Coğrafi işaretli ürün · Çorum
Çorum’un Alaca ilçesinde buğday, nohut ve kuru fasulye dana kavurmayla birlikte pişirilir. Salçalı hazırlık, tereyağında kavrulmuş soğanla tamamlanır; dinlendirilip sıcak sunulan aş günlük öğünlerde ve özel gün sofralarında yer alır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Alaca Yarma Aşı nedir?
Alaca Yarma Aşı, buğday, nohut ve kuru fasulyenin dana kavurmayla pişirildiği yemektir. Salçalı bileşim, tereyağında kavrulmuş soğanla tamamlanıp dinlendirildikten sonra sıcak sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Üç haşlanmış girdi
Durum veya aşurelik buğday, nohut ve kuru fasulye önceden haşlanmış olarak kullanılır. Dana kavurma pişirme sırasında eklenir.
İki aşamalı tereyağı
Tereyağının bir bölümü salçayla, kalanı soğanla kavrulur. Soğanlı karışım yemeğe katıldıktan sonra aş dinlendirilir.
Yarma ve bakliyat bileşimi
Halk arasında yarma olarak da bilinen durum buğdayı ve/veya aşurelik buğday kullanılarak hazırlanan bu yemek geçmişten günümüze kadar ‘‘Alaca Yarma Aşı’’ olarak bilinir.
Buğday ve bakliyatlar
Durum buğdayı veya aşurelik buğday; nohut ve kuru fasulyeyle birlikte kullanılır.
Kavurma ve salçalı bileşim
Dana kavurma, tereyağı, kuru soğan ve salça yemeğin bileşenleri arasındadır.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
Malzeme miktarları 6 kişilik tarif içindir.
- 1 litre su
- 150 g haşlanmış durum buğdayı ve/veya aşurelik buğday
- 150 g haşlanmış nohut
- 150 g haşlanmış kuru fasulye
- 500 g dana kavurma
- 200 g tereyağı
- 100 g kuru soğan
- 50 g salça
- 20 g tuz
- 10 g acı biber ve/veya pul kırmızıbiber
Kavurma işlemi
Yeteri büyüklükteki bir tencere içerisinde; 100 g tereyağı ve salça kavrulur.
Suda pişirme
Üzerine haşlanmış buğday, fasulye, nohut, tuz ve sıcak su konularak kısık ateşte pişirilir. Sonrasında bu karışım içerisine dana kavurma konularak kaynayana kadar pişirmeye devam edilir.
Tereyağlı soğanın eklenmesi ve dinlendirme
Geriye kalan tereyağı bir tavada eritilip üzerine küçük şekilde doğranan soğanlar konularak kızarana kadar iyice kavrulur. Hazırlanan tereyağı-soğan karışımı, yemek ile karıştırılarak ortalama 5 dakika daha kaynaması sağlanır. Alaca Yarma Aşının pişirilmesi tamamlandıktan sonra 15 dakika kadar dinlendirilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Çorum ili Alaca ilçesinde uzun bir geçmişe sahip olarak üretilen, hazırlanması ve pişirilmesi ustalık becerisi gerektiren, ürün hazırlamada kullanılan bileşenler ve üretim metodu bakımından farklılaşan Alaca Yarma Aşının; Çorum ili Alaca ilçesi ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle; Alaca Yarma Aşının tüm üretim aşamaları, Çorum ili Alaca ilçesinde gerçekleştirilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sunum ve kullanım
Çorum ili Alaca ilçesinin yemek kültüründe önemli bir yere sahip olan Alaca Yarma Aşı günlük öğünlerde tüketimin yanı sıra; düğün, bayram, festival gibi özel günlerde de ikram edilir. Alaca Yarma Aşının; sıcak sunulması ve tüketilmesi sicilde önerilen servis biçimidir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Alaca Yarma Aşının tüm üretim aşamaları, Çorum ili Alaca ilçesinde gerçekleştirilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1502 tescil numaralı Alaca Yarma Aşı mahreç işareti olarak 22 Kasım 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Alaca Yarma Aşı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün servisinin yapıldığı gıda işletmelerinde kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Alaca Belediyesinin koordinatörlüğünde; Alaca Belediyesi, Alaca Esnaf ve Sanatkârlar Odası ile Alaca İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Alaca Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim merci tarafından, denetimde aranılacak kriterlere aşağıda yer verilmektedir. – Üretimde kullanılan bileşenler listesinin uygunluğu, – Alaca Yarma Aşının hazırlanması, pişirilmesi ve servisi aşamalarının uygunluğu, – Alaca Yarma Aşı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
