Coğrafi işaretli ürün · Erzincan
Erzincan’ın yüksek yaylalarında en az %95 Akkaraman koyunu sütüyle üretilir. Şirden mayası ve kaynak tuzu kullanılan peynir en az 4 ay olgunlaştırılarak yarı sert yapısını kazanır.
Avrupa BirliğiAB tescilli · PDOTescil tarihi · 16 Haziran 2025
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Erzincan Tulum Peyniri nedir?
Erzincan Tulum Peyniri; Akkaraman koyunundan elde edilen ve yılın 4 ve 9 ayları arasında sağılan çiğ sütten veya Akkaraman koyununun sütüne, en fazla % 5 oranında Morkaraman koyunu sütü veya keçi sütü karıştırılarak, yılın 4 ve 12 ayları arasında üretilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Asitlik (laktik asit cinsinden) En çok 2.
Akkaraman koyunundan elde edilen ve yılın 4 ve 9 ayları arasında sağılan çiğ sütten veya Akkaraman koyununun sütüne, en fazla % 5 oranında Morkaraman koyunu sütü veya keçi sütü karıştırılarak, yılın 4 ayları arasında üretilir.
Erzincan Tulum Peynirinin bazı özelliklerine aşağıda yer verilmektedir.
1 kg tulum peyniri elde edilir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Erzincan Tulum Peyniri; beyaz ve krem renkte, kolay dağılmayan, ağza alındığında bileşenlerinden kaynaklanan kendine özgü aroması kolaylıkla hissedilen, yarı sert, homojen yapıda ve belirgin asidik tattadır.
Hammadde ve bileşim
Erzincan Tulum Peynirinin ayırt edici özelliklerini; bileşiminde bulunan en az % 95 oranındaki koyun sütü, kuzu veya buzağı şirdeninden geleneksel olarak üretilmiş peynir mayası ve kaynak tuzu kullanılması ile gıdayla temasa uygun ambalaj malzemesine veya keçi ve koyun derisi tulumlara sıkıca basılarak üretilmesi sağlar.
Üretimde çiğ süt kullanıldığı için olgunlaşma süresi en az 4 aydır.
Pıhtılaştırma ve telemenin işlenmesi
Pıhtılaştırma yöntemi: Buzağı veya kuzu şirdeninden hazırlanan maya kullanılır.
Telemenin işlenmesi: Mayalanan süt özel süzeklere alınır. Oluşan teleme bekletilir, torbalarda süzülür ve daha sonra ufalanıp tuzlanarak sıkıca basılır.
Süt kaynağı ve bileşenler
Süt kaynağı: Akkaraman koyununun çiğ sütü kullanılır; en fazla %5 Morkaraman koyunu sütü veya keçi sütü eklenebilir.
Bileşenler ve çeşit kapsamı: Akkaraman koyunu sütü esas alınır; en fazla %5 Morkaraman koyunu sütü veya keçi sütü katılabilir. Kuzu veya buzağı şirdeninden geleneksel olarak hazırlanan maya ve Kemah kaynak tuzu kullanılır. Alternatif süt ilaveleri ve maya seçenekleri tek zorunlu bileşen birleşimi sayılmaz.
Olgunlaştırma ve çeşitler
Olgunlaştırma: En az 4 ay olgunlaştırılır.
Kap ve sunum biçimi
Kap ve sunum biçimi: Peynir, gıda ile temasa uygun ambalaj malzemesine veya keçi ve koyun derisi tulumlara sıkıca basılır. Sicildeki kap seçenekleri korunur; yalnız tek bir deri veya perakende ambalaj biçimi zorunlu sayılmaz.
Yağ, nem ve tuz ölçütleri
Sicilde kuru madde en az %55, nem ise en çok %45 olarak belirtilir. Kuru maddede süt yağı en az %45, kuru maddede tuz en çok %5 olmalıdır. Yağ ve tuz sınırları kuru maddeye; kuru madde ve nem sınırları ürün ağırlığına göre verilir.
Tat, koku ve yapı
Tat, koku ve doku: Yarı sert, homojen ve kolay dağılmayan yapıdadır. Beyaz veya krem renkte olup belirgin asidik tat taşır.
Üretim dönemi
Üretim dönemi: Süt nisan–eylül arasında sağılır; peynir nisan–aralık döneminde üretilir.
Üretim yeri ve çevresi
Üretim yeri: Erzincan ilinin 1500 m ve daha üzeri rakımlı yaylaları.
Nasıl üretilir?
Hazırlama işlemleri
Coğrafi sınırda beslenen Akkaraman koyununun sütü, yılın 4ve 9 ayları arasında sağılır. Bu süte, en fazla % 5 oranında Morkaraman koyunu sütü veya keçi sütü de katılabilir. 4–5 litre sütten 1 kg tulum peyniri elde edilir. Birkaç kez süzülen sütler, kazanların içinde 2 saat kadar dinlendirilir.
Erzincan Tulum Peynirinin üretiminde kullanılan şirden mayası; yaklaşık 25–30 litre peynir altı suyuna, 6–7 tane kurutulmuş kuzu şirdeni veya 3–4 tane buzağı şirdeni ilave edilip 1 hafta bekletilmesiyle elde edilir.
Mayalama işlemi
Dinlendirilen süt, 100 litre süte 1–3 litre şirden mayası kullanılacak şekilde mayalanır. Bir saat sonra özel süzeklere alınıp teleme oluşturulur. Bir gün bekletildikten sonra, 50 kg’lık torbalara koyulup suyunun tamamen süzülmesi için yaklaşık 10 gün süreyle ve her gün altüst edilerek bekletilir.
Daha sonra krom teknelerde ufalanan peynirler, % 2–2,5 oranında Erzincan ili Kemah ilçesinden elde edilen kaynak tuzu ile tuzlanıp torbalara, sıkı bir şekilde basılarak konur. Torbaların ağzı dikilip üst üste gelecek şekilde dizilir. Yaklaşık 10 günlük beklemeden sonra tamamen suyu süzülen peynirler, soğuk hava depolarına konur. Erzincan Tulum Peyniri, gıda ile temasa uygun ambalaj malzemesine veya keçi ve koyun derisi tulumlara sıkıca basılarak doldurulur.
Soğuk hava depolarında -2 ℃ – 0 ℃ sıcaklıkta en az 4 ay süreyle olgunlaştırıldıktan sonra piyasaya arz edilir.
Nasıl olgunlaştırılır ve muhafaza edilir?
Olgunlaşma süresi sona erdikten sonra, yine aynı koşullarda 12 aya kadar muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Bu ürün menşe adı olarak tescillidir. Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tamamı belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmelidir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Coğrafi çevre ve ürün ilişkisi
Erzincan ilinin 1500 m ve daha üzeri rakımlı yaylaları.
Tescil ve denetim
Avrupa Birliği tescili
Erzincan Tulum Peyniri, Avrupa Birliği’nde Korunmuş Menşe Adı (PDO) kapsamında tescillidir. Resmî tescil kaydında 2025/1013 sayılı düzenleme ve 16 Haziran 2025 tarihi yer alır.
Türkiye’deki coğrafi işaretin tescil ettireni Erzincan Ticaret ve Sanayi Odası olarak sicilde yer alır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
30 tescil numaralı Erzincan Tulum Peyniri menşe adı olarak 29 Ağustos 2001 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 21 Ağustos 2000 tarihinden itibaren geçerlidir. Erzincan Tulum Peyniri ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Erzincan Tulum Peyniri ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Tescil ettiren, Erzincan Tulum Peyniri üreticilerini tespit ederek kayıt altına alır.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Erzincan Ticaret ve Sanayi Odasının koordinasyonunda ve Erzincan Ticaret ve Sanayi Odasından 1 kişi ve Erzincan İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden en az 2 kişi olmak üzere konuda uzman en az 3 kişilik denetim mercii tarafından yapılır.
Denetimler; üretimde kullanılan sütün yılın 4 ve 9 ayları arasında alındığı göz önünde bulundurularak, peynir üretimi için uygun zaman dilimi olan 4 ve 12 aylar arasında olmak üzere düzenli olarak yılda en az bir kere, ayrıca gerektiğinde ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır. Denetime ilişkin masraflar denetlenenden karşılanır. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir.
Üretimde kullanılan sütün, mayanın ve tuzun uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk.
Ürünün bileşiminin ve gerek görülmesi halinde kullanılan süt çeşidinin analiz edilerek uygunluğunun tespiti. Ambalajlama ve muhafaza koşullarının uygunluğu. Erzincan Tulum Peyniri ibaresinin ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetime ilişkin raporlar, Erzincan Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna her yıl düzenli olarak gönderilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicilde ürünün karakterizasyonu için verilen değerlerdir; denetim yöntemi veya denetim takvimi değildir.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicilde ürünün karakterizasyonu için verilen değerlerdir; denetim yöntemi veya denetim takvimi değildir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Oran (%) |
|---|---|
| Kuru madde | En az 55 |
| Nem | En çok 45 |
| Kuru maddede tuz | En çok 5 |
| Kuru maddede yağ | En az 45 |
| Asitlik (laktik asit cinsinden) | En çok 2 |
