Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Ankara’nın Beypazarı ilçesinde yerel Ak Püskül asmasının yaprağı, kuzu etli ve pirinçli harçla küçük, ince ve sıkı sarılır. Limon veya farklı ekşilik seçenekleriyle tencerede pişirilen sarmalar, kendi yemek suyuyla birlikte sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarması nedir?
Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarması, Ak Püskül asmasının yaprağına kuzu etli ve pirinçli harç sarılarak hazırlanan, ince biçimi ve sulu sunumuyla tanımlanan yemektir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ak Püskül yaprağı ve kuzu harcı
Beypazarı’nda yetişen Ak Püskül asmasının yaprağı kullanılır. Kuzu eti ve pirinçli harç yaprağa küçük, ince ve sıkı sarılır; taze ve salamura yaprak için miktarlar farklıdır.
Ekşilik seçenekleri
Limon, limon tuzu, koruk veya yeşil erik pestili kullanılabilir. Dolma tencerede iki su ilavesiyle pişirilir; kendi pişirme suyuyla birlikte sunulur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
- 1 kg salamura yaprak veya 3 kg taze yaprak
- 360 g pilavlık pirinç
İç harç için kuzu eti
0,5 kg çekilmiş dolmalık kuzu eti
İç harcın diğer bileşenleri ve ölçüleri
- 350 g kuru soğan
- 300 g domates salçası
- 200 g yeşil soğan
- 150 g maydanoz
- 100 g dereotu
- 20 g tuz
- 14 g pul biber
- 12,5 g karabiber
- 8 g kırmızı toz biber
- 170 ml sıvı yağ
- 600 ml su
- 2 adet limonun suyu
Yaprak, iç harç ve ekşilik seçeneklerinin hazırlanması
Beypazarı Dolmasının / Beypazarı Yaprak Sarmasının üretiminde, coğrafi sınırda yetiştirilen Ak Püskül (Ak Büzgülü) çeşidi asmaya ait yapraklar kullanılır. Kuru soğan, yeşil soğan, maydanoz, dereotu yıkanarak ince kıyılıp yıkanmış pirinç, kuzu eti, kırmızı toz biber, pul biber, karabiber, salça, tuz ve limon suyu ile iyice karıştırılır.
Ekşilik vermek için kullanılan limon suyu yerine 50 ml ılık su içerisinde çözülmüş 5 g limon tuzu, 100 ml koruk suyu veya 100 g ekşi erik pestili de kullanılabilir. Salamura yaprak kullanılacaksa, bir gece önceden suda bekletilerek fazla tuzundan arındırılır ve iyice yıkanır.
Haşlama işlemi
Taze olarak kullanılacak yapraklar ise, yumuşamaları için 10 g tuz ilave edilmiş 3 l su içinde 3–5 dakika haşlanır. Ele tek tek alınan yaprakların üzerlerine bir miktar harç konup sıkı, ince ve serçe parmak büyüklüğünde olacak şekilde sarılır. Sarılan dolmalar bir tencerenin içine sıralar halinde ve boşluk kalmayacak şekilde dizilir.
Suda pişirme
Üzerine 100 ml su ve 170 ml sıvı yağ koyulup 15 dakika kısık ateşte pişirilir. Daha sonra 500 ml su ilave edilip kısık ateşte 30 dakika daha pişirilir. Toplam olarak 45 dakika pişirilen Beypazarı Dolmasının / Beypazarı Yaprak Sarmasının servisi, yemeğin suyu ile birlikte yapılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Beypazarı Dolmasının / Beypazarı Yaprak Sarmasının geçmişi eskiye dayanır. Beypazarı mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Üretimi, özellikle ince, sıkı ve küçük sarılması ile sulu olarak servis edilmesi bakımından coğrafi sınıra özgü koşullar bulundurur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Beypazarı Dolmasının / Beypazarı Yaprak Sarmasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Günlük tüketimin yanı sıra düğün gibi özel davetlerde ikram edilir. Üretimi, özellikle ince, sıkı ve küçük sarılması ile sulu olarak servis edilmesi bakımından coğrafi sınıra özgü koşullar bulundurur. Bu sebeplerle Beypazarı Dolmasının / Beypazarı Yaprak Sarmasının, coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Beypazarı Dolmasının / Beypazarı Yaprak Sarmasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Beypazarı mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1115 tescil numaralı Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarması mahreç işareti olarak 20 Mayıs 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Beypazarı Belediyesinin koordinasyonunda ve Beypazarı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Beypazarı Ticaret Odası ve Beypazarı Belediyesinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir, ayrıca şikâyet durumunda ve gerekli görülen hallerde her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk; ürünün görünümünün ve sunum şeklinin uygunluğu ile Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarması ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
