Coğrafi işaretli ürün · Erzurum
Erzurum’da ekşi mayalı buğday hamuru kepek serpilmiş tahta pasalarda ince uzun biçimlendirilir. Odun ateşli, mozaik tabanlı taş fırında pişirilir; ekşi maya ve kepek karakteristik tat ve kokusunda belirleyicidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hasankale Lavaşı nedir?
Hasankale Lavaşı, ekmeklik buğday unu, su, ekşi maya ve tuzla hazırlanan uzun ekmektir. Hamur, kepek serpilmiş pasalar üzerinde şekillendirilir ve odun ateşli, mozaik tabanlı taş fırında pişirilir. Ekşi maya, kepek ve odun ateşi ürünün karakteristik tat ve kokusunda rol oynar.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Hasankale ilçesinde başlayan üretim, zamanla Erzurum ili geneline yayılmıştır.
Bileşim ve üretim kimliği
Künt, hamurun küçük top biçimindeki parçasına verilen addır. Küntler kepek serpilmiş tahta pasalara dizilir; usta, yapışmayı önlemek için ellerini suyla ıslatır ve bu aşamada un kullanmaz. Ekşi maya önceki üretimden ayrılabilir veya yeniden hazırlanabilir.
İşlem ve miktar kapsamı
Üretim Hasankale’de başlayıp Erzurum geneline yayılmıştır; sicildeki coğrafi sınır Erzurum ilidir. Günlük üretilen lavaş, soğuduktan sonra uygun ambalajda güneş görmeyen, serin ve kuru yerde saklandığında üç gün raf ömrüne sahiptir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Ekşi maya olarak genellikle bir önceki lavaş üretiminden ayrılan hamur kullanılır veya lavaş ustası tarafından yeniden ekşi maya hazırlanır.
Biçim ve ölçüler
Hasankale Lavaşının boyu 120 – 150 cm, eni 10 – 20 cm ve kalınlığı 2 –5 cm kadardır.
Hamur ve ekmek nasıl hazırlanır?
Üretim miktarı ve hamur bileşenleri
- 50 (± 0,5) kg ekmeklik buğday unu
- 30 (± 0,5) litre su
- 500 (± 50) g ekşi maya
- 500 (± 50) g tuz
- Pasalara serpmek için kepek
Ekşi mayanın hazırlanması
Genellikle önceki lavaş üretiminden ayrılan hamur kullanılır. Yeniden maya hazırlanacaksa 25 (± 1) kg ekmeklik buğday ununa 20 (± 1) litre su eklenir. Lavaş hamurundan daha sert kıvama ulaşıncaya kadar yoğrulur ve 10–12 saat dinlendirilir.
Yoğurma ve künt hazırlama
Un, su, ekşi maya ve tuz karıştırılıp yoğrulur. Hamur en az 10 dakika dinlendirilir ve 250–260 parçaya ayrılır. “Künt” adı verilen küçük hamur topları, kepek serpilmiş tahta pasalara dizilir.
Uzun biçimin verilmesi
Hamurun yapışmasını önlemek için ustanın elleri suyla ıslatılır; un kullanılmaz. Küntler parmak uçlarıyla ince uzun biçimde açılır. Pişmiş ürünün boyu 120–150 cm, eni 10–20 cm ve kalınlığı 2–5 cm olur.
Taş fırında pişirme
Hamurlar fırın küreğine alınır. Odun ateşli, mozaik tabanlı taş fırında 3–7 dakika pişirilir. Hasankale Lavaşı günlük üretilir.
Muhafaza koşulları
Gıda ile temasa uygun ambalajlarda, güneş görmeyen, serin ve kuru yerde muhafaza edildiği takdirde raf ömrü 3 gündür. Soğuduktan sonra gıda ile temasa uygun ambalajlara konularak güneş görmeyen, serin ve kuru yerde muhafaza edildiği takdirde raf ömrü 3 gündür.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınır, Erzurum ili olarak belirlenmiştir. Ürünün bu yöreyle ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Günlük tüketim amacıyla üretilir; gıda ile temasa uygun ambalajlarda, bütün veya parçalar hâlinde satışa sunulur.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Hasankale ilçesinde başlayan lavaş üretimi zamanla Erzurum ili geneline yayılmıştır. Üretimde önceki hamurdan ayrılan ekşi maya, kepek serpilmiş tahta pasalar ve odun ateşli taş fırınlar kullanılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1020 tescil numaralı Hasankale Lavaşı mahreç işareti olarak 4 Şubat 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Hasankale Lavaşı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hasankale Lavaşı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Pasinler Ticaret ve Sanayi Odasının koordinasyonunda ve Pasinler Ticaret ve Sanayi Odası ile Pasinler İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan toplam 2 kişilik denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir kere, şikâyet halinde ve ihtiyaç duyulduğu her zaman yapılır. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu. Taş fırının uygunluğu. Üretim metoduna uygunluk. Ürünün fiziki özelliklerinin uygunluğu.
Muhafaza ve ambalajlama koşullarının uygunluğu. Hasankale Lavaşı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
