Coğrafi işaretli ürün · Aydın
Karacasu’ya özgü bu hayır keşkeği, erkeç etiyle hazırlanıp ahşap tokmakla dövülmesiyle ayrılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Dedebağ Keşkeği / Karacasu Keşkeği nedir?
Dedebağ Keşkeği / Karacasu Keşkeği, erkeç eti, aşurelik buğday, su ve tuzla hazırlanan bir keşkektir. Bileşen listesinde aşurelik veya yarma buğday ile tercihen bölgeye ait kaynak suyu yer alır.
Ürünün karakterini, kullanılan bileşenlerle birlikte uzun süreli ve ustalık gerektiren dövme yöntemi belirler. Piştiğinde et ve buğdayın homojenleştiği, sulu olmayan, macun kıvamında ve uzayan bir yapı hedeflenir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Erkeç etinin zorunlu kullanımı
Keşkekte genç erkek keçilerden elde edilen erkeç karkas eti kullanılır; genellikle 20 kg ağırlığına ulaşmış erkeçler tercih edilir. Üretimde başka et kullanılmaz ve erkeç eti ürünün kendine özgü lezzetini oluşturur.
Dövme tekniği ve kıvam
Keşkek, uzun süren ve ustalık gerektiren bir dövme usulüyle hazırlanır; bu yöntem ürünün başlıca karakteristik niteliğidir. Pişmiş keşkeğin sakız gibi uzaması, macun kıvamına ulaşması ve etle buğdayın sulu olmayacak biçimde özdeşleşmesi beklenir.
Odun ateşi ve bakır kazan
Keşkek genel olarak odun ateşinde ve bakır kazanlarda hazırlanır; bu uygulama ürüne tütsülü bir lezzet verir. Geleneksel yöntemde mekanik veya elektrikli alet kullanılmaz.
Üretim nasıl yapılır?
Bileşenlerin hazırlanması
Hazırlıklar bir gün önce başlar; et ve buğday bakır kazanlarda ayrı ayrı haşlanır. Haşlanan etin kemik, yağ ve sinirleri el ile temizlenir, ardından et yine el yardımıyla küçük parçalara ayrılır.
Et, buğday ve tuzun birleştirilmesi
Et ve buğday bire bir ölçüyle kullanılır; örnek ölçüde 20 kg ete karşılık 20 kg buğday konur. 20 kg et için ortalama 500 gram tuz kullanılır. Haşlanıp küçük parçalara ayrılan et ile buğday aynı kazana alınır ve tuz eklenir.
Kazan içinde dövme
Ateş üzerindeki kazanda, gıda ile temasa uygun ahşap kepçe veya tokmaklar kullanılır; yassı tahta tokmaklarla dövme ve karıştırma işlemi birlikte yürütülür. Yaklaşık yedi saat boyunca sürekli karıştırılıp dövülen keşkekte et ve buğday eriyerek özdeşleşir; geleneksel yöntem imece usulüyle uygulanır.
Nasıl sunulur?
Sunum biçimi
Keşkeğin yanında genellikle taze biber, zeytinyağı ve sarımsakla yapılan tarator sos sunulur. Serviste tercihen ürünün üzerine kırmızı toz biberle karıştırılmış sıcak tereyağı ilave edilir.
Hayır yemeği ne zaman yapılır?
Yıllık hayır yemeği
“Dedebağ Keşkek Hayrı” olarak bilinen organizasyon, her yıl ağustos ayının son haftasında Karacasu ilçesindeki Dedebağ Yaylasında yapılır. Keşkek, Dedebağ adına yapılan hayır yemeği olarak bilinir ve imeceyle sürdürülen bir âdet niteliği taşır.
Karacasu ile coğrafi bağı nedir?
Karacasu sınırında yürütülen üretim
Coğrafi sınır Aydın ili Karacasu ilçesidir; ürünün bileşenleri ve üretim yöntemiyle farklılaşan tüm üretim aşamaları bu sınır içinde gerçekleştirilmelidir. Bu zorunluluk, ürünün ustalık becerisi gerektiren üretimi ve üretildiği bölgeyle oluşan bilinirliğiyle ilişkilidir.
Dedebağ Yaylası geleneği
Keşkek, Dedebağ’ın kabrinin de bulunduğu ve resmî kayıtlarda Dedebağ adıyla yer alan yaylada yedi asırdır yapılagelen bir yemektir. Yöre halkı malzeme temininde ve keşkeğin yapımında birlikte çalışır.
Hayır yemeği geleneği nasıl sürer?
Adı ve hayır yemeği geleneği
Ürün, kabri aynı yaylada bulunan Dedebağ adına yapılan hayır yemeğiyle aynı adla bilinir. Anlatıya göre Dedebağ, bölgeden geçen kervanlara, yoksul ve kimsesizlere kendi eliyle keşkeği ikram etmiş; bu hayır yemeği daha sonra yakınları ve bölge insanı tarafından imeceyle sürdürülmüştür.
Geleneksel yöntem sürekliliği
Ürün, yedi asır önceki aynı usul ve aynı bileşenlerle hazırlandığı ifade edilen bir gelenek olarak yaşatılır. Keşkek dövme, geleneksel olarak imece usulüyle yürütülen ve ustalık becerisi gerektiren bir üretim işidir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil statüsü
Dedebağ Keşkeği / Karacasu Keşkeği, 686 numarayla mahreç işareti olarak 9 Mart 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 1 Ekim 2019 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil edilmiştir.
İşaretin kullanımı
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde “Dedebağ Keşkeği / Karacasu Keşkeği” ibaresi ile mahreç işareti amblemi yer alır. İbare ve amblem ürün ya da ambalaj üzerinde kullanılamadığında, işletmede kolayca görülecek biçimde bulundurulur.
Denetim yapısı ve kapsamı
Denetimler, Nazilli Ticaret Odası koordinatörlüğünde; Nazilli Ticaret Odası, Karacasu İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Karacasu Belediyesinden birer üyenin oluşturduğu üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim yılda en az bir kez yapılır; şikâyet üzerine veya gerekli görülen hâllerde ek denetim de gerçekleştirilebilir. Denetim mercii, coğrafi işaretin kullanım biçimini, bileşen listesini ve üretim metoduna uygunluğu kontrol eder; tespit edilen uygunsuzlukları ve gerekli tedbirleri denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirir.
Raporlama ve hukuki koruma
Denetim sonuçları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanır ve her yıl Nazilli Ticaret Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.