmık kombinasyonuyla ikinci toprak işlemesi yapılır. Nisan ve mayıs aylarında genellikle at yahut bahçe traktörü ile 50 cm sıra aralığı ile açılan çizilere elle 12 cm sıra üzerine ve 5–6 cm derinliğe tohumlar elle bırakılmak suretiyle ekim yapılır. Son yıllarda mibzer ile ekim de yaygınlaşmaya başlamıştır.
Ekimler toprak tavlı iken yapılırsa çıkış için su verilmez.
Sulama ve çapalama
Toprak tavı yok ise çıkış için ihtiyaç duyulan su; damla veya yağmurlama sulama yöntemiyle verilir. Eğer yağış veya sulamadan dolayı çıkıştan önce kaymak tabakası oluşmuş ise kaymak tabakasının kırılma işlemi yapılmalıdır. Yabancı ot kontrolü ve boğaz doldurma amacıyla 2 defa çapalama işlemi yapılır. Kol atmaya başladığında eğer imkân var ise sırığa alınır.
Gübreleme — 2. aşama
Sulama, ilaçlama ve gübreleme gibi diğer bakım işleri nisan-ağustos ayları arasında yapılır. Gübreleme taban gübresi olarak nisan-mayıs aylarında ekim ile birlikte verilir. Üst gübreleme ise çıkıştan sonra ilk çapa döneminde azot, çiçeklenme dönemi fosfor ve tane dolum döneminde potasyum damla sulama sistemi ile verilir.
Sulama ve çapalama — 2. aşama
Sulama ise ilk çıkıştan sonra yağışlar göz önüne alınarak toprak yapısına göre değişmekle birlikte 10–20 gün arasında ilk sulama yapılır. Daha sonraki sulama aralıkları bitkinin vejetasyon dönemlerine göre 4–7 gün de bir yapılır. Sulama hasat zamanına 7–10 gün kalana kadar devam eder. İlaçlama ise bitkinin vejetasyon dönemine göre, hastalık ve zararlı etmenlerin bitkide görülmesiyle başlar.
Genellikle çiçeklenme öncesi başlar ve hastalık ve zararlı etmenin seyrine göre hasada 20–25 gün kala sonlandırılır. Organik olarak yetiştirilecek ise organik tarım yönetmeliğine uygun preparatlar kullanılır.
Hasat işlemi
Vejetasyon süresi sonunda hasat olgunluğuna gelen bitkiler elle yolunarak kuruması için desteler halinde tarlada bırakılır. Harmanlama için yeterince kurutulan bitkiler için patoz diye tabir edilen harman makinesi ile harmanlama işlemi gerçekleştirilir.
Muhafaza koşulları
Uzun yıllardan beri bu bölgede yetiştirilmiş ve muhafaza edilmiş olan Akçabelen (Çetmi) Şeker Fasulyesi tohumluk olarak kullanılır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Fasulyenin yetiştirilme dönemlerinde (vejetasyon süresi – 20 Nisan/10 Eylül) gece ve gündüz sıcaklıkları farkı yüksektir. Gece ve gündüz sıcaklık farkı bitkinin vejetasyon süresini artırmakta dolayısıyla geç olum sağlar. Tarımda kullanılan arazilerinin büyük bir bölümünün eskiden orman olması nedeniyle; organik maddece zengin, tuzluluk yönünden sıkıntısız ve besin madde dağılımı homojen bir toprak yapısına sahiptir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
447 tescil numaralı Akçabelen (Çetmi) Şeker Fasulyesi menşe adı olarak 29 Ağustos 2019 tarihinde tescil edilmiştir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim; Akçabelen Tarımsal Kalkınma Kooperatifi koordinatörlüğünde Beyşehir İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Beyşehir Ziraat Odası Başkanlığı, Konya Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü, Konya İl Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğünün en az 3 tanesinin katılımı ile oluşturulacak denetim merci tarafından denetlenecektir.
Akçabelen (Çetmi) Şeker Fasulyesinin ürünün tanımı ve ayırt edici özellikleri ile üretim metodunda belirtilen özelliklere uygunluğuna ilişkin denetimler, üretim, pazarlama ve satış aşamaları için denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Yıllık rutin denetimlerinin dışında şikâyet, ek talep vb. durumlarda gerektiğinde denetim yapılacaktır. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
