Ankara Seymen Kıyafeti / Ankara Seğmen Kıyafeti

Coğrafi işaretli ürün · Ankara

Ankara’da tören ve özel günlerde giyilen erkek kıyafetidir. On bir ana parçadan oluşur; kutnu işlik, sim işlemeli üstlükler ve pileli zıvga takımın parçalarıdır.

Mahreç İşareti
Tescil No / Tarihi1133 – 06.06.2022
Coğrafi İşaret TürüMahreç İşareti
Coğrafi SınırAnkara İli
Ürün sınıfıGeleneksel Giyim Ürünleri Ayırt edicilikOn Bir Parçalı Seymen Takımı TakımOn Bir Ana Parça

Ankara Seymen Kıyafeti / Ankara Seğmen Kıyafeti nedir?

Ankara Seymen Kıyafeti / Ankara Seğmen Kıyafeti; seymen / seğmen alayı, toplumsal tören, milli kutlama, toplantı, düğün, bayram gibi özel günler ile etkinliklerde seymenler / seğmenler tarafından giyilen ve toplam 11 ana parçadan oluşan erkek kıyafetidir. Trablus kuşağı ile kefiye üretiminde ipek iplik kullanılır.

Ayırt edici özellikleri nelerdir?

Osmaniye işlik, camadan, cepken (kartal kanat), yelek (önü harçlı yelek, kadife yelek, çuha yelek), diz çorabı, zıvga, kuşak (bademli şal kuşak, Trablus kuşağı), kefiye, takke, yemeni ve silahlık parçalarından oluşur.

Ankara Seymen Kıyafeti / Ankara Seğmen Kıyafeti; Ankara iline yerleşen Oğuz Türklerinin gelenek ve göreneklerine kadar uzanan ve 1290–1354 yılları arasında Ankara’da var olmuş Ahiler döneminin önemli bir parçası olarak görülen seymen / seğmen geleneğinin, en belirgin ve özgün unsurudur.

1

On bir parçalı erkek kıyafeti

Diz çoraplarının üretiminde tiftik iplik kullanılır.

2

Ustalık isteyen dikiş ve nakış

Kıyafetin en önemli parçaları olan Osmaniye işlik, camadan, cepken (kartal kanat), yelekler, diz çorapları, zıvga, silahlık ve yemeninin üretimi ustalık becerisi gerektirir.

3

Kutnu, tiftik ve ipek malzemeler

Yemeni ve silahlık üretiminde kullanılan deri, coğrafi sınırdan temin edilir.

Nasıl üretilir?

1

İşlik ve camadanın dikilmesi

**Kutnu kumaştan Osmaniye işlik:** 199 sayı ile coğrafi işaret olarak tescilli Antep Kutnu Kumaşından yapılır. Kumaş, kırmızı beyaz renkli olup boyuna çizgili desenlerden oluşur. İşlik, haydari yakalı ve önden açıktır. Her iki önünde birer peş bulunur. Yandan bir bağ ile bel hizasından bağlanarak iki önü birbirine kavuşur. Kolları uzun olup bilek hizasından yırtmaçlıdır. Yaka kenarı ve kol uçları 2 cm genişliğinde bir veya iki sıra sarı harç ile süslenir.

Osmaniye işliğinin iç kısmı tamamen pamuklu kumaşla astarlıdır, dış kısmı nakış işlemeli veya kollar ile yaka hariç nakışsız da olabilir. Osmaniye işliğinde eskiden sadece elde kordon tutturma nakışı yapılır iken günümüzde makinede kasnak ile kordon tutturma nakışı da yapılır.

**İşliğin astarı ve kordon nakışı:** Osmaniye işliğinin, dikiş ve nakış işi ustalık becerisi gerektirir.

**Çuha camadanın kesimi:** Çuha kumaştan yapılır ve Osmaniye işlik üzerine giyilir. Boyu belden yukarı, göğüs hizasında kalacak şekilde kısa ve önünde birbiri üzerine kavuşmayacak şekilde dardır. Uzun olan kolları bilek hizasında düz veya hafifçe yırtmaçlı, bir parmak yakalı, üstü baştanbaşa farklı desende kordon tutturma nakış tekniğiyle sim işlemeli ve içi astarlıdır. Camadan önemli günler haricinde giyilir.

**Camadanın kolu, simi ve astarı:** Camadanın, dikiş ve nakış işi ustalık becerisi gerektirir.

2

Cepken ve yelek işçiliği

**Kartal kanat cepken:** Cepken (kartal kanat), çuha kumaştan yapılır ve üzeri sim iplerle kordon tutturma tekniği ile nakışlıdır. Boyu belden yukarı göğüs hizasında kalacak şekilde kısa ve birbiri üzerine kavuşmayacak şekilde dar ve sarkıktır. Uzun olan kolları bilek hizasında hafifçe yırtmaçlı, bir parmak yakalı ve içi astarlıdır. Lacivert, siyah, koyu kırmızı, mavi renklerdedir.

**Cepkenin rengi ve nakışı:** Cepkenin, dikiş ve nakış işi ustalık becerisi gerektirir.

**Önü harçlı yelek:** Harçlı yelekler, alttaki iç çamaşırları veya içliği kapatmak üzere Osmaniye işlik altına giyilir. Kapalı yakalı, kolsuz ve önü 3–4 cm genişliğinde ipek harç ve ibrişim düğmeli olur ve genellikle Osmaniye işlikleriyle takım olabilmesi için 199 sayı ile coğrafi işaret olarak tescilli Antep Kutnu Kumaşının kırmızı beyaz yollu çeşidinden üretilir.

**Kadife veya çuha yelek:** Kadife / çuha yelek, harçlı yelek kullanılmadığında, Osmaniye işlik altına giyilir. Kadife / çuha yelek kolsuz, kapalı yakalıdır ve önden birbiri üstüne binecek şekilde kapanır. Kapandığında düğmeler iki sıra oluşturur, bu düğmeler çift sıra sedef düğmedir. Genellikle siyah, lacivert, bordo, koyu yeşil renklerde çuha veya kadife kumaştan yapılır.

3

Çorap, zıvga ve kuşaklar

**Tiftik diz çorapları:** Diz çorapları ajurlu veya düz örgü şeklinde tiftik iplikten yapılır. Diz çoraplarının boyu dize gelecek uzunlukta olmalıdır. Çorap koncuna bağlı bulunan ince bağı ile sıkıca dize bağlanır.

**Zıvganın kesimi ve arka kırmaları:** Genellikle lacivert, kurşuni veya krem renkte olup çuha kumaştan yapılır. Bileğe kadar uzun ve dar paçalı, arkası kuyruk oluşturacak derecede bol ve dökümlü olur. Arka kuyruk kısmı kırmalı (pileli) şekildedir ve en az 12 tane olup en fazla 24 kırması bulunur. Paça kısmı diz çorabı üzerine kadar muntazam bir şekilde kıvrımlar oluşturacak biçimde sıvanır. Bel kısmına 4 m uzunluğunda fitilli bağ takılır.

Zıvga bu bağ ile belden bağlanır. Zıvganın ön kısmında 16 veya 18 cm uzunluğunda yırtmacı olur. Bu yırtmaç düğme veya fermuar ile kapatılır. Zıvganın üzeri nakışsız olabildiği gibi paça ve yan tarafları kordon tutturma nakışı ile de süslenebilir.

**Zıvganın beli, yırtmacı ve nakışı:** Zıvganın, dikiş ve nakış işi ustalık becerisi gerektirir.

**Bademli şal kuşağın bağlanması:** Ankara Seymen Kıyafetinin / Ankara Seğmen Kıyafetinin önemli bir parçası olan ve desenin bademli olmasından dolayı adını bu desenden alan bademli şal kuşağın uçları hafif püsküllüdür. Kuşağın bele bağlanmasında kullanılmak üzere kuşağın bir kenarına dikilen fitil ip, kuşak bele sarıldıktan sonra kuşağın üzerinden bağlanır.

**Bademli kuşağın yün dokuması:** Bademli şal kuşak yünden dokunur. 2,5 m uzunluğunda, 80 cm genişliğinde ve dikdörtgen şeklindedir. Bademli deseninde değişiklik olmayıp renkleri farklılık gösterebilir.

**İpek Trablus kuşağı:** Trablus kuşağı 4 m uzunluğunda ve 90 cm genişliğinde olup dikdörtgen şeklindedir.

**Trablus kuşağının dokunması:** İpek iplikten dokunur.

4

Kefiye ve takkenin hazırlanması

**Kefiyenin biçimi ve ölçüleri:** Kefiye, başa giyilen ve ipek kumaştan dokunan uç kısımları püsküllü dokumadır. Dikdörtgen veya kare şeklindedir. Dikdörtgen şeklinde olan kefiyenin eni 100 cm, boyu 165 cm’dir. Kare şeklinde olan kefiye ise 120 x 120 cm boyutlarındadır.

**Kefiyenin ipek ipliği ve renkleri:** Genellikle alacalıdır ancak zemin yoğun olarak sarının renk tonlarında olup, yeşil, mavi, kırmızı, turuncu, pembe gibi renkler ile ipek iplikten dokunur.

**Kefiye altına takke:** Takke, lacivert veya siyah renkte kadife kumaş veya örgü olup kefiyenin başta sabit şekilde durması için kefiyenin altına takılır.

5

Yemeni yapımı

**İki yemeni çeşidi:** İki çeşit yemeni bulunur. İlk yemeninin altı kösele, üstü deridir. Kösele ile derinin birleştiği dikiş yerinde krem ip dikişi belirgindir, ön kısmı ise geriye doğru hafif kıvrıktır. İkinci yemeninin altı köseledir ve üstü meşin (yumuşak) deriden yapılır. Rengi siyahtır, bileğin hemen altında biter ve küçük ince bir topuğu vardır. Kösele ile derinin birleştiği yerde krem rengi ip ile dikişi belirgindir. Ucu hafif yuvarlaktır.

Yemenin üst kısmı yarım dillidir. Yemeninin üretiminde; tarihi, 13. yüzyılda Anadolu’da yaşayan ahilerin dericilik faaliyetlerine ve Ankara’da kurulan “tabakhane” adı da verilen büyük debbağhanelere dayanan deriler kullanılır.

**Ankara derisi ve yemeni ustalığı:** Yemeni yapımı ustalık becerisi gerektirir.

6

Silahlığın parçaları ve süslemesi

**Sekiz gözlü silahlık:** Seymenlerin kuşaklarının üzerine takılan silahlık, meşin deriden yapılır ve 8 gözlü olur. Silahlığın bir kenarında üç toka, diğer kenarında ise ikisi uzun bir kısa olmak üzere üç kayış kemer (kolon) vardır. Uzun olan kayış kemerlerin boyları en az 140 cm, kısa olan kayış kemerin boyu ise en az 120 cm’dir.

Siyahlığın yan tarafında bulunan kemer ve kemer tokaları vasıtasıyla silahlık bele sıkıca bağlanır ve üzerine bulunan 8 gözlü olan bölümlere de aksesuarlar takılır. Silahlığın üst kenar kısımları ikili veya üçlü deriden saç örgüsü süslemelidir. Silahlığın orta kısmında simli sutaşından ve deriden yapılmış olan süsleme olup sol alt yan kısmında ejderha deseni kullanılır.

Seymenin belinin ön kısmında kullanılan silahlığın boyu, kayış kemer ve toka kısmı hariç en az 24 cm en fazla 28 cm olması gerekir. Silahlığın altı içeriye, üstü ise dışarıya doğru olmalıdır. Silahlığın üretiminde; tarihi, 13. yüzyılda Anadolu’da yaşayan ahilerin dericilik faaliyetlerine ve Ankara’da kurulan “tabakhane” adı da verilen büyük debbağhanelere dayanan deriler kullanılır.

**Silahlığın kayışları ve süslemesi:** Silahlık yapımı ustalık becerisi gerektirir.

Yöreyle bağı nedir?

Ankara ilinin kültür ve tarihinde önemli bir yere sahiptir. Kıyafetin en önemli parçaları olan Osmaniye işlik, camadan, cepken (kartal kanat), yelekler, diz çorapları, zıvga, silahlık ve yemeninin üretimi ustalık becerisi gerektirdiğinden bu ürünlerin tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu sebeple Ankara Seymen Kıyafetinin / Ankara Seğmen Kıyafetinin coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.

Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Ankara Seymen Kıyafetinin / Ankara Seğmen Kıyafetinin tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir. Geçmişi eskiye dayanan Ankara Seymen Kıyafeti / Ankara Seğmen Kıyafeti, Ankara ilinin kültür ve tarihinde önemli bir yere sahiptir. Ankara Seymen Kıyafetinin / Ankara Seğmen Kıyafetinin geçmişi eskiye dayanır.

Tescil ve denetim nasıl yürütülür?

Tescil kaydı ve işaret kullanımı

1133 tescil numaralı Ankara Seymen Kıyafeti / Ankara Seğmen Kıyafeti mahreç işareti olarak 6 Haziran 2022 tarihinde tescil edilmiştir.

Ankara Seymen Kıyafeti / Ankara Seğmen Kıyafeti ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.

Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Ankara Seymen Kıyafeti / Ankara Seğmen Kıyafeti ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.

Osmaniye işlik, 199 sayı ile coğrafi işaret olarak tescilli Antep Kutnu Kumaşından üretilir. Osmaniye İşlik: 199 sayı ile coğrafi işaret olarak tescilli Antep Kutnu Kumaşından yapılır. Kolsuz ve önü 3–4 cm genişliğinde ipek harç ve ibrişim düğmeli olur ve genellikle Osmaniye işlikleriyle takım olabilmesi için 199 sayı ile coğrafi işaret olarak tescilli Antep Kutnu Kumaşının kırmızı beyaz yollu çeşidinden üretilir.

Denetim mercii ve kontrol kapsamı

Denetimler; Ankara Büyükşehir Belediyesinin koordinatörlüğünde, Ankara Büyükşehir Belediyesi, Ankara Kulübü Derneği ile Ankara Olgunlaşma Enstitüsünden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kere yapılır. Ayrıca şikâyet üzerine ve gerekli görülen hallerde her zaman yapılır.

Denetimlerin sonucu, Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler, denetlenen kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, aşağıdaki kriterlere bağlı olarak denetim faaliyetlerini gerçekleştirir.

Osmaniye işlik, camadan, cepken (kartal kanat), yelekler, diz çorapları, zıvga, silahlık ve yemeni üretiminin tüm aşamalarının coğrafi sınırda gerçekleşmesi. Yemeni ve silahlık üretiminde kullanılan derinin coğrafi sınırdan temin edilmesi. Diz çoraplarının üretiminde tiftik iplik kullanılmış olması. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Ankara Seymen Kıyafetini / Ankara Seğmen Kıyafetini oluşturan tüm parçaların ve kıyafetin tamamının üretim metoduna uygunluğu.

Ankara Seymen Kıyafeti / Ankara Seğmen Kıyafeti ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.

Kaynaklar

TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Sicil Belgesi↗ Son doğrulama: 2026-10-23