Coğrafi işaretli ürün · Erzurum
Erzurum’da yerel çiriş otunun toprak üstündeki kısmı bulgurla pişirilir. Etli hazırlıkta kavurma veya parça et, etsiz hazırlıkta zeytinyağı kullanılır; ayrı reçete ölçülerine ve işlem sırasına sahip bu seçenekler aynı yemeğin iki hazırlığıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Erzurum Çiriş Yemeği nedir?
Erzurum Çiriş Yemeği, çiriş otunun toprak üstü kısmının bulgurla pişirildiği yemektir. Etli veya etsiz hazırlanabilir; seçenekler ayrı reçete ve işlem sırasına sahiptir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Toprak üstündeki çiriş
Yerel çiriş otunun toprak üstü kısmı kullanılır. Bulgur temel tahıldır; etli ve etsiz seçenek için ayrı kişi sayıları ve bileşen miktarları vardır.
Etli ve etsiz sıra farkı
Etli seçenekte et ve soğan ön kavrulur; çiriş piştikten sonra bulgur katılır. Etsiz seçenekte bulgur otla birlikte eklenir; son karabiber ve dinlendirme aşaması bulunur.
Çirişin sicildeki tür adı
Çiriş sicilde Asphodelus aestivus L adıyla verilir. Yemeklik kısım toprağın üstündedir; bu tür adı etli ve etsiz reçete ayrımını değiştirmez.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Çirişin kaynağı ve altı kişilik etli tarif
Erzurum Çiriş Yemeğinin üretiminde, coğrafi sınırda yetişen çiriş otu kullanılır. 6 kişilik etli Erzurum Çiriş Yemeği üretimi için gereken bileşenler aşağıdaki gibidir.
Etli tarifin bileşenleri
- 500 g çiriş otu
- 35 g pilavlık bulgur
- 40 g domates salçası veya mevsiminde
- 2 adet orta boy domates
- 45 ml sıvı yağ
- 15 g tereyağı
- 1 adet orta boy kuru soğan
- 3 g pul biber
- 500 ml su
- 15 g tuz
- 100 g kavurma veya parça et
Çirişin ayıklanması
Çiriş otu ayıklanır, yıkanır ve yemeklik doğranır.
Etli tarifte kavurma ve pişirme
Kavurma veya parça et bir tencerede tereyağı ve sıvı yağ ile kavrulur. Üzerine ince doğranan soğanlar ilave edilip soğanlar pembeleşinceye kadar kavrulur. Salça veya küp doğranmış domatesler eklenip kavurmaya devam edilir. Doğranmış çiriş otları ilave edilip 2–3 dakika kavrulduktan sonra yemeğin üzerini geçmeyecek şekilde sıcak su ile tuz ve pul biber eklenir.
Çiriş otları pişince bulgur ilave edilerek bulgurlar yumuşayıncaya kadar pişirilir.
Erzurum Çiriş Yemeğinin servisi, sıcak olarak yapılır. 4 kişilik etsiz Erzurum Çiriş Yemeği üretimi için gereken bileşenler aşağıdaki gibidir.
Dört kişilik etsiz tarifin bileşenleri
- 25 g pilavlık bulgur
- 10 g domates salçası
- 30 ml zeytinyağı
- 300 ml su
- 10 g tuz
- 2 g karabiber
Etsiz tarifte yağı hazırlama
Zeytinyağı tencerede ısıtılır.
Etsiz tarifte kavurma ve pişirme
Üzerine soğan yemeklik doğranıp kavrulur. Domates salçası da eklenip kavurmaya devam edilir. Yemeğin içerisine iri doğranan çiriş otlar, bulgur ve tuz ilave edilir. Üzerine çıkacak kadar sıcak su ilave edip tencerenin kapağı kapatılır. 5 dakika daha pişirildikten sonra bulgurlar yumuşayınca karabiber eklenip karıştırılır.
Etsiz yemeğin dinlendirilmesi ve sunumu
Yemek ocaktan alındıktan sonra 10–15 dakika dinlendirilir ve servis edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Erzurum Çiriş Yemeğinin geçmişi eskiye dayanır. Erzurum ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınırla ün bağı bulunan Erzurum Çiriş Yemeğinin tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Etli çiriş yemeği sıcak sunulur. Etsiz seçenekte bulgur yumuşadıktan sonra karabiber katılır; 10–15 dakika dinlendirme yapılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1194 tescil numaralı Erzurum Çiriş Yemeği mahreç işareti olarak 18 Ağustos 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Erzurum Çiriş Yemeği ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Erzurum Çiriş Yemeği ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Erzurum Ticaret Borsasının koordinasyonunda ve Erzurum Ticaret Borsası, Atatürk Üniversitesi Turizm Fakültesi ve Erzurum İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımlarıyla toplam 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Düzenli olarak yılda bir kez yapılan denetimler, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu; üretim metoduna uygunluğu ve Erzurum Çiriş Yemeği ibaresinin, logosunun ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
