Coğrafi işaretli ürün · Şırnak
Şırnak’ın Beytüşşebap ilçesinde küçükbaş eti, yöreden çıkarılan bereziv taşlarının arasında pişirilir. Kaya tuzuyla hazırlanan kebapta taşa yapışmayı önlemek için kuyruk yağı kullanılır; ekmek ve soğanla sıcak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Beytüşşebap Sehleber Kebabı nedir?
Sicil kaydı: “Beytüşşebap Sehleber Kebabı; Beytüşşebap’ta küçükbaş eti, yöreden çıkarılan bereziv taşlarının arasında pişirilir. Kaya tuzuyla hazırlanan etin taşa yapışmasını önlemek için kuyruk yağı kullanılır; baharat, sos ve sebze içermeyen kebap ekmek ve soğanla sıcak sunulur.”
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ürünün yapısı ve yöresel niteliği
Sicil kaydı: “Isınmış taşa sürülen kuyruk yağının hemen erimesi, taşların istenilen sıcaklığa ulaştığını gösterir.”
Sicil kaydı: “Her yıl düzenlenen “Kuzu Kırkma Festivali” kapsamında öne çıkan etkinliklerden biri olarak hazırlanmakta ve sunulmaktadır.”
Üretim tekniği ve ustalık
Sicil kaydı: “Doğada yassı halde bulunan veya yassı hâle getirilen yaklaşık 20–40 cm yüksekliğindeki üç adet bereziv taşı ocak şeklinde düzenlenir; alt kısmında ateş yakılır ve üzerine yerleştirilen iki adet yassı bereziv taş tabakası arasında pişirme gerçekleştirilir.”
Sicil kaydı: “Etler taşın üzerine yerleştirildikten sonra, ocak ateşinin önünde bekletilerek ısıtılmış başka bir bereziv taşı etin üzerine kapatılır ve pişirme işlemi bu şekilde gerçekleştirilir.”
Hammadde ve bileşim
Sicil kaydı: ““Sehleber” kelimesi, yörede “taştan yapılan sac” anlamında kullanılan ve sehl/sel (ekmek pişirme sacı) ile ber (taş) kelimelerinin birleşmesinden oluşan bir addır.”
Sicil kaydı: “Beytüşşebap Sehleber Kebabı, ateşle temasta ve çok yüksek sıcaklıklarda dahi çatlamayan, oldukça sert ve dayanıklı bereziv taşlarının kullanılmasıyla hazırlanır.”
Sicil kaydı: “Beytüşşebap Sehleber Kebabı üretiminde küçükbaş hayvan eti (tercihen kemiksiz) ve kaya tuzu kullanılır.”
Sicil kaydı: “Yapımında herhangi bir baharat, sos veya sebze kullanılmaz.”
Sicil kaydı: “Yalnızca taş uygun sıcaklığa ulaştığında etin yapışması engellenmesi için kuyruk yağı kullanılır.”
Sicil kaydı: “Bu taşların ısıyı homojen biçimde yayma özelliği sayesinde et dengeli şekilde pişer ve aroma kaybı en aza iner.”
Sicil belgesinde üretim nasıl anlatılır?
Aşağıdaki bilgiler sicil belgesindeki kayıtları aktarır. Yıldızlı açıklamalarda belirtilen miktar, ölçü veya anlatım farkları açıklığa kavuşmamıştır; bu kayıtlardan doğrulanmış bir uygulama reçetesi ya da kesin bir teknik ölçüt çıkarılamamaktadır.
Malzemeler ve ölçüler
- 150–200 g küçükbaş eti
- 6–10 g kaya tuzu
- 50–60 g kuyruk yağı
Sehleber ocağının oluşturulması
Sicil kaydı: “Sehleber ocağı, 20–40 cm kalınlığındaki üç adet taşın U harfi formunda dizilmesiyle oluşturulur. Ocağın ortasına odunlar yerleştirilir. Üzerine, doğada bulunduğu hâliyle veya düzeltilerek hazırlanmış, 2–6 cm kalınlığında, 25–40 cm en ve boy ölçülerine sahip, temizlenmiş iki adet bereziv taşı düz tabaka halinde konulur. Ocağın altında yakılan odunlar sayesinde taşlar yaklaşık 10–15 dakika içinde istenen sıcaklığa ulaşır.”
Etin hazırlanması
Sicil kaydı: “150–200 g küçükbaş hayvanın eti 1–3 kalınlığında 10–15 cm büyüklüğünde parçalar şeklinde kesilir.* Etler 6–10 g kaya tuzu ile tuzlanır. Beytüşşebap Sehleber Kebabı üretiminde kullanılan etlerin gerçek tadının bastırmaması için herhangi bir sos veya baharat eklenmez.”
* Sicil et için 1–3 kalınlığında ifadesini kullanır; uzunluk birimi yoktur. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Beytüşşebap Sehleber Kebabının yapılışı
Sicil kaydı: “Ocağın üzerindeki bereziv taşı uygun sıcaklığa ulaştığında, etin yapışmasını önlemek amacıyla yaklaşık 30–40 g kuyruk yağı sürülür. Yağın taş üzerinde hızlıca erimesi taşların istenen sıcaklığa ulaştığını gösterir. Etler taş üzerine porsiyonlar hâlinde yerleştirilir. Ateşin önünde ısıtılmış ikinci bereziv taşının isli yüzeyi ters çevrilerek, temiz yüzeyi etlerin üzerini kapatacak şekilde konulur.”
Sicil kaydı: “Yaklaşık 30–40 saniye sonra üstteki taş kaldırılır, etler ters çevrilerek mühürleme işlemi uygulanır. Etler 3–5 dakikalık aralıklarla çevrilerek toplam 12–15 dakika boyunca pişirilir.”
Yöresiyle bağı nedir?
Ürünü pişirmek amacıyla kullanılan bereziv taşı yalnızca Beytüşşebap ilçesinden çıkarılır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Beytüşşebap Sehleber Kebabının bütün üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınır içerisinde gerçekleştirilir. Bu nedenlerle ürün ile coğrafi sınır arasında ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Pişirilen etler tabağa alınır ve Beytüşşebap Sehleber Kebabının servisi genellikle ekmek ve soğan eşliğinde sıcak olarak yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Beytüşşebap ilçesinde uzun bir geçmişe sahip olan Beytüşşebap Sehleber Kebabının, coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1854 tescil numaralı Beytüşşebap Sehleber Kebabı mahreç işareti olarak 5 Mayıs 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Beytüşşebap Sehleber Kebabı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Beytüşşebap Sehleber Kebabı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Beytüşşebap Kaymakamlığının koordinatörlüğünde, Beytüşşebap İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Beytüşşebap Özel İdare Müdürlüğü ve Beytüşşebap Halk Eğitim Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Beytüşşebap Sehleber Kebabının üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu.
- Ocak yapımı ve pişirmede kullanılan taşların uygunluğu.
- Üretim metoduna uygunluk.
- Beytüşşebap Sehleber Kebabı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
