Coğrafi işaretli ürün · Kahramanmaraş
Kahramanmaraş’ta yabani pancar adıyla bilinen ot, geleneksel mayalama ve pişirmeyle çorbaya dönüştürülür. Soğuk sunumda sarımsak ve bulgur pilavı eşlik eder; bitki kimliği resmî teyit bekler.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Andırın Tirşiği nedir?
Andırın Tirşiği. Kahramanmaraş’ın Andırın yöresinde yabani pancar denilen otla hazırlanan, mayalanıp uzun pişirilen geleneksel çorbadır. Sicil bitkiyi zehirli olarak tanımlar; yerel ad bilimsel tür teşhisi veya güvenli işlem onayı değildir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yöresel ot ve yetişme bağlamı
Sicil yabani pancarı humuslu, kireç taşlı ve maki örtülü yerlerde yetişen, 10–15 cm genç ot olarak anlatır.* Yerel ad ve boy bir botanik teşhis anahtarı değildir; kesin tür kimliği teyit bekler.
* Sicil bitkiyi yabani pancar ve zehirli bitki olarak tanımlar; Latince tür ve doğrulanmış toksin giderim ölçütü vermez. Yerel ad veya 10–15 cm boy güvenilir tür teşhisi değildir. 27–30°C mayalama ve 2,5–3 saat pişirme kayıtları tek başına bütün yabani bitkiler için güvenlik onayı oluşturmaz. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Mayalama ve pişirme yöntemi
Yoğurt, un ve suyla hazırlanan karışımın hava teması un örtüsüyle sınırlandırılır. Kaynak en az on saat mayalama ve 2,5–3 saat odun ateşinde pişirme bildirir. Bu kayıt toksin gideriminin analitik doğrulaması değildir.
Soğuk sunum ve isteğe bağlı girdiler
Yarma ve nohut tercihe bağlıdır. Soğuk ürüne sarımsak eklenir ve bulgur pilavıyla sunulur. Girdilerin kullanım tercihleri, bitki güvenliği veya sayısal raf ömrü açıklaması değildir.
Sicilin yöntem ve dönem anlatımı
Sicil mayalama tekniği ve bitkinin biyolojik değişimini iki ayırt edici başlık olarak belirtir. Yetişme dönemi Kasım–Nisan, damak tadı bakımından tercih edilen dönem Aralık–Şubat olarak aktarılır. Bu dönemler bitmiş çorbanın raf ömrü değildir; biyolojik değişim toksin gideriminin laboratuvar kanıtı sayılmaz.
Sicildeki üretim anlatımı
Ana bileşenler ve pancarın ön hazırlığı
- 1 kg yabani pancar 4 lt su
- 250 gr yoğurt
- 175 gr un
- 10 gr yarma
- 10 gr nohut
- 1 çay kaşığı tuz
- Yaban pancarı çok ince bir şekilde kıyılır.
- Bol su kullanılarak en az iki kere yıkanır.
- Su 50 °C’ye kadar ısıtılır.
Unlu karışımın hazırlanması
50 gr un ilave edilir iyice karıştırılır.
Un ve yoğurt birlikte çırpılmış suyun çırpılmış suyun içerisine kıyılmış yabani pancar ilave edilir ve karıştırılır. Tercihe bağlı olarak nohut ve yarma da ilave edilir.
Su yüzeyine çıkan yabani pancarın üzerine kalan un ile yüzeyi tamamen kaplayacak şekilde ince bir tabaka oluşturulur. Karışımın hava ile teması un ile engellenir. 2 Tescil No: 172 Coğrafi İşaret: Andırın Tirşiği
Karışımın olduğu kabın hava almaması için etrafı özenle kapatılır. En az 10 saat bu şekilde bekletilir. Karışım kabarmışsa iyi mayalanmış demektir. Eğer kabarmamış ise 3–4 saat daha mayalanmaya bırakılır.
Odun ateşindeki ocağa koyulur. Kaynayana kadar sürekli karıştırılır. Kaynamada sakinleşme sağlandıktan sonra kazanın kapağı kapatılarak 5–10 dk ara ile karıştırılır. Çorba kıvamına gelene kadar bu işleme devam edilir.
Birkaç diş sarımsak soyulup rendelenerek sos haline getirilir. Pişmiş tirşiğe ilave edilir.
Üretim Alanında Gerçekleşmesi Zorunlu Bulunan Özellikler Tirşik ana maddesi olan yaban pancarın 650 m’den daha yüksek yerlerde 10–15 cm boyunda maki bitkisinin olduğu humuslu toprakta yetişmesi gerekir. Yaban pancarı, Karasal iklim ve Akdeniz ikliminin kesiştiği yerlerde yetişir.
Yoğurdun eklenmesi
- 250 gr yoğurt ilave edilir.
Karışımın yüzeyini düzleme
- Karışım kaşık yardımıyla düzlenir.
Kazanın kapağını kapatma
- Kazanın kapağı kapatılır.
Yüzeydeki unun karışıma yedirilmesi
- Varsa üzerindeki un karışıma kaşık yardımıyla iyice yedirilir.
Soğutma ve elde edilen miktar
- 10 °C’ye kadar soğumaya bırakılır.
- 1 kg yaban pancarından yaklaşık 3,5 lt tirşik elde edilir.
Soğutma ve sunum
- Bulgur pilavı ile servis edilir.
Geleneksel pişirme ve sunum kapsamı
Sicil mayalanan karışımın odun ateşinde 2,5–3 saat pişirilmesini, yaklaşık 10°C’ye soğutulmasını ve sarımsakla birleştirilmesini anlatır. Bu sıcaklık servis öncesi soğutma aşamasıdır; uzun süreli depo koşulu değildir. Bulgur pilavıyla servis edilir. Bitki kimliği ve işlem güvenliği teyit bekler.
Sicildeki muhafaza anlatımı
27–30 °C’de sıcaklığını muhafaza etmesi sağlanır.
Yöresiyle bağı nedir?
Bu ürün mahreç işareti olarak tescillidir. Ürünün üretim, işleme veya diğer işlemlerinden en az biri belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmelidir. Damak zevkini ve tadını veren yaban pancarının yaklaşık 650–1250 m yükseklikte Karasal ve Akdeniz ikliminin kesişim noktasında, kasım-Nisan ayları arasında yetişmesidir.
Sicildeki sunum anlatımı
Markalama Diğer bilgiler ektedir. Teknik özellikleri ve denetim biçimi ekte verilen coğrafi işaret; 17.03.2012 tarih ve 28236 sayılı Resmi Gazetede ilan edilmiştir.
Tescil ve denetim bilgileri
Sicildeki denetim düzeni
172 tescil numaralı Andırın Tirşiği mahreç işareti olarak 25.04.2013 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 06.05.2010 tarihinden itibaren geçerlidir.
Denetim Andırın Belediyesi ve Andırın Kaymakamlığı-Halk Eğitim Müdürlüğü tarafından oluşturulacak 3 kişilik komisyon marifetiyle 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilecektir.
