Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Koyun eti, buğday ve nohudun ilik, kuyruk yağı ve çemenle birleştiği Amasya yemeği, cab denilen çömlekte uzun süre pişirilir. Bileşenler dövülmez; ayrı görünür ve isteğe göre salçalı sosla sunulur.
UNESCO ilişkisiTörensel Keşkek Geleneği ile ilişkiliSomut olmayan kültürel mirasla ilişkiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Keşkeği nedir?
Keşkeklik buğday, koyun eti, nohut, kemik iliği, kuyruk yağı ve çemenle yapılan Amasya yemeğidir. Cab denilen çömlekte pişirilir; bütün haldeki bileşenleri dövülmez.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Cab ve dövülmeyen bileşenler
Buğday, koyun eti, nohut, kuyruk yağı, dana kemik iliği ve çemen çömleğe bütün konur. Dövülmediği için pişmiş bileşenler ayrı görülebilir.
Ana yemek ve isteğe bağlı sos
Ana pişirmede salça kullanılmaz. Üzerinde biriken yağdan salça ve sıcak suyla son sos hazırlanabilir; bu sos isteğe bağlı sunumdur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Üretimde kullanılan bileşenler
Amasya Keşkeğinin üretiminde aşağıdaki bileşenler kullanılır.
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg keşkeklik buğday
- 500 g koyun eti
- 200 g dana kemik iliği
- 200 g koyun kuyruk yağı
- 100 g nohut
- 30 g çemen
- 30 g salça
- 10 g tuz 4 l su
Keşkek çömleğinde odun ateşiyle pişirme
Keşkek çömleğine (cab) buğday, koyun eti, çemen, nohut, kuyruk yağı, tuz, kemik iliği ve su koyulup kapağı kapatılarak odun ateşiyle yanan taş fırına konur. En az 12 saat pişirilen keşkek üzerinde yağ birikir.
Sosun hazırlanması
Bir tavada biriken yağ, salça ve sıcak su karıştırılarak keşkek için sos hazırlanır. Amasya Keşkeğinin servisi, genellikle çukur bir tabakta yapılır. İsteğe bağlı olarak üzerine, yemeğin yağıyla hazırlanan sos dökülebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Amasya Keşkeğinin geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Amasya Keşkeğinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Üretiminde salça kullanılmaz ancak isteğe bağlı olarak pişen keşkeğin üzerinde biriken fazla yağın salça ve sıcak su ile karıştırılmasıyla hazırlanan sos, üzerine döküldükten sonra servisi yapılabilir. Düğün gibi özel günlerde mutlaka ikram edilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Amasya ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1183 tescil numaralı Amasya Keşkeği mahreç işareti olarak 28 Temmuz 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Amasya Keşkeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Amasya Keşkeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliğinin koordinasyonunda, Yeşilırmak Havzası Kalkınma Birliği, Amasya Üniversitesi Amasya Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Amasya Turizm Derneği ile Amasya Belediyesinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; Amasya Keşkeğinin üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ile Amasya Keşkeği ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Törensel Keşkek Geleneği ile ilişkili: Amasya Keşkeği çömlekte uzun süre pişirilir; malzemeler dövülmez ve pişmiş yemekte ayrı ayrı seçilebilir kalır. Sicilde düğün ve özel günlerde ikramı belirtilir. Tören keşkeği geleneğiyle bağı paylaşma ve ikramdır; dövme işlemi bu yerel biçime aktarılmaz. Bağlantının kapsamı, yukarıda belirtilen UNESCO ilişkisiyle sınırlıdır.
