Coğrafi işaretli ürün · Tokat
Tokat’ın Erbaa ilçesinde yetişen Narince üzümünün nazik asma yaprakları sıcak su ve tuzla salamuraya hazırlanır. Kısa süreli bekletmenin ardından süzülüp demetler halinde ambalajlanan yapraklar, serin ve ışık almayan yerde saklanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Erbaa Narince Bağ Yaprağı nedir?
Erbaa Narince Bağ Yaprağı, Erbaa ilçesinin bağlarında yetişen Narince üzüm çeşidinden elde edilen salamuralık asma yaprağıdır.
Erbaa Narince Bağ Yaprağı düşük kalori ve yüksek oranda diyet lif içerir. Narince üzüm çeşidi ülkemizin en kaliteli beyaz şaraplık çeşitlerindendir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Erbaa’da Narince asma yaprakları uzun süredir salamuralık olarak toplanıp ticari olarak pazarlanır. Yöre örneklerine ait fiziksel ve kimyasal ölçümler ayrı tablolarda gösterilir.
İlk tablo, on yöreden alınan salamura yaprak örneklerinin renk ölçümlerini, enini, boyunu, alanını ve 100 g içindeki yaprak sayısını içerir.
Fiziksel özellikler — yöre örnekleri
Sicildeki on yöre örneğinin ölçümleridir; tek bir ürün partisi için sınır veya üstünlük kararı değildir.
Kimyasal tablo, aynı yöre örnekleri için enerji, besin bileşenleri, vitaminler, toplam fenolik madde, asitlik ve pH ölçümlerini içerir.
Kimyasal özellikler — yöre örnekleri
Sicildeki on yöre örneğinin ölçümleridir; tek bir ürün partisi için sınır veya üstünlük kararı değildir. (*) Enerji için sicilde “Digestible enerji hesabıdır” notu verilir.
* Ürünün sicil belgesinde K1 vitamini tablosunun başlığında µg/100 g, açıklama metninde ise 411 mg/100 g yazılmaktadır; birimler uyuşmamaktadır. Bu noktanın açıklığa kavuşması için TÜRKPATENT ile tescil ettiren ve denetleyen kurumların (Erbaa Ticaret ve Sanayi Odası; Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bağcılık Bilim Dalı; Tokat Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü; Erbaa Belediyesi; Erbaa Ziraat Odası; Erbaa Gıda, Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüğü) teyidi beklenmektedir.
Sayısal özellikler
Tokat Bölgesi’nde salamuralık asma yaprağının en fazla üretildiği yer Erbaa ilçesi olup, bölgede en önemli tarım sektörlerinden birisi durumundadır.
İlçenin üzerinde bulunduğu ovanın kuzeyinde; Canik dağı içinde değerlendirilen Karınca Dağı, güneyinde Sakarat ve Boğalı Dağları, doğu ve batısında da bu dağların uzantıları yer almaktadır.
Rakımı ortalama 245 m olan Erbaa, Tokat'ın en düşük rakım değerlerine sahip ilçesidir.
Bölge düşük rakım ve uzun vejetasyon dönemi ile Tokat'ın diğer ilçelerinden ayrılmaktadır.
Erbaa bölgesinde yetişen ve salamura yapılarak ticari olarak değerlendirilen asma yaprağının en önemli özelliği, yöre ekolojisinin kattığı fiziksel ve kimyasal üstün özellikler ile kısa sürede pişme özelliğidir.
Ortalama olarak bağlarda dekardan 500–600 kg asma yaprağı toplanmaktadır.
Erbaa Narince Bağ Yaprağı mineral maddeler açısından zengindir.
Hammadde ve bileşim
Vitamin içeriği açısından zengin Erbaa bağ yaprağının 100 gramında yaklaşık olarak; K1 vitamini 411 mg, C vitamini 10,9 mg, B1 vitamini 0,01 mg, B6 vitamini 0,21 mg, toplam fenolik bileşik madde miktarı ise 972 mg/GAE dir.
Sayısal özellikler · 2
Yaprakları ise, ülkemizin en kaliteli ve en fazla üretilen salamuralık asma yapraklarından birisidir.
Yurt içi ve yurt dışı piyasaya asma yaprağının ticari olarak yayılması bölgede üretilen yapraklar sayesinde olmuştur.
Bölgede yoğun olarak asma yaprağı yetiştirilen 10 farklı köyden örnekleme yolu ile üreticilerden temin edilen salamura asma yapraklarının fiziksel, kimyasal ve besin maddesi içeriğine yönelik özellikler aşağıdaki tablolarda yer almaktadır.
Erbaa yöresinde mayıs ortalarından temmuz ortalarına kadar 5–6 dönemde hasat yapılır. Yıllık sürgünlerin uç kısmındaki üçüncü ve dördüncü nazik yapraklar sabah erken saatlerde toplanır.
Kaba, dolu, zararlı ve hastalık gibi etmenlerden etkilenen yapraklar toplanmamaktadır.
Sayısal özellikler · 3
Toplanan yapraklar demetlenme sonrası kızışmadan %10 tuz içeren sıcak su haşlanarak salamura yapılmaktadır.
İlk dört dönemde toplanan yapraklar zeytinyağlı dolma yapımında, beşinci ve altıncı dönemde toplanan yapraklar ise etli dolma yapımında kullanılmaktadır.
Erbaa bölgesinde yaprak toplanan asmalar 110R ve 1103 Paulsen anacına aşılı olup, bağların ekonomik ömrü 40 yıldır.
Erbaa Bölgesinde yetiştirilmiş ve salamura yapılmış Narince asma yapraklarının mineral madde içerikleri Ürünün ayırt edici özellikleri Erbaa bölgesinde yetişen Narince asma yaprakları tüysüz, ince, yaprak ayası az yırtmaçlı, hoş bir tada sahiptir.
Uluslararası ampelografik tanımlama sistemine göre yaprak ayasının şekli (OIV-67) yuvarlak, sap cebi (OIV-80) “U” şeklindedir.
Zeytinyağlı sarmada kullanılan yaprakların 100 gramına yaklaşık 27–30 adet yaprak girerken, etli dolmada ise 100 grama 40–45 adet salamura yaprak girmektedir.
100 gram yaprak ortalama 54 kcal, 10,3 g diyet life sahiptir.
Duyusal ve fiziksel özellikler
100 gram salamura yaprakta ortalama olarak kalsiyum 515 mg, potasyum 23 mg, Magnezyum 20 mg, fosfor 94 mg dır.
Erbaa Narince Bağ Yaprağı diğer asma çeşitlerine ait asma yapraklarından şekil, ağırlık, renk değerleri ve diyet lif içeriğinden ayırt edilebilecektir.
Diğer bölgelerde yetiştirilen Narince bağ yapraklarından ise diyet lif, mineral madde, toplam fenolik ve K1 vitamin içeriğinden ayırt edilebilecektir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Hunter renk kolorimetresi parametrelerine göre salamura yaprağın üst kısmında yapılan ölçümlerde; ortalama olarak L değeri 41, a değeri -3,21 ve b değeri 20,99 dur.
Bölgedeki yöntemlere göre salamura yapılmış Erbaa Narince yaprağı yarı geçirgen, sarımtırak yeşil renkte ve canlı bir görünüme sahiptir.
Nasıl hazırlanır ve salamuraya alınır?
Narince asma yaprağının seçimi
Üretime esas ürün Erbaa ilçesi bağlarında yetiştirilen Narince üzüm çeşidine ait asma yaprağıdır.
Hasat ve sıcak salamuraya alma
Asma yaprakları; asmaların çiçeklenme öncesinden itibaren 7–10 gün aralıklarla 5–6 dönemde hasat edilen nazik asma yapraklar (olgun yaprağın 1/3 veya 2/3 genişliğinde olan yaprak) kullanılır. Sürekli yeni gelişen taze asma yaprakları, sabah erken saatlerde sapları ile birlikte hasat edilir. Yapraklar hasat edilirken demetler halinde havalanma imkânı olan bez örtüler içerisine konulur. Hasat edilen yapraklar kızışmadan salamura işlemine geçilir.
Salamura yapılacak yapraklar, son bir kez ayıklama işlemi sonrasında düzgün şekilde dizilmiş demetler ısıya dayanıklı 50–100 litrelik plastik bidonlara dizilir. Yaprakların üzerine kanaviçe bez serilir. Bidonun üst kısmına salamura suyunun % 10 oranında iri salamura tuzu tartılarak eklenir. Paslanmaz çelik kazanlarda kaynatılan sıcak su, bidonların üzerine boşaltılır. Yapraklara salamura suyunun tam olarak nüfuz edebilmesi için mermer bloklar bırakılarak baskı yapılır.
Bekletme, süzme ve ambalajlama
Yapraklar salamura suyu içerisinde 3–5 gün bekletilir. Salamuradan çıkarılan yapraklar plastik veya tahta kasalar üzerine serilerek sularını salmaları beklenir. Süzme işlemi tamamlanan yapraklar 1, 3, 5 veya 10 litrelik plastik ambalaj malzemeleri içerisine demetler halinde basılır. Ambalajlanan salamuralık yapraklar serin, havalanabilir ve ışık almayan bir ortamda pazarlama zamanına kadar bekletilir.
Bölgede salamurada kullanılan tuzlar Türk Gıda Kodeksi tuz tebliğine (2013/48) göre NaCl içeriği, suda çözünmeyen madde miktarı, arsenik, cıva, kurşun bakır ve kadmiyum bulaşanları açısından gıda güvenliği açısından uygundur. Salamura asma yapraklarını paketleyerek satan özel ticari işletmeler, üreticilerden salamura yapılmış yaprakları satın alarak değişik ebatta ambalajlara paketleyerek piyasaya arz etmektedirler.
Hasat ve hammadde seçimi
Da, bağlarda daha önce uyanmaya neden olmakta ve daha uzun süre yaprak hasat edilebilmesine imkân vermektedir. Her hasat döneminde toplanan yapraklar ayrı ayrı bidonlarda salamura yapılmaktadır.
Yöresiyle bağı nedir?
Erbaa İlçesi Orta Karadeniz bölgesinde Tokat iline bağlı olup, Kelkit ve Tozanlı çaylarının birleşerek Yeşilırmak (İris) adını aldığı yerde bereketli topraklar üzerinde kurulmuş şirin bir ilçemizdir. İlçe toprakları, kısmen Tozanlı Çayı olmak üzere özellikle Kelkit Irmağı boyunca bir ova ile bunu çevreleyen dağlık yerler içinde yer almaktadır.
Erbaa'da Kuzey Anadolu'nun dağ silsilesi etkisini kaybettiğinden ve Yeşilırmak havasının batısında rutubetli rüzgârlara maruz kaldığından ılıman bir iklim hüküm sürmekte, kışları ılık ve yağışlı geçmektedir. Bölgede Akdeniz iklimi özelliklerini ve bu iklimi karakterize eden Lübnan sediri ve zeytin bitkilerine rastlanır. Bölge bağ toprakları tınlı bir tekstüre sahip, hafif alkali, potasyum ve fosfor açısından yeterli düzeydedir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
258 tescil numaralı Erbaa Narince Bağ Yaprağı menşe adı olarak 5 Aralık 2017 tarihinde tescil edilmiştir. İlk aşamada, coğrafi işaret logosu bulunan hologramlı etiketleri talep eden firmalar ürünü işleme ve paketleme aşamasından önce Erbaa Ticaret ve Sanayi Odası’na başvurularını yapacaklardır. Erbaa Narince Bağ Yaprağı’nı satan firmalar “Erbaa Narince Bağ Yaprağı” ibaresini, kendi adlarına Türk Patent ve Marka Kurumu’ndan tescil ettirdikleri markaları ile birlikte kullanacaklardır.
Etiketleme Teknik özelliklere göre üretimi gerçekleştirilmiş ve ambalajlanmış Erbaa Narince Bağ Yaprağı’nı paketleyerek satışa sunan firmalar, Erbaa Ticaret ve Sanayi Odası’ndan veya onun yetkili kıldığı birinden "Erbaa Narince Bağ Yaprağı" yazan etiketleri alarak ürünlerinin üzerinde kullanabileceklerdir. Her başvuru döneminde ne kadar ürün paketleyeceklerini, ürünleri hangi üreticiden ve ne miktarda aldıklarına dair bilgi bulunan ürün temin formunu başvuru aşamasında ek olarak sunacaklardır.
Denetim düzeni
Erbaa Ticaret ve Sanayi Odası’nın koordinatörlüğünde, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bağcılık Bilim Dalı, Tokat Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü, Erbaa Belediyesi, Erbaa Ziraat Odası ile Erbaa Gıda, Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüğü’nden birer elemanın katılımıyla oluşturulacak dört kişilik bir komisyon tarafından denetim işlemleri gerçekleştirilecektir.
* Sicil belgesinde beş kurumdan birer temsilci sayılmasına rağmen denetim komisyonu dört kişilik olarak tanımlanmıştır. Kurum listesi ile toplam üye sayısı uyuşmadığından temsil dağılımı net değildir. Komisyonun üye sayısının ve kurumlardan katılacak temsilcilerin tescil ettiren kurum veya TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Komisyon; denetimin gerçekleştirilmesi noktasında konusunda uzman donanımlı kişilere yetki verme, alma, denetim raporlarını inceleme, firma başvuruları hakkında nihai kararları verme, idari kararları alma, işleyiş için gerekli önlemleri alma, hakların korunması bakımından yasal ve/veya hukuki süreçleri başlatma, takip etme, tanıtım ve reklam çalışmaları konularında tam yetkili olarak faaliyet gösterecektir.
Üretim yeri ve çevresi
Denetim komisyonu Erbaa Narince Bağ Yaprağı’nın ayırt edici özelliklerinin kontrolünü ve coğrafi işarete konu ürünün üretim metoduna uygun olarak üretilip üretilmediğini ve coğrafi işaretin kullanımını denetler. Üretim yapan ve coğrafi işaret etiketi kullanacak firmalar iki aşamada kontrol edileceklerdir. Erbaa Gıda, Tarım ve Hayvancılık İlçe Müdürlüğü ÇKS kayıtlarından üreticilerin bağ alanları ve yaprak üretim miktarları her yıl düzenli olarak temin edilecektir.
Bu şekilde firmaların üreticilerden temin etkilerin yaprak miktarı ile ÇKS kayıtlarındaki miktarlarla uyuşma olup olmadığı kontrol edilecektir. İkinci aşamada ise, değişik ambalajlarla işlemini tamamlayan firmalarla iletişime geçilerek her parti ürün için farklı ambalaj içinde yer alan yaprak örnekleri alınarak komisyon tarafından uygun kaplar içinde mühürlü olarak kontrole gönderilecektir. Alınan örneklerde morfolojik gözlem ve fiziksel ölçümler yapılacak, gerekli görüldüğünde ise kimyasal analiz yapılacaktır.
Etiket ve işaret kullanımı
Değerlendirme sonucunda ürünün uygunluğu saptandığında firmaya hologramlı etiketler bedeli karşılığında verilecektir. Teknik özelliklere göre üretimi gerçekleştirilmiş ve ambalajlanmış Narince Asma yaprağını paketleyerek satışa sunan firmalar, Erbaa Ticaret ve Sanayi Odasından veya onun yetkili kıldığı birinden “Erbaa Narince Bağ Yaprağı” yazan etiketleri alarak ürünlerinin üzerinde kullanabileceklerdir. Etiketin kullanımı ve basım yetkisi Erbaa Ticaret ve Sanayi Odası’na aittir.
“Erbaa Narince Bağ Yaprağı” ibaresinin coğrafi işaret dışında etiketlenme ya da başka bir yolla kullanılması mümkün olmadığı gibi Erbaa Ticaret ve Sanayi Odası veya onun yetkili kıldığı bir makam dışındaki bir yerden de bu etiketleri temin etmek mümkün olmayacaktır. Denetim komisyonu yılda en az bir kere olmak kaydıyla ve kendi belirleyeceği sıklıkla toplanacaktır.
Ayrıca komisyon ihtiyaç olması durumunda, şikâyet ve şüphe üzerine belirlenen periyotlara bağlı kalmaksızın her zaman toplanarak Erbaa Narince Bağ Yaprağı’nı paketleyerek satan firmaları kendi belirleyeceği kişilerce denetleme yetkisine sahip olacaktır. Kurumlardan tahsis edilen komisyon üyelerinin denetim amacıyla yapacakları harcamalar, mesai ücretleri ve diğer masraflar denetlenen firmalarca karşılanacaktır.
Denetim düzeni · 2
Denetim komisyonu; denetimin gerçekleştirilmesi için kamu veya özel kuruluşlardan uzman tüzel veya özel kişilere yetki verme, alma, denetim raporlarını inceleme, firma başvuruları hakkında nihai kararları verme, idari kararları alma, işleyiş için gerekli önlemleri alma, hakların korunması bakımından yasal ve/veya hukuki süreçleri başlatma, takip etme işlemleri için yetkili olarak faaliyet gösterecektir.
