Coğrafi işaretli ürün · Erzurum
Erzurum’da yerel çaşır, taze, salamura veya ön haşlanıp dondurulmuş biçimde kullanılır. Seçeneğine göre ön hazırlık yapılan bitki tereyağında kavrulur; çırpılmış yumurta eklenerek pişirme tamamlanır ve isteğe bağlı karabiberle sıcak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Erzurum Çaşır Kavurması nedir?
Erzurum Çaşır Kavurması, yerel çaşırın ön hazırlanıp tereyağı ve yumurtayla kavrulduğu yemektir. Taze, salamura veya ön haşlanmış donmuş bitki kullanılabilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Taze, salamura ve donmuş seçenek
Yerel çaşır iki toplama döneminde elde edilir. Taze bitkinin haşlanması, salamuranın tuzunun giderilmesi ve donmuş girdinin çözdürülmesi ayrı ön işlemlerdir.
Tereyağı ve yumurta
Hazırlanan çaşır yaklaşık on dakika tereyağında kavrulur. Çırpılmış yumurta katılır; karabiber isteğe bağlıdır. Salamura bekletmesi hazır yemeğin saklama ömrü değildir.
Çaşırın adı, toplama dönemi ve tadı
Sicil Prangos ferulacea adıyla verdiği bitkinin çaşur, çakşır ve tetik çaşırı adlarını da bildirir. Mayıs başı ve haziran ortası iki toplama dönemidir; sonraki kullanımlar için salamura veya ön haşlanmış dondurma yapılır. Hafif acımsı ve mayhoş tat belge tanımıdır. Yenilen kök, dal ve gövde kapsamı teyit bekler.
Sicildeki üretim anlatımı
Çaşırın hazırlanması
Coğrafi sınırda yetişen çaşır, mayıs başında ve haziran ortasında iki kez toplanır. Dört-beş kişilik yemek için 500 g taze veya haşlanmış çaşır ya da 600 g salamura çaşır kullanılır. Diğer bileşenler 35 g tereyağı, 4 yumurta ve 12 g tuzdur.
Salamura hammaddesi
Salamura için 5 kg çaşır, 80 g kaya tuzu ve su kullanılır.* Gövdeler ayıklanıp yıkanır, yumuşayana kadar haşlanır ve soğuk suya alınır. Su iki saatte bir değiştirilir; toplam 6–8 saat içinde işlem 3–4 kez tekrarlanır. Çaşır bidonlara basılır, tuz eklenir ve suyla tamamlanır. Hava temasını kesmek için üzüm yaprağı konur; bidon kapatılıp bir ay bekletilir.
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre 5 kg bitki ve 80 g kaya tuzu verilir; bidon dolana kadar su miktarı ve bir aylık bekletmenin sıcaklığı açıklanmaz. Kuru bitki miktarına göre bir salamura yüzdesi hesaplanmaz. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Taze, salamura veya donmuş çaşırın hazırlanması
Taze çaşır ayıklanıp gövdesi ayrılır. Tuzlu kaynar suda sertliğine göre en fazla 30 dakika haşlanır; acısının giderilmesi için soğuk suda 30 dakika bekletilir, süzülüp kıyılır. Salamura çaşır yıkanıp tuzu çıkana kadar ılık suda 60 dakika bekletilir. Haşlanıp dondurulmuş çaşır çözdürülerek doğranır.
Kavurma ve yumurtayla tamamlama
Tereyağı tencerede eritilir ve çaşır eklenip 10 dakika kavrulur. Çırpılmış yumurta eklenir ve pişirilir. İsteğe bağlı karabiberle tamamlanan yemek sıcak sunulur.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Çaşır mayıs başında ve haziran ortasında toplanır. Yılın diğer dönemlerinde kullanmak üzere salamuraya alınır veya ortalama 30 dakika haşlanıp dondurucuda saklanır.
Yöresiyle bağı nedir?
Erzurum Çaşır Kavurmasının geçmişi eskiye dayanır. Erzurum ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Üretiminde, coğrafi sınırda yetişen çaşır bitkisi kullanılır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Erzurum Çaşır Kavurmasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Sicildeki sunum anlatımı
Erzurum Çaşır Kavurması sıcak olarak sunulur. İsteğe bağlı olarak karabiber eklenebilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1372 tescil numaralı Erzurum Çaşır Kavurması mahreç işareti olarak 6 Haziran 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Erzurum Çaşır Kavurması ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Erzurum Çaşır Kavurması ibareli logo ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Erzurum Ticaret Borsasının koordinasyonunda; Atatürk Üniversitesi Turizm Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü, Erzurum İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Erzurum Ticaret Borsasından konuda uzman kişilerin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerek görülmesi veya şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir. Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu.
- Üretim metoduna uygunluk.
- Erzurum Çaşır Kavurması ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
