Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Beypazarı’nın ince, sıkı ve küçük sarılan, suyuyla servis edilen kuzu etli yaprak sarmasıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarması nedir?
Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarması; pilavlık pirinç, çekilmiş dolmalık kuzu eti, soğanlar, maydanoz, dereotu, baharat, salça, tuz ve limon suyuyla hazırlanan harcın Ak Püskül (Ak Büzgülü) asma yaprağına sarılıp pişirilmesiyle yapılan bir yaprak sarmasıdır. Üründe kullanılan asma yaprağı ince ve damarsız yapıdadır.
İnce, sıkı ve küçük sarım ile yemeğin suyuyla birlikte servis edilmesi, ürünün Beypazarı’na özgü karakterini belirleyen başlıca niteliklerdir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ak Püskül yaprağının yapısı
Sarmada Ak Püskül (Ak Büzgülü) çeşidi asmanın ince ve damarsız yaprakları kullanılır. Üretimde kullanılan bu yapraklar coğrafi sınır içinde yetiştirilir.
İnce, sıkı ve küçük sarım
Yapraklara harç konur ve dolmalar sıkı, ince, serçe parmak büyüklüğünde sarılır. Bu sarım biçimi, ürünün coğrafi sınıra özgü koşullar taşıyan üretim özelliklerindendir.
Suyuyla yapılan servis
Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarması, yemeğin suyuyla birlikte servis edilir. Sulu servis biçimi, ürünün coğrafi sınıra özgü niteliğini oluşturan unsurlardan biridir.
Hazırlama ve pişirme nasıl yapılır?
Bileşenlerin hazırlanması
Üretimde 1 kg salamura yaprak veya 3 kg taze yaprak; 360 g pilavlık pirinç, 0,5 kg çekilmiş dolmalık kuzu eti, 350 g kuru soğan, 300 g domates salçası, 200 g yeşil soğan, 150 g maydanoz, 100 g dereotu, 20 g tuz, 14 g pul biber, 12,5 g karabiber, 8 g kırmızı toz biber, 170 ml sıvı yağ, 600 ml su ve 2 adet limonun suyu kullanılır. Kuru soğan, yeşil soğan, maydanoz ve dereotu yıkanıp ince kıyılır; yıkanmış pirinç, kuzu eti, baharatlar, salça, tuz ve limon suyuyla iyice karıştırılır. Ekşilik için limon suyu yerine 50 ml ılık suda çözülmüş 5 g limon tuzu, 100 ml koruk suyu veya 100 g ekşi erik pestili de kullanılabilir.
Yaprakların hazırlanması
Salamura yaprak kullanılacaksa yapraklar bir gece önceden suda bekletilerek fazla tuzundan arındırılır ve iyice yıkanır. Taze yapraklar ise yumuşamaları için 10 g tuz ilave edilmiş 3 l su içinde 3 – 5 dakika haşlanır.
Sarım ve tencereye dizim
Yapraklar tek tek ele alınır, üzerlerine bir miktar harç konur ve sıkı, ince, serçe parmak büyüklüğünde sarılır. Sarılan dolmalar tencereye sıralar hâlinde ve boşluk kalmayacak biçimde dizilir.
Kısık ateşte pişirme
Tencereye 100 ml su ve 170 ml sıvı yağ eklenir; dolmalar kısık ateşte 15 dakika pişirilir. Ardından 500 ml su ilave edilir ve kısık ateşte 30 dakika daha pişirme sürdürülür. Toplam pişirme süresi 45 dakikadır.
Nasıl servis edilir?
Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarması, pişirme sonunda yemeğin suyuyla birlikte servis edilir.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Ürünün coğrafi sınırı Ankara ili Beypazarı ilçesidir. İnce, sıkı ve küçük sarım ile sulu servis özellikleri, ürünün Beypazarı ile olan ün bağını oluşturur.
Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarmasının tüm üretim aşamalarının belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleşmesi gerekir.
Beypazarı mutfağındaki yeri
Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarmasının geçmişi eskiye dayanır ve ürün Beypazarı mutfak kültüründe önemli bir yer tutar. Ürün günlük tüketimin yanı sıra düğün gibi özel davetlerde de ikram edilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaret kullanımı
Beypazarı Dolması / Beypazarı Yaprak Sarması, 1115 tescil numarasıyla mahreç işareti olarak 20 Mayıs 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret, 2 Ağustos 2019 tarihinden itibaren korunmak üzere tescil kapsamına alınmıştır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde ürün adı ile mahreç işareti amblemi yer alır; bunun mümkün olmadığı durumlarda bu ibare ve amblem işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetimler, Beypazarı Belediyesinin koordinasyonunda; Beypazarı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Beypazarı Ticaret Odası ve Beypazarı Belediyesinden konusunda uzman birer kişinin katıldığı üç kişilik denetim mercii tarafından yürütülür. Denetimler düzenli olarak yılda bir kez, şikâyet durumunda ve gerekli görülen hâllerde ayrıca gerçekleştirilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Denetimin kapsamı
Denetimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uygunluk, ürünün görünümü ve sunum şekli ile ürün adının ve mahreç işareti ambleminin kullanımı kontrol edilir. Tescil ettiren Beypazarı Belediyesi, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.