Coğrafi işaretli ürün · Çorum
Çorum’da yerel asma yaprağı, kemikli kuzu eti ve yarmayla sulu yemek olarak pişirilir. Yaprağın taze, salamura, kuru veya donmuş biçimine göre ön hazırlık değişir; sarma yapılmadan hazırlanan yemeğe dereotu ve isteğe bağlı sarımsaklı yoğurt eklenir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çorum Yırtma Yemeği nedir?
Çorum Yırtma Yemeği, asma yaprağı, kemikli kuzu eti ve yarmayla hazırlanan sulu yemektir. Yaprak sarma biçiminde doldurulmaz; etli karışıma katılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Sarma yapılmayan yaprak yemeği
Asma yaprağı taze, salamura, kuru veya donmuş biçimde kullanılır. Kemikli kuzu eti ve yarma ile aynı tencerede yemek hazırlanır; yaprağın içine harç sarılmaz.
Yaprağa göre ön işlem
Yerel asma yaprağının ön hazırlığı seçeneğe göre değişir. Yemeğe dereotu ve isteğe bağlı sarımsaklı yoğurt sunum sırasında eklenir; donmuş yaprağın koşulu hazır yemeğe aktarılmaz.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Yöresel asma yaprağı ve tarif ölçeği
Çorum Yırtma Yemeğinin üretiminde kullanılan asma yaprağı, coğrafi sınırda yetişir. 4–5 kişilik Çorum Yırtma Yemeği üretmek için gerekli olan bileşenlere ve üretim metoduna aşağıda yer verilmektedir.
Malzemeler ve ölçüler
- 0,5–0,6 kg asma yaprağı (taze, salamura, dondurulmuş ya da kurutulmuş)
- 250–300 g kurutulmuş veya taze kemikli kuzu eti
- 150–200 g domates salçası
- 50–60 g biber salçası
- 80–100 g soğan
- 80–100 g tereyağı
- 100–110 g yarma
- 100–120 ml ayçiçek yağı
- 5–7 g pul biber
- 5–7 g tuz
- 20–30 g dereotu
- Sarımsaklı yoğurt (isteğe bağlı)
Asma yaprağının dört kullanım biçimi
Asma yaprağı taze, salamura, kurutulmuş ve dondurulmuş olarak 4 şekilde kullanılır. Asma yaprağına uygulanan ön işlemler aşağıda yer almaktadır: Taze asma yaprağı: Mayıs ve haziran aylarında toplanıp hiçbir işlem yapılmadan direkt kullanılır.
Salamura asma yaprağı
Tek tek üst üste konulup demet halinde tuzlu suda rengi hafif sararana kadar kaynatılıp (2–3 dakika) kavanoz ya da bidonlara basılan asma yaprakları aralarına kaya tuzu konularak yerleştirilir. Salamura asma yaprağı kullanılacağı zaman 8–10 dk. suda bekletilip tuzu alınarak kullanılır.
Kurutma işlemi
Elle yırtılan asma yaprakları temiz sergilere serilip 1 hafta kadar güneşte kurutulur.
Kavurma işlemi
Öncelikle soğanlar küp şeklinde doğranıp tereyağı ve ayçiçek yağı ile pembeleşinceye kadar kavrulur. Üzerine kurutulmuş veya taze kemikli kuzu eti, biber ve domates salçası ilave edilip karıştırılır. Ardından yarma, tuz ve pul biber ve su eklenip kaynamaya bırakılır.
Suda pişirme
Kaynayan karışımın üzerine asma yaprağı koyularak kısık ateşte 30 dakika pişirilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Ağzı sıkıca kapatılıp güneş görmeyen serin yerde muhafaza edilir. Elle yırtılan asma yaprakları buzdolabı poşetlere konulup -18 °C’de muhafaza edilir. Kuruduktan sonra serin ve güneş görmeyen yerde muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Geçmişi eskiye dayanan Çorum Yırtma Yemeği, Çorum ili mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Üretiminde, coğrafi sınırda üretilen asma yaprağı kullanılır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Çorum Yırtma Yemeğinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sunum ve kullanım
Coğrafi sınırda düzenlenen festival ve benzeri şenliklerde sunulur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Servise hazır olan Çorum Yırtma Yemeği üzerine dereotu ve sarımsaklı yoğurt (isteğe bağlı) eklenerek servisi yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1616 tescil numaralı Çorum Yırtma Yemeği mahreç işareti olarak 17 Temmuz 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Çorum Yırtma Yemeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Çorum Yırtma Yemeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; İskilip Belediyesi koordinatörlüğünde, İskilip İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Çorum İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ve İskilip Belediyesi’nden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımı ile oluşan en az 3 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim, düzenli olarak yılda en az bir kere yapılır. Ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hallerde her zaman yapılır.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Özellikle asma yaprağı ve kurutulmuş veya taze kemikli kuzu eti kullanımı olmak üzere üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu.
- Üretim metoduna uygunluk.
- Çorum Yırtma Yemeği ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
