Coğrafi işaretli ürün · Sinop
Sinop’un Durağan ilçesinde pamuk ipliğiyle sık bez ayağı örgüsünde dokunur. Renkli ilave atkı motifleri başını ve sonunu süsler; havlu ve sehpa örtüsü olarak kullanılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Durağan Mahraması nedir?
Durağan Mahraması Sinop ili Durağan ilçesinde uzun yıllardır genellikle havlu olarak kullanılan, pamuk ipliğinden yapılan, yaklaşık 50–55 cm eninde, 1–1,5 m uzunluğunda el dokumasıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bez ayağı ve motif yapısı
Kenarları desenle işlenir.
Ölçüler ve dokuma
Durağan Mahraması sık dişli taraklarda dokunur.
Ölçüler ve dokuma özellikleri 3
Sicildeki motif örnekleri Çengelli, Muhacir, Heybeli Tek Ayna ve Heybeli adlarıyla gösterilir.
Ölçüler ve dokuma özellikleri 4
Renkli motiflerle süslenir, sık dokunur ve ağız kısmına çiğ iplik atılır.
Ölçüler ve dokuma özellikleri 5
Uygulanan dokuma örgüsü bez ayağıdır.
Ölçüler ve dokuma özellikleri 6
Dokuma yüzeyindeki motifler; farklı renk ve kalınlıktaki ilave atkı iplerinin çözgü iplikleriyle yine bez ayağı bağlantı kurması sureti ile dokumanın arka yüzünde oluşturulur.
Ölçüler ve dokuma özellikleri 7
Mahrama dokumalarında motif oluşturan atkı ipleri, el yardımıyla oluşturulacak motifin belirlendiği çözgü sınırları içinde bez ayağı bağlantısı kurarak gidiş ve dönüş yapar, her gidiş ve dönüş sırasında boydan boya geçirilen iki sıra zemin atkısı ile sıkıştırılır.
Ölçüler ve dokuma özellikleri 8
Motifler dokumanın iki ucunda renkli şeritler ve geometrik düzenlemeler oluşturur.
Nasıl üretilir?
İplik ve ahşap tezgâhın hazırlanması
Desenler için ise pamuk ipliği yanında orlon da kullanılır.
Durağan Mahramasının tezgâhı; genelde ahşap malzemeden üretilen, dikdörtgen prizma şeklinde bir yapı arz eden, oturaklı, taraklı, gücülü, pedallı ve ortalama 1,60 m (yükseklik) x 1 m (en) x 1,80 m (uzunluk) ebatlarında ve yaklaşık 2 m² yer kaplayan bir dokuma aracıdır.
Çözgünün kurulması ve dokuma
Mahrama dokuma işlemi genel olarak 60 cm tarak eninde yapılır. Dokumada pamuk ipliği kullanılır. Üretim aşamasında; tezgâh boyuna göre hazırlanmış uzun iplikler tek tek tarak ve gücüden geçirilir. İplikler, dokumacının önünde yer alan ve genişliği en az 60 cm olan kalın mile sarılır. Diğer kısmı da, üçgen bir yapı gösteren tezgâhın en uç noktasına doğru düzenli bir şekilde daraltılır.
Sonra üstten alınarak, dokumacının arkasındaki bir tarafa getirilir ve orada fazla ip bir poşet içinde rezerve edilir. Dokuma yapıldıkça gereken ip bu rezervuardan sağlanır. Dokumanın başına ve sonuna mekiksiz, renkli orlon iplikler ile el işlemesiyle motif uygulanır. Beyaz pamuk ipliği ile sık olacak şekilde bez ayağı dokuma yapılarak mahramanın orta kısmı bitirilmiş olur.
Dokuma sonrası yıkama
Tezgâhtan alınan mahrama 30–40 °C’de 10 dakika yıkanarak kullanıma hazırlanır. Sicilin görsel dizisi başlangıç, bez ayağı örgü, mahramanın suyu ve bitişi, motif başlangıcı, ilk motif aşaması, motif açma/kapama ve son görünümü gösterir.
Nerelerde ve hangi amaçlarla kullanılır?
Havlu olarak kullanılmasının yanı sıra evlerde sehpa örtüsü vb. amaçlarla kullanılır.
Yöreyle bağı nedir?
Geçmişi eskiye dayanan ve üretimi ustalık gerektiren Durağan Mahramasının coğrafi sınır ile ün bağı vardır.
Durağan Mahramasının tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
818 tescil numaralı Durağan Mahraması mahreç işareti olarak 3 Ağustos 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Durağan Mahraması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Durağan Mahraması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim Durağan Belediyesi koordinasyonunda yapılır. Durağan Belediyesi, İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü ve Halk Eğitimi Merkezi Müdürlüğünden ürün hakkında uzman en az üç kişi, üç ayda bir, yılda dört defa denetler. İhtiyaç ve şikâyette her zaman denetim yapılabilir. İplik türü, desenler ve üretim metodunun uygunluğu kontrol edilir.
Bütün üretim aşamalarının Durağan’da tamamlanması, Durağan Mahraması ibaresi ve mahreç ambleminin doğru kullanımı da kontrol edilir. Merci kamu veya özel kuruluşlardan ve uzmanlardan yararlanabilir, hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hukuki koruma süreçlerini yürütür.
