Coğrafi işaretli ürün · Erzurum
Erzurum’un Hınıs ilçesinde kıymalı bulgur hamuru, pirinçli, aşmalı veya kıymalı içle doldurulur. Yuvarlak yassı köfteler haşlanıp yumurta kaplamasıyla kızartılır; üç iç harç seçeneği ayrı hazırlanır ve sıcak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hınıs Köftesi nedir?
Hınıs Köftesi, Erzurum’un Hınıs ilçesinde kıymalı bulgur hamuru, pirinçli, aşmalı veya kıymalı içle doldurulur. Yuvarlak ve yassı köfteler haşlanır, ardından yumurta kaplamasıyla kızartılır; üç iç harç seçeneği birbirinden ayrı hazırlanır ve sıcak sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kıymanın iki kez çekilmesi kaynakta üretim koşulu olarak belirtilir.
Üç iç harç seçeneği
İki kez çekilmiş kıyma ve bulgurlu dış hamur aşmalı, pirinçli veya kıymalı içle doldurulur. Aşma girdisinin niteliği sicilde tanımlanmadığından başka malzemeyle eşitlenmez. İç harçlar ayrı hazırlanır ve soğutularak doldurulur.
Haşlama ardından yumurtalı kızartma
Yuvarlak köfteler avuç içinde bastırılarak yassılaştırılır. Tuzlu suda 10–12 dakika haşlandıktan sonra yumurtaya batırılıp yağda 10–15 dakika pişirilir. Kaplama yumurtasının miktarı ile kıymalı içteki tereyağının aşaması teyit bekler.*
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre tek yumurta dış hamura eklenir; haşlama sonrası yumurta kaplaması için ayrıca miktar yoktur. Kıymalı iç listesinde tereyağı bulunur ama yöntem kullanım aşamasını belirtmez. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Yöresel ad ve bayram ikramı
Yörede Hınıs içli köftesi veya iri köfte olarak da adlandırılır. Bayram ve özel günlerde ikram edilmesi, Erzurum’un Hınıs ilçesindeki geçmişi ve tanınırlığının kültürel bağlamıdır.
Sicildeki üretim anlatımı
Altı kişilik dış harç
Malzeme miktarları 6 kişilik tarif içindir.
- 750–800 g kıyma (2 kere çekilmiş)
- 250–300 g bulgur
- 50–100 ml su
- 1 adet yumurta
- 10–15 g karabiber
- 25–35 g tuz
İç harç malzemeleri
- 200–250 g aşma
- 60–80 ml sıvı yağ
- 200–250 g pirinç
- 200–250 ml su
- 15–20 g tuz
- 10–15 g pul biber
- 200–250 g kıyma
- 30–40 ml sıvı yağ
- 25–30 g tereyağı
- 100–120 g soğan
- 15–20 g maydanoz
- 10–15 g karabiber
- 5–10 g pul biber
Aşmalı ve pirinçli iç harç
Aşmalı iç harç hazırlanırken aşma sıvı yağda yaklaşık olarak 10–15 dakika orta ateşte pişirilir. Sonrasında soğumaya bırakılır. Pirinçli iç harç hazırlanırken pirinçler su eklenerek 10–15 dakika haşlanır. Haşlanma işleminin sonlarına doğru tuz ve pul biber eklenir. Pirinçlerin hafif diri kalması istenir.
Kıymalı iç harcı pişirme
Kıymalı iç harç hazırlanırken kıymalar sıvı yağda 10–15 dakika orta ateşte pişirilir.
Kıymalı harca soğan ekleme
Sonrasında ince kıyılmış soğanlar eklenir ve 5–6 dakika daha pişirilir.
Kıymalı harcı tamamlama
Sonra baharatlar ve maydanoz da eklenerek 2–3 dakika daha pişirilir ve ateşten alınarak soğumaya bırakılır.
Dış harcı yoğurma
İki kere çekilmiş olan kıyma ve bulgur el ile yoğurulur. Bu işlem sırasında ara ara karabiber, pul biber ve tuz ilavesi yapılır. Bu işlemler sırasında sakız kıvamı oluşsun diye orta ılıkta su ilavesi devamlı yapılır. Tüm bileşenler eklenip istenilen kıvama gelmeye yakın son olarak yumurta eklenir.
Böylelikle hazırlanan dış harç kolay şekil alır. İstenilen kıvama geldikten sonra iç doldurma işlemi yapılır.
Soğuk iç harçla doldurma
İç harçlar soğumuş şekilde doldurulur.
Kapatma, yassılaştırma ve haşlama
Harçlar ele yapışmasın diye aralıklı olarak el ıslatılır. Yuvarlak şekli verilen dış harcın ortasına iç harç konularak kapatılır. Daha sonra avuç içi ile hafif bastırılarak yassılaştırılır. Hazırlanan köfteler kaynatılmış ve tuz ilavesi edilmiş su bulunan geniş bir tencerede 10–12 dakika boyunca haşlanır.
Yumurtaya bulama ve kızartma
Haşlanmış köfteler sudan çıkarıldıktan sonra yumurtaya batırılır sonrasında kızdırılmış sıvı yağda 10–15 dakika boyunca pişirilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hınıs Köftesi Erzurum ili Hınıs ilçesinde uzun bir geçmişe sahiptir. Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hınıs Köftesinin tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir.
Sicildeki sunum anlatımı
Sıcak servis
Haşlama ve yumurtalı kızartma tamamlandıktan sonra köfteler sıcak halde tabaklanır. Pirinçli, aşmalı veya kıymalı iç seçenekleri ayrı çeşitlerdir; kaynakta bulunmayan bir sos ya da eşlikçi eklenmez.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1655 tescil numaralı Hınıs Köftesi mahreç işareti olarak 4 Kasım 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Hınıs Köftesi ibaresi, sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hınıs Köftesi ibareli logo ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Erzurum Ticaret Borsasının koordinatörlüğünde; Atatürk Üniversitesi Turizm Fakültesinden Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümünden, Erzurum Ticaret Borsasından ve Erzurum İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen durumlarda ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii, aşağıdaki kriterlere bağlı olarak denetim faaliyetlerini gerçekleştirir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu.
Üretim metoduna uygunluk. Hınıs Köftesi ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
